Radio RAMPA otrzymało kilka zgłoszeń dotyczących niepokojącego stanu skweru błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki, który to skwer mieści się pomiędzy Bedford Ave i Nassau Ave. na Greenpoincie. Kiedy odwiedziliśmy miejsce, w środę, 8 lipca, stan skweru dookoła pozostawiał wiele do życzenia. Śmieci, zarośnięty chodnik, pełne chwastów centrum skweru, uderzający odór, przerośnięta roślinność, która sprzyja gromadzeniu śmieci. Park jest również stałym miejscem pobytu osób, które wykorzystują go do celów noclegowych czy spożywania alkoholu.

Z informacji przekazanych do naszej redakcji od różnych osób, wynika, że pomimo starań przedstawicieli społeczności polonijnej aby utrzymać miejsce w porządku, przerasta ich skala problemów, z którą mierzy się ten park.

O poprawę sytuacji zaapelowaliśmy do władz miasta NYC – do Departamentu Parków, który jest za ten skwer odpowiedzialny, a także, do radnego dzielnicy Greenpoint Lincolna Restlera, oraz radnej stanowej reprezentującej Greenpoint, Emily Gallagher – otrzymaliśmy już od nich odpowiedź. Na miejscu rozmawialiśmy również z przedstawicielami Polonii.

Skwer bł. ks. Jerzego Popiełuszki na Greenpoincie to nie tylko symbol walki o wolność i prawa człowieka, ale także dowód na to, jak szybko nowojorska społeczność uhonorowała księdza Jerzego Popiełuszkę po jego tragicznej śmierci. Na miejscu znajdują się dwa pomniki honorujące polskiego męczennika.

Skwer nie zawsze jednak był zaniedbany. W rozmowie z Radio RAMPA, wcześniejsze lata wspominał Pan Bogdan: “przyleciałem tutaj do Stanów po raz pierwszy w 1993 roku i naprawdę tu było bardzo przyjemnie. Można było przyjść i sobie spokojnie posiedzieć w tej atmosferze przy pomniku księdza Popiełuszki.

To Pan Bogdan, był jedną z osób, które zgłosiły zły stan parku do Radio RAMPA: “Dwa dni temu przejeżdżając zobaczyłem obraz, który mnie przeraził, zwłaszcza te chaszcze, które rosną za pomnikiem księdza Popiełuszki. Przyjechałem sobie na drugi dzień, bo miałem więcej czasu, żeby tutaj sobie dokładnie pochodzić i moje przerażenie wręcz wzrosło, widząc co tutaj się dzieje. W parku nie powinno się palić, nie powinno się pić alkoholu. Są grupy ludzi, którzy jakby sobie tutaj urządzili jakąś niezłą sjestę do wypoczynku przy alkoholu i paleniu papierosów.

Jest też tutaj drugi pomnik poświęcony księdzu Jerzemu Popiełuszce, który nie jest nawet opisany. Trudno zorientować się, co to jest i kogo przedstawia, i w jakim celu tutaj został postawiony. Też jest zarośnięty z drugiej strony tego skweru. Skwer jest w pięknym miejscu położony. To jest McCarren Park na Greenpoincie, gdzie bardzo dużo w naszej Polonii, nie tylko Polonii, codziennie, zwłaszcza w weekendy przychodzi odpoczywać.”

Pan Bogdan kontynuuje, “Myślę, że [inni] mają na pewno podobne odczucia, widząc, jak to wszystko się w tej chwili przedstawia. Zadzwoniłem do Radia RAMPA, żeby spróbować w jakiś sposób nagłośnić, ewentualnie spowodować, czy uruchomić jakieś, nie wiem, komórki, które by się tym zajęły. Oczywiście oferując swoją też pomoc, nie tylko stojąc z boku, ale jeżeli tylko będzie wymagana merytoryczna pomoc, jestem otwarty i chętnie pomogę.”

Na miejscu rozmawialiśmy również z Panem Tomaszem Mucha. “Ten park jest w ogóle zaniedbany, dużo bezdomnych tutaj siedzi. No i tak żeśmy pomyśleli, Bogdan mówi, Tomek, daj, chociaż coś może pomożemy tutaj, może jakieś służby tutaj pomogą. Także w tym przypadku ja widzę tylko, żeby park tutaj coś może zaczął bardziej dbać o to. My jako Polonia też powinniśmy się zebrać, żeby pomóc, żeby to jakoś posprzątać, żeby to było takie nasze Polskie, zawiesić polską flagę, coś takiego, żeby było bardziej przypominało Polskę.”

