Rok 2025 przyniósł dalsze pogłębienie kryzysu demograficznego w Polsce. Według wstępnych danych liczba zgonów przewyższyła liczbę urodzeń o około 168 tysięcy, co oznacza trzynasty rok z rzędu, w którym populacja kraju kurczy się w sposób naturalny. Tendencja ta, jak podkreślają statystycy, nie tylko utrzymuje się, ale wyraźnie przyspiesza.

Populacja Polski poniżej 37,4 miliona

Dane Głównego Urzędu Statystycznego GUS wskazują, że liczba mieszkańców Polski spadła w 2025 roku o 157 tysięcy i wyniosła 37,33 miliona. Oznacza to roczny spadek na poziomie 0,42 procent, większy niż rok wcześniej. Urząd nie pozostawia złudzeń co do krótkoterminowych perspektyw odwrócenia tego trendu.

Niska dzietność i emigracja młodych

Statystycy zwracają uwagę, że od blisko trzech dekad Polska zmaga się z bardzo niskim poziomem dzietności, jednym z najniższych na świecie. Problem ten pogłębia systematyczny spadek liczby kobiet w wieku rozrodczym oraz utrzymująca się emigracja młodych ludzi. W ocenie GUS te czynniki będą nadal ograniczać liczbę urodzeń w kolejnych latach.

Trend spadkowy niemal nieprzerwany od 2012 roku

Liczba ludności Polski maleje niemal nieprzerwanie od 2012 roku, kiedy wynosiła 38,53 miliona. Jedynym wyjątkiem był 2017 rok, gdy odnotowano symboliczny wzrost o mniej niż tysiąc osób. Od 2013 roku każdego roku liczba zgonów przewyższa liczbę urodzeń.

Rok 2025: mniej urodzeń, wysoka liczba zgonów

W minionym roku w Polsce urodziło się 238 tysięcy dzieci, o 14 tysięcy mniej niż rok wcześniej. Zarejestrowano natomiast 406 tysięcy zgonów, co choć oznacza niewielki spadek w porównaniu z 2024 rokiem, wciąż utrzymuje bardzo wysoki poziom umieralności.

Różnica między zgonami a urodzeniami była najwyższa od pandemicznego 2021 roku.

Starzenie się społeczeństwa przyspiesza

Zmiany demograficzne wpływają nie tylko na liczebność, lecz także na strukturę ludności. W 2025 roku osoby w wieku poprodukcyjnym stanowiły już 24,2 procent społeczeństwa. To wyraźny wzrost w porównaniu z 22,2 procent w 2020 roku i zaledwie 12,8 procent w 1990 roku.

Kurcząca się grupa osób w wieku produkcyjnym

Jednocześnie maleje udział osób w wieku produkcyjnym. W 2025 roku stanowiły one 58,1 procent populacji, wobec 59,4 procent pięć lat wcześniej i 64,4 procent w 2010 roku. Spadek ten rodzi poważne konsekwencje dla rynku pracy i finansów publicznych.

Dramatyczny spadek liczby dzieci

Najsilniej kurczy się grupa najmłodszych. Osoby poniżej 18. roku życia stanowiły w 2025 roku 17,7 procent populacji. Dla porównania, w 1990 roku dzieci i młodzież odpowiadały za niemal 29 procent społeczeństwa. To jedna z najbardziej wyraźnych zmian demograficznych ostatnich dekad.

Rosnące obciążenie dla pracujących

W efekcie tych procesów wskaźnik obciążenia demograficznego wyniósł w 2025 roku 72 osoby niepracujące na 100 osób w wieku produkcyjnym. Choć poziom ten jest podobny do tego z 1990 roku, jego struktura całkowicie się zmieniła. Obecnie na 100 pracujących przypada znacznie więcej emerytów i znacznie mniej dzieci.

Zmiana proporcji oznacza, że coraz mniejsza liczba pracujących musi utrzymać rosnącą grupę seniorów. To zwiększa presję na system emerytalny, ochronę zdrowia oraz stabilność rynku pracy, stawiając państwo przed długofalowymi wyzwaniami finansowymi i społecznymi.

Mimo niekorzystnych trendów demograficznych liczba pracujących w Polsce osiągnęła historycznie najwyższy poziom. Stało się to dzięki dłuższej aktywności zawodowej osób w wieku emerytalnym oraz większemu udziałowi wcześniej biernych zawodowo dorosłych, zwłaszcza kobiet.

