Z początkiem 2026 roku wygasły rozszerzone ulgi podatkowe, które przez ostatnie lata znacząco obniżały koszt ubezpieczenia zdrowotnego dla osób korzystających z programu Affordable Care Act. Decyzja – a właściwie jej brak – oznacza gwałtowny wzrost składek dla milionów Amerykanów i wprowadza temat dostępności opieki zdrowotnej w sam środek roku wyborczego o wysokiej stawce politycznej.

Ulgi, które wygasły mimo sporów politycznych

Rozszerzone subsydia zostały wprowadzone w 2021 roku jako tymczasowa pomoc w czasie pandemii COVID-19, a następnie przedłużone przez Demokratów do początku 2026 roku.

W ostatnich miesiącach wokół ich przyszłości toczyła się intensywna walka polityczna: Demokraci doprowadzili nawet do 43-dniowego zamknięcia rządu federalnego, umiarkowani Republikanie apelowali o kompromis, a Prezydent Donald Trump sygnalizował możliwe rozwiązanie, z którego ostatecznie się wycofał po sprzeciwie konserwatywnego skrzydła swojej partii.

Ostatecznie żadna z inicjatyw nie zdołała uratować ulg przed ich wygaśnięciem.

Kogo dotykają podwyżki

Zmiana najbardziej uderza w osoby, które nie mają ubezpieczenia pracowniczego i nie kwalifikują się do Medicaid ani Medicare. To m.in. samozatrudnieni, właściciele małych firm, rolnicy czy osoby pracujące na kontraktach. Dla wielu z nich ulgi oznaczały realną dostępność opieki zdrowotnej, a ich zniknięcie prowadzi do skokowego wzrostu kosztów.

Składki rosną nawet o ponad 100%

Według analizy organizacji KFF, ponad 20 mln osób objętych subsydiami w ramach ACA zobaczy w 2026 roku średni wzrost składek aż o 114%. W praktyce oznacza to, że rachunki za ubezpieczenie w niektórych rodzinach podwajają się, potrajają lub rosną jeszcze bardziej, dodatkowo obciążone ogólnym wzrostem kosztów opieki zdrowotnej w USA.

Ryzyko odpływu ubezpieczonych

Eksperci ostrzegają, że wyższe składki mogą skłonić szczególnie młodszych i zdrowszych Amerykanów do rezygnacji z ubezpieczenia. Analiza Urban Institute oraz Commonwealth Fund wskazuje, że nawet 4,8 mln osób może wypaść z systemu w 2026 roku.

To z kolei grozi dalszym wzrostem kosztów dla starszych i bardziej schorowanych ubezpieczonych, którzy pozostaną w programie.

Czy Kongres jeszcze zmieni decyzję

Choć termin zapisów i zmian planów ubezpieczeniowych upłynie w większości stanów do 15 stycznia, niepewność utrzymuje się. W grudniu Senat odrzucił zarówno demokratyczny projekt przedłużenia ulg o 3 lata, jak i republikańską propozycję opartą na kontach oszczędnościowych na zdrowie.

W Izbie Reprezentantów grupa umiarkowanych Republikanów doprowadziła do zapowiedzi głosowania w styczniu, jednak jego powodzenie pozostaje wątpliwe.

Rosnąca frustracja wyborców

Dla wielu Amerykanów wygasłe ulgi stały się symbolem oderwania polityków od codziennych realiów. W roku wyborów środka, gdy koszty życia – w tym opieki zdrowotnej – są jednym z głównych tematów kampanii, presja społeczna na przywrócenie subsydiów rośnie.

Jak podkreślają sami ubezpieczeni, bez systemowych reform dostępność opieki zdrowotnej pozostanie jednym z najpoważniejszych wyzwań dla amerykańskich rodzin.

Źródło: chicagotribune
Foto: istock/Wavebreakmedia/

W ostatnich tygodniach w Chicago oraz w całym regionie metropolitalnym wyraźnie nasiliła się zachorowalność na grypę. Dane lokalnych i federalnych instytucji zdrowia publicznego wskazują na szybki wzrost liczby wizyt na oddziałach ratunkowych oraz hospitalizacji, szczególnie wśród dzieci. Lekarze ostrzegają, że sezon grypowy rozpoczął się wcześniej niż rok temu i może okazać się wyjątkowo ciężki.

Wysoka aktywność wirusa w regionie

Według Cook County Department of Public Health, aktywność grypy osiągnęła wysoki poziom na przedmieściach powiatu Cook, a w samym Chicago liczba wizyt na ostrych dyżurach i hospitalizacji była wysoka w tygodniu zakończonym 20 grudnia.

Jak poinformował dr Kiran Joshi, wizyty na oddziałach ratunkowych związane z grypą niemal potroiły się na przedmieściach w porównaniu z wcześniejszymi tygodniami.