“To miejsce potrzebuje remontu, co mogę powiedzieć, remontu potrzeba,” kończy Pan Tomasz.

O sytuację na skwerze Radio RAMPA zaapelowało do władz Nowego Jorku, do Nowojorskiego Departamentu Parków, do radnego reprezentującego dzielnicę Greenpoint w Nowojorskiej Radzie Miasta Lincolna Restlera, a nawet do radnej stanowej Emily Gallagher. Otrzymaliśmy od nich odpowiedź.

Nowojorski Departament Parków w oświadczeniu przesłanym do Radio RAMPA napisał:

“Codziennie prowadzimy prace porządkowe na Skwerze imieniem księdza Jerzego Popiełuszki, który jest intensywnie użytkowany, szczególnie w okresie letnim. Nasz patrol egzekwowania przepisów parkowych, Parks Enforcement Patrol, regularnie współpracuje z Departamentem do Spraw Bezdomnych DHS w zakresie działań skierowanych do osób w kryzysie bezdomności. Zachęcamy odwiedzających do poszanowania wspólnej przestrzeni publicznej oraz właściwego wyrzucania śmieci. Pracownicy New York City Parks każdego dnia dbają o to, aby nasze parki i tereny zielone były wolne od śmieci i odpadów, od opróżniania koszy na śmieci, po zbieranie odpadków pozostawionych we wspólnych przestrzeniach.”

Swój komentarz w tej sprawie drogą e-mailową do Radio RAMPA przesłał radny Lincoln Restler. “Warunki panujące na skwerze imieniem księdza Jerzego Popiełuszki od zbyt dawna są niezadowalające. Będziemy współpracować z Departamentem Parków Miasta Nowy Jork oraz przedstawicielami lokalnej społeczności, aby poprawić czystość i zapewnić lepsze utrzymanie tej ważnej przestrzeni publicznej.”

Radio RAMPA zapytało radnego o to jakie konkretne kroki podejmie w najbliższym czasie. W oświadczeniu otrzymaliśmy odpowiedź: “skontaktowaliśmy się z kierownictwem Departamentu Parków, zwracając się z prośbą o szybką interwencję. Dołożymy również wszelkich starań, aby skwer imieniem księdza Jerzego Popiełuszki został uwzględniony podczas nadchodzących społecznych akcji sprzątania.”

Oświadczenie w sprawie, drogą mailową, przesłała również radna stanowa Emily Gallagher.

“Skwer im. księdza Jerzego Popiełuszki jest niezwykle ważnym miejscem pamięci na Greenpoincie, mającym szczególne znaczenie zwłaszcza dla naszych polsko-amerykańskich mieszkańców. Od wielu lat angażuję się w działania na rzecz ochrony tego skweru i uczestniczyłam w czuwaniu w 2021 roku po haniebnym akcie wandalizmu, którego ofiarą padł pomnik księdza Jerzego Popiełuszki.

Nowojorskie parki i tereny zielone są nieodłącznym elementem tego, co sprawia, że nasze miasto jest dobrym miejscem do życia, i zawsze będę zabiegać o większe inwestycje w ich utrzymanie. Niestety, nieprzyjemne zapachy, śmieci oraz obecność osób zmagających się z uzależnieniami i/lub kryzysem bezdomności to częste problemy występujące w parkach na terenie całego miasta.

Popieram działania mojego odpowiednika w Radzie Miasta Nowy Jork, radnego Lincolna Restlera, który współpracuje z Departamentem Parków Miasta Nowy Jork, aby nasze parki były czyste, zdrowe i bezpieczne dla wszystkich użytkowników.”

Miejsce jest bardzo uczęszczane. Będąc na miejscu, widzieliśmy jak dużo osób używa tego skweru, żeby przemieścić się z Nassau na Bedford. Natomiast jeżeli chodzi o sam skwer, przebywało na nim tylko kilka osób, które, wyglądały na jego stałych bywalców.