Prognozy na przyszłość coraz bardziej pesymistyczne

Eksperymentalne prognozy GUS opublikowane pod koniec ubiegłego roku wskazują, że przy utrzymaniu obecnych trendów populacja Polski może spaść do 29,4 miliona w 2060 roku. To o 1,5 miliona mniej niż zakładały oficjalne prognozy sprzed dwóch lat.

Państwowe programy bez przełomu

Kryzys demograficzny od lat pozostaje w centrum debaty publicznej. Kolejne rządy wprowadzały różne instrumenty wsparcia, od zwiększania świadczeń rodzinnych po ponowne finansowanie procedur in vitro. Dotychczasowe działania nie zdołały jednak zahamować spadku liczby urodzeń.

Analitycy wskazują na kilka kluczowych czynników zniechęcających młodych Polaków do zakładania rodzin. Wśród nich wymienia się niepewność ekonomiczną, ograniczony dostęp do taniego mieszkalnictwa oraz restrykcyjne prawo aborcyjne, które wpływa na poczucie bezpieczeństwa reprodukcyjnego.

Imigracja nie wystarczy

Napływ imigrantów częściowo łagodzi skutki spadku liczby ludności, a Polska notuje jedne z najwyższych wskaźników migracji w Unii Europejskiej. Instytucje odpowiedzialne za system ubezpieczeń społecznych podkreślają jednak, że liczenie na migrację jako główne rozwiązanie problemów demograficznych jest nierealistyczne.

Kryzys demograficzny staje się jednym z najpoważniejszych wyzwań stojących przed Polską. Jego skutki będą odczuwalne przez kolejne dekady, wpływając na gospodarkę, system zabezpieczenia społecznego oraz kształt całego społeczeństwa.

Źródło: NFP
Foto: Adrian Grycuk, Paterm, YouTube, istock/bruev/

Płacenie za opiekę zdrowotną stało się dziś największym źródłem finansowego niepokoju wśród Amerykanów. Najnowsze badanie opinii publicznej pokazuje, że obawy te wysunęły się na pierwsze miejsce po tym, jak Kongres nie przedłużył części dopłat do ubezpieczeń w ramach Affordable Care Act, co doprowadziło do gwałtownych podwyżek składek dla milionów osób.

Dwie trzecie społeczeństwa martwi się o dostępność leczenia

Z sondażu przeprowadzonego przez ośrodek badawczy KFF wynika, że aż dwie trzecie dorosłych Amerykanów jest bardzo lub umiarkowanie zaniepokojonych możliwością opłacenia opieki zdrowotnej. To więcej niż w przypadku obaw o ceny żywności, rachunki za media czy koszty mieszkania.

Jedna trzecia respondentów przyznaje, że jest bardzo zaniepokojona wydatkami medycznymi.

Pod pojęciem kosztów opieki zdrowotnej respondenci rozumieją nie tylko składki ubezpieczeniowe, ale również wydatki ponoszone bezpośrednio przez pacjentów oraz ceny leków na receptę. To właśnie te elementy w coraz większym stopniu obciążają domowe budżety.

Badanie wskazuje, że opieka zdrowotna napędza finansowe obawy, ponieważ jej koszty rosną szybciej niż inne podstawowe wydatki. Ponad połowa dorosłych Amerykanów deklaruje, że w ciągu ostatniego roku zapłaciła więcej za leczenie i ubezpieczenie zdrowotne.

„Od dawna widzimy, że koszty opieki zdrowotnej są jednym z głównych problemów gospodarstw domowych. Teraz wyraźnie wysuwają się na pierwsze miejsce” – zauważają analitycy badań społecznych.

Inflacja pogłębia poczucie niepewności

Obawy o dostępność opieki zdrowotnej wpisują się w szerszy obraz niepokoju ekonomicznego. Ponad trzy czwarte badanych uważa, że ich dochody nie nadążają za inflacją. Rosnące ceny zmuszają wiele rodzin do trudnych wyborów dotyczących codziennych wydatków.

Inne podstawowe potrzeby również źródłem stresu

Choć żaden inny obszar nie dorównuje skali obaw związanych z leczeniem, Amerykanie martwią się także o inne koszty życia. Niemal jedna czwarta ankietowanych jest bardzo zaniepokojona cenami żywności, podobny odsetek wskazuje na czynsz lub raty kredytu hipotecznego. Rachunki za media oraz koszty paliwa i transportu również pozostają istotnym problemem dla wielu gospodarstw domowych.