Sytuacja w skali kraju i stanu

Na poziomie ogólnokrajowym Centa Kontroli i Zapobiegania Chorobom CDC odnotowują wysoki lub bardzo wysoki poziom aktywności grypy w ponad połowie stanów USA. W Illinois aktywność wirusa została sklasyfikowana jako umiarkowana, jednak eksperci podkreślają, że dynamika wzrostu jest niepokojąca.

Szpitale przyjmują coraz więcej pacjentów

System Endeavor Health poinformował, że w jednym tylko tygodniu na jego oddziały ratunkowe trafiło około 900 pacjentów z objawami grypy. Oznacza to, że blisko 11% wszystkich wizyt dotyczyło tej choroby, podczas gdy miesiąc wcześniej było to zaledwie 1,5%.

Średnio niemal 80 pacjentów dziennie wymagało hospitalizacji – poziom, który w poprzednim sezonie pojawił się dopiero około lutego.

Podobny trend obserwuje Rush University System for Health, gdzie – jak zaznacza dr David Nguyen – liczba chorych na grypę jest wyższa niż o tej samej porze roku wcześniej.

Szczególne zagrożenie dla dzieci

Lekarze zwracają uwagę, że obecny sezon wyjątkowo dotyka najmłodszych. Na przedmieściach powiatu Cook liczba wizyt dzieci na ostrych dyżurach z powodu grypy jest dwukrotnie wyższa niż rok temu.

W Lurie Children’s Hospital w ostatnim tygodniu zdiagnozowano około 350 przypadków grypy u dzieci, podczas gdy dwa tygodnie wcześniej było ich około 90. W jednym momencie 33 małych pacjentów było hospitalizowanych z powodu grypy lub RSV.

Dzieci poniżej 5. roku życia należą do grupy najwyższego ryzyka ciężkiego przebiegu choroby i powikłań. Jak podkreśla dr Larry Kociolek, grypa nie jest zwykłym przeziębieniem, a ryzyko hospitalizacji pozostaje realne.

Dlaczego ten sezon jest trudniejszy

Specjaliści wskazują na kilka czynników. Po pierwsze, wzmożone spotkania rodzinne w okresie świątecznym sprzyjają transmisji wirusa. Po drugie, tegoroczna szczepionka nie jest idealnie dopasowana do nowego wariantu wirusa – tzw. subclade K, który zaczął się szybko rozprzestrzeniać już po zatwierdzeniu składu szczepionki.

Mimo to lekarze podkreślają, że szczepienie nadal ma sens. Badanie z Wielkiej Brytanii opublikowane w listopadzie wykazało, że nawet częściowo dopasowana szczepionka zmniejsza ryzyko hospitalizacji i wizyt na ostrym dyżurze.

Szczepienia wciąż zalecane

Według Chicago Department of Public Health, do 13 grudnia zaszczepiło się przeciwko grypie jedynie około 22% mieszkańców Chicago. Lekarze podkreślają, że nadal warto przyjąć szczepionkę, ponieważ sezon grypowy potrwa jeszcze kilka miesięcy.

Powiat Cook nadal oferuje bezpłatne szczepienia przeciwko grypie w ramach wspólnych klinik prowadzonych przez służby zdrowia powiatu, niezależnie od statusu ubezpieczenia czy imigracyjnego. Wizyty nie wymagają wcześniejszej rejestracji.

Apel lekarzy

Eksperci apelują o zachowanie podstawowych zasad higieny, częste mycie rąk oraz pozostawanie w domu w przypadku objawów choroby. W obliczu szybko rosnącej liczby zachorowań ostrożność i profilaktyka – zdaniem lekarzy – pozostają najskuteczniejszą ochroną przed ciężkim przebiegiem grypy w sezonie 2025–2026.

Źródło: chicagotribune
Foto: istock/Jacob Wackerhausen/Halfpoint/SementsovaLesia/Albert Shakirov/

W 2025 roku, mimo zdecydowanego sprzeciwu organizacji obywatelskich, środowisk osób z niepełnosprawnościami oraz liderów Kościoła katolickiego, wielu ustawodawców w Stanach Zjednoczonych i poza nimi przyjęło przepisy rozszerzające dostęp do medycznie wspomaganego samobójstwa lub eutanazji. Decyzje te wywołały falę pozwów sądowych, ostrych debat etycznych i obaw o ochronę najbardziej wrażliwych grup społecznych.

Delaware: nowa ustawa i natychmiastowy pozew

W maju Gubernator Matt Meyer podpisał ustawę legalizującą wspomagane samobójstwo dla terminalnie chorych dorosłych, którym lekarze dają maksymalnie 6 miesięcy życia. Prawo wejdzie w życie 1 stycznia 2026 roku i pozwoli pacjentom samodzielnie zażyć śmiertelne leki.