Historia tego skweru jest wyjątkowa – informuje o niej dokładnie nowojorski departament parków na swojej stronie internetowej. Sięga początku XX wieku. Jak informuje Departament Parków miasta Nowy Jork, Miasto Nowy Jork przejęło ten teren w latach 1903-1905, a jego obecny wygląd powstał w latach 30-tych XX wieku.

Po zakończeniu II wojny światowej ustawiono na skwerze maszt z amerykańską flagą ku czci pamięci wszystkich tych, którzy oddali życie podczas wojny. Ten maszt widoczny jest tutaj do dziś. W 1985 roku, zaledwie rok po zamordowaniu księdza Jerzego Popiełuszki, Rada Miasta Nowy Jork przyjęła lokalną ustawę, na mocy której ten skwer został oficjalnie nazwany Father Jerzy Popiełuszko Square.

Był to wyraz uznania dla jego walki o prawa człowieka, wolność oraz niepodległość Polski. Na skwerze znajdują się dwa pomniki poświęcone polskiemu kapłanowi.

Pierwszy z nich to granitowe popiersie autorstwa polskiego rzeźbiarza Stanisława Lutostańskiego, które zostało odsłonięte w 1990 roku, w szóstą rocznicę śmierci księdza Popiełuszki.

Niedługo później pomnik został zdewastowany w akcie wandalizmu o podłożu politycznym. Po renowacji ponownie odsłonięto go w roku 1992 podczas uroczystości z udziałem tysięcy osób. Pomnik ostatni raz był ofiarą wandalizmu w roku 2021. Informowaliśmy o sprawie w Radio RAMPA. Od tamtej pory nic oficjalnie nie zostało zgłoszone, aż do czasów ostatnich telefonów do redakcji Radio RAMPA.

Ku Pamieci Ks. Jerzego Popieluszki / In Memory of Father Jerzy Popieluszko Marker

Drugi pomnik, który również mieści się na tym skwerze, zatytułowany jest Bound Hands Rising Free, czyli Związane Dłonie ku Wolności. Ten został odsłonięty w roku 2000. Jego autorem jest projektant Nowojorskiego Departamentu Parków Tom Cleveland. Rzeźba przedstawia dłonie uwalniające się z więzów i symbolizuje nie tylko męczeństwo księdza Jerzego Popiełuszki, ale również walkę narodu polskiego o wolność, prawa człowieka i wyzwolenie spod komunistycznego reżimu.

Oba pomniki przypominają odwadze kapłana oraz jego niezłomnej postawie w obronie prawdy i godności człowieka. Przypomnę, że ksiądz Jerzy Popiełuszko był katolickim kapłanem i jednym z duchowych przywódców ruchu Solidarności.

W czasach komunistycznych odważnie mówił o prawdzie, wolności i godności człowieka, otwarcie krytykując władzę PRL-u. Tysiące wiernych przychodziły do kościoła, szczególnie św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu, aby słuchać jego kazań. Był wielokrotnie zatrzymywany, zastraszany, ale nigdy nie zrezygnował ze swojej działalności.

Wspierał także strajkujących robotników, odprawiając dla nich msze i udzielając komunii również na terenie zakładów pracy.

19 października 1984 roku ksiądz Jerzy Popiełuszko został porwany przez funkcjonariuszy komunistycznej Służby Bezpieczeństwa. Kilka dni później odnaleziono jego ciało.

Został brutalnie pobity i zamordowany. Jego śmierć wywołała ogromne poruszanie w Polsce i na świecie, stając się jednym z symboli oporu wobec komunistycznego reżimu. Dzisiaj ten właśnie Popiełuszko Square pozostaje miejscem pamięci, które przypomina zarówno o życiu błogosławionego księdza, jak i o wartościach, za które oddał życie.

Tym bardziej to miejsce tak bliskie jest Polonii. Wiem również od osób, które skontaktowały się z Radio RAMPA, że pojedyncze osoby cały czas starają się utrzymać to miejsce w czystości, ale nie mogą sobie z tym poradzić na własną rękę. Jeszcze raz przypominamy, że odpowiedzialność za ten skwer ponosi nowojorski Departament Parków.

Wiemy również z informacji nadesłanych i przekazanych osobiście do redakcji, że Polonia jest bardzo otwarta, aby pomóc w podtrzymaniu tego miejsca w godnym stanie.

Monika Adamski/Radio Rampa

Foto: Radio Rampa, The Historical Marker Database