Krytyczna ocena decyzji Kongresu

Większość respondentów negatywnie ocenia decyzję Kongresu o dopuszczeniu do wygaśnięcia podwyższonych dopłat do ubezpieczeń zdrowotnych. Około dwie trzecie badanych uważa, że była to zła decyzja, natomiast jedna trzecia popiera zakończenie programu.

Dodatkowe analizy pokazują, że część Amerykanów rozważa całkowitą rezygnację z ubezpieczenia zdrowotnego, uznając je za zbyt drogie bez rządowych dopłat. Inni decydują się na tańsze polisy o ograniczonym zakresie ochrony lub poszukują pracy oferującej ubezpieczenie w pakiecie socjalnym.

Rosnące wyzwanie społeczne

Eksperci podkreślają, że narastające koszty opieki zdrowotnej stają się jednym z kluczowych problemów społecznych i politycznych. Dla wielu rodzin dostęp do leczenia przestaje być oczywistością, a decyzje dotyczące zdrowia coraz częściej podporządkowane są możliwościom finansowym.

Źródło: cbs
Foto: istock/ everydayplus/AndreyPopov/

Zimowe miesiące, gdy codziennie chronimy się przed chłodem kolejnymi warstwami ubrań, są jednocześnie momentem, w którym warto zwrócić szczególną uwagę na kondycję serca. Niskie temperatury zmuszają organizm do intensywniejszej pracy, aby utrzymać ciepło, a to dodatkowe obciążenie może stanowić poważne wyzwanie dla układu krążenia.

Cichy zawał, czyli zagrożenie bez ostrzeżenia

Niebezpieczeństwo polega na tym, że choroba serca nie zawsze daje wyraźne sygnały. U części osób dochodzi do tak zwanego cichego niedokrwienia, określanego również jako cichy zawał serca. W takiej sytuacji dopływ krwi do mięśnia sercowego zostaje zablokowany, a tlen nie dociera tam, gdzie jest niezbędny, mimo że chory nie odczuwa typowych objawów.

Szacuje się, że nawet co piąty zawał serca przebiega w ten sposób, pozostając niezauważony lub błędnie interpretowany jako niegroźna dolegliwość.

Dlaczego zimno zwiększa ryzyko

Chłodna aura sprzyja obkurczaniu się naczyń krwionośnych, co może prowadzić do częstszego występowania epizodów niedokrwiennych, w tym właśnie cichych zawałów. Serce musi wówczas pracować intensywniej, by zapewnić odpowiednie krążenie krwi w trudniejszych warunkach.

Objawy inne niż się spodziewamy

Kardiolodzy zwracają uwagę, że cichy zawał różni się od klasycznego obrazu choroby. Pacjenci często nie odczuwają bólu w klatce piersiowej ani charakterystycznego ucisku. Zamiast tego pojawiają się objawy niespecyficzne, takie jak niestrawność, zimne poty, nadmierne zmęczenie czy trudności z oddychaniem.

Tego rodzaju dolegliwości mogą pojawiać się i znikać, a sam epizod może trwać od kilku minut do nawet kilku godzin. Z tego powodu problem bywa wykrywany przypadkowo, podczas wizyty lekarskiej z zupełnie innego powodu.

Jak lekarze wykrywają cichy zawał

Rozpoznanie często wymaga specjalistycznych badań. Wykorzystuje się między innymi elektrokardiogram, echo serca, testy wysiłkowe czy koronarografię. To dzięki nim możliwe jest wykrycie nieprawidłowości, które nie ujawniają się podczas rutynowego badania lub standardowej kontroli.

EKG

Kto powinien zachować szczególną ostrożność

Na cichy zawał serca szczególnie narażone są osoby z osobistą lub rodzinną historią chorób serca, po przebytych zabiegach kardiologicznych, z nadciśnieniem tętniczym lub cukrzycą, a także palacze. Zimą ta grupa powinna zachować wzmożoną czujność.

Proste kroki, które mogą chronić serce

Aby zmniejszyć ryzyko w chłodnych miesiącach, warto ubierać się warstwowo podczas przebywania na zewnątrz, nie zapominając o czapce i szaliku. Należy unikać spożywania alkoholu przed wyjściem na mróz, ponieważ może on maskować sygnały przeciążenia organizmu.

Kluczowe jest także uważne słuchanie własnego ciała i robienie przerw zawsze wtedy, gdy pojawi się coś niepokojącego.

Źródło: dailyherald
Foto: Kychot, istock/Halfpoint/