8 grudnia organizacje reprezentujące osoby z niepełnosprawnościami oraz pacjentów złożyły pozew w zarzucając ustawie dyskryminację osób z niepełnosprawnościami.

Illinois: prawo podpisane mimo sprzeciwu Kościoła

W Illinois projekt ustawy został przyjęty przez Izbę Reprezentantów w maju, utknął w Senacie podczas regularnej sesji, lecz powrócił jesienią. 31 października senatorowie przegłosowali ustawę, a 12 grudnia podpisał ją gubernator JB Pritzker, o czym informowaliśmy tutaj.

Nowe prawo umożliwia lekarzom przekazywanie śmiertelnych środków pacjentom terminalnie chorym na ich wyraźną prośbę. Konferencja Biskupów Illinois ostrzegła, że ustawa ignoruje poważne braki w dostępie do wysokiej jakości opieki paliatywnej, które prowadzą osoby w kryzysie do desperacji.

Illinois dołączyło do grupy jurysdykcji dopuszczających tę praktykę, m.in. Kalifornii, Kolorado, Hawajów, Oregonu, Waszyngtonu, New Jersey oraz Dystryktu Kolumbii.

Nowy Jork: „katastrofa czekająca na spełnienie”

W maju ustawodawcy Nowego Jorku wprowadzili projekt ustawy o wspomaganym samobójstwie. Kardynał Timothy Dolan określił ją jako „katastrofę czekającą na spełnienie”. Mimo apeli biskupów, Medical Aid in Dying Act został przyjęty w czerwcu. Oczekuje się, że ustawa zostanie podpisana przez Gubernator Kathy Hochul.

Kolorado: prawo obowiązuje, spór trafia do sądu

W Kolorado, gdzie wspomagane samobójstwo jest legalne od 2016 roku, w czerwcu koalicja organizacji obywatelskich wniosła pozew do sądu federalnego. Skargę złożyły m.in. Not Dead Yet oraz Institute for Patients’ Rights.

Pozew określa obowiązujące prawo jako „śmiertelnie niebezpieczny i dyskryminujący system”, który – zdaniem autorów – odsuwa osoby z poważnymi niepełnosprawnościami od leczenia ratującego życie i wsparcia zdrowia psychicznego.

Francja: głosowanie podzieliło parlament

W maju Francja przyjęła projekt ustawy umożliwiający części terminalnie chorych dorosłych otrzymanie śmiertelnych leków. Za ustawą głosowało 305 posłów, przeciw było 199. Po głosowaniu Konferencja Biskupów Francji wyraziła „głębokie zaniepokojenie” koncepcją tzw. „prawa do pomocy w umieraniu”.

Wielka Brytania: ustawa po pierwszym etapie

W czerwcu Anglia przyjęła projekt ustawy legalizującej wspomagane samobójstwo dla terminalnie chorych pacjentów w Anglii i Walii. Aby stał się prawem, dokument musi jeszcze przejść przez House of Lords, która może wprowadzać poprawki, lecz nie spodziewa się całkowitego zablokowania ustawy.

Urugwaj: eutanazja wpisana do prawa

W Urugwaju parlament przyjął ustawę legalizującą eutanazję w sierpniu, a w październiku zatwierdził ją jako „Ustawę o godnej śmierci”. Prawo umożliwia dorosłym w terminalnym stadium choroby złożenie wniosku o eutanazję.

Kanada: raport ostrzega przed skutkami MAID

W Kanadzie we wrześniu opublikowano raport Cardus Health, który wskazuje, że legalizacja Medical Assistance in Dying (MAID) doprowadziła do nieproporcjonalnie wysokiej liczby przedwczesnych zgonów wśród osób z niepełnosprawnościami oraz cierpiących na choroby psychiczne.

Autorzy raportu podkreślają, że choć MAID wprowadzono z zabezpieczeniami, wiele z nich nie jest obecnie przestrzeganych, a osoby z niepełnosprawnościami częściej wybierają śmierć wspomaganą niż osoby o podobnym stanie zdrowia, które z MAID nie korzystają.

Narastający konflikt etyczny

Rok 2025 wyraźnie pokazał, że wspomagane samobójstwo i eutanazja stają się jednym z najostrzejszych sporów etycznych współczesnych demokracji. Z jednej strony ustawodawcy mówią o autonomii i „godnej śmierci”, z drugiej – organizacje obywatelskie, lekarze i liderzy religijni ostrzegają przed normalizacją śmierci jako odpowiedzi na cierpienie, szczególnie wśród osób najbardziej bezbronnych.

Źródło: cna
Foto: istock/Katarzyna Białasiewicz/