Połącz się z nami

Kultura

Gdy Nowy Rok w progi, to stary rok w nogi: Staropolskie tradycje i zwyczaje

Opublikowano

dnia

Nowy Rok w tradycji staropolskiej był czasem wyjątkowym, niosącym za sobą magiczne znaczenie i obfitującym w liczne zwyczaje, które łączyły elementy wiary, nadziei na lepsze jutro oraz praktyk mających zapewnić urodzaj i pomyślność. Najbardziej widowiskowe bywały noworoczne kuligi. Choć współczesne obchody Sylwestra i Nowego Roku znacznie odbiegają od dawnych rytuałów, warto przypomnieć, jakie znaczenie miały te dni w przeszłości.

Nowy Rok – symbol nowego początku

W kulturze ludowej zakończenie jednego roku i rozpoczęcie kolejnego było momentem przełomowym, pełnym nadziei na nowy los. Wierzono, że to, co wydarzy się w tym dniu, wyznaczy rytm i charakter nadchodzącego roku. Dlatego Nowy Rok należało rozpocząć z dobrą intencją, by zapewnić sobie i swoim bliskim powodzenie.

W wiejskich izbach przygotowywano specjalne miejsca dla „dobrych duchów” – środek izby zdobił stołek wyścielony miękkim materiałem, by mogły odpocząć i błogosławić domowników. Wszystko, co działo się tego dnia, traktowano jako wróżbę – od pogody po codzienne zdarzenia.

Noworoczne wypieki i obrzędy urodzaju

Jednym z ważniejszych obyczajów były przygotowania mające zapewnić dostatek w gospodarstwie. Gospodynie wypiekały „szczodraki” – okazałe bochenki chleba i bułki, które miały symbolizować obfitość. Na Warmii, Mazurach, Podlasiu i Kurpiach pieczono z kolei figurki zwierząt, zwane „byśkami”.

Wierzono, że magia Nowego Roku sprzyja wróżbom i praktykom związanym z urodzajem. Na przykład na Podlasiu młodzi mieszkańcy wsi rzucali siemię lniane na palenisko – im głośniej trzaskało, tym lepszy miał być nadchodzący rok.

Wróżby dla młodych serc

Noworoczne zwyczaje obfitowały w wróżby małżeńskie, szczególnie popularne wśród młodych dziewcząt i kawalerów. Panny wsłuchiwały się w rozmowy, próbując usłyszeć imię przyszłego męża, lub rzucały but za siebie – jeśli nos zwrócony był ku drzwiom, zapowiadało to szybkie zamążpójście.

Lano wosk, puszczano łupinki orzechów ze świeczkami na wodę, a nawet kąpano się w „srebrze” – wrzucano monetę do wody, aby zapewnić sobie urodę i powodzenie w miłości. Wierzono również, że pierwsza osoba wchodząca do domu w Nowy Rok zwiastuje pomyślność – najlepiej, aby był to mężczyzna.

Przysłowia i mądrości ludowe

Staropolskie przysłowia związane z Nowym Rokiem dotyczyły przede wszystkim pogody i urodzaju. „Gdy Nowy Rok pluta, ze żniwami będzie pokuta” przestrzegało przed kapryśną pogodą, a „Na Nowy Rok pogoda, będzie w polu uroda” zwiastowało obfite plony.

Zwyczaje regionalne

Na ziemi krakowskiej gospodarze obsypywali się owsem, życząc sobie urodzaju, a na Podlasiu młodzież rzucała ziarno do kuchni gospodarzy. Na Kielecczyźnie przynoszono do domu zielone gałązki sosny, wierząc, że chronią przed złymi mocami, zaś młode panny na sumę noworoczną przystrajały głowy gałązkami kwitnącej wiśni, co miało wróżyć powodzenie w miłości.

W Nowy Rok kolędnicy odwiedzali wsie i miasta, śpiewając i bawiąc gospodarzy. Często byli to przebierańcy z turoniem lub kozą, którzy przynosili radość i życzenia pomyślności.

Magiczna noc Sylwestrowa

Sylwester, choć początkowo traktowany jako zwykły dzień, z czasem stał się pełen hałasu i zabawy. Strzelanie z rusznic, trzaskanie batogami i tłuczenie butelek miało odstraszać złe moce, a palenie snopków słomy symbolicznie kończyło stary rok.

Życzenia noworoczne i „kolendy”

Składanie życzeń było nieodłącznym elementem świętowania. W Nowy Rok winno się zapomnieć o waśniach, a pozdrowienia miały przynieść szczęście. Popularne było staropolskie „Do siego roku!” oraz przesyłanie liścików z życzeniami za pośrednictwem posłańców.

Staropolskie życzenia góralskie:

Na scyńście, na zdrowie, na ten Nowy Rok !

Coby sie Wom dazyło, mnozyło cały Bozy rok !

Byście w Nowym Rocku jesce lepij mieli –

to co zarobili, tego nie przepili.

Coby na świecie było cicho i spokojnie

i zony z mynzami nie bywały w wojnie.

Dziywki coby się Wom powydowały,

a wiela z chałupy nie pozabierały.

Cobyście jak poncki w maśle sie pławili,

nic sie nie martwili, dobze jedli, pili.

Coby Wom nicego nika nie chybiało

ino z rocku na rok ino przybywało.

Coby na ziorenkak cały chlyb sie wspiyroł

i zeby sie w bidzie nik nie poniywiyroł !

Zeby sie Wom rodziło, kopiło,

dyślem do stodoły łobróciło.

Zebyście mieli gości,

Tyle , co na gałonzecce łości.

Zebyście mieli pełne stodoły, pełne pudła

zeby Wom gospodyni u pieca nie schudła.

Zebyście mieli w kazdym kontku

po dzieciontku

a na piecku troje.

I zebyście nie godali,

ze to kiere moje.

Na scyńści , na zdrowie

Na tyn Nowy Rok

zebyście mieli scynście cały bozy rok.

Zebyście byli zdrowi, weseli

jako w niebie janieli .

TAK TO BOZE DEJ ! HEJ !

Tradycja a współczesność

Dziś wiele staropolskich zwyczajów odeszło w niepamięć. Sylwester pozostał jednak nocą radości i zabawy, podczas gdy Nowy Rok stał się czasem odpoczynku w gronie rodzinnym. Warto jednak czerpać inspirację z tradycji przodków, by rozpocząć kolejny rok z optymizmem i wiarą w lepsze jutro.

 

Źródło: Muzeum Wsi Radomskiej, Tadeusz Chowaniak.pl
Foto: A.Wierusz-Kowalski, Archiwum Domu Ludowego, YouTube

News Chicago

Koncert „GOOD VIBES ONLY” w Arlington Heights. Muzyczne otwarcie roku

Opublikowano

dnia

Autor:

Arlington-Heights-Community-Concert-Band

Arlington Heights Community Concert Band zaprasza na pierwszy w tym roku koncert zatytułowany „GOOD VIBES ONLY”. Wydarzenie odbędzie się w niedzielę, 22 lutego, o godzinie 3.00PM w teatrze Forest View Educational Center przy 2121 S. Goebbert Road w Arlington Heights.

Muzyka na zimowe dni

Koncert poprowadzi dyrygent oraz dyrektor artystyczny zespołu Pietro Pisello. Program został zaplanowany jako muzyczna dawka pozytywnej energii, której celem jest wprowadzenie słuchaczy w pogodny nastrój i symboliczne pożegnanie zimowej aury.

Organizatorzy podkreślają, że repertuar koncertu będzie oparty na utworach o lekkim, optymistycznym charakterze, mających przynieść publiczności radość i chwilę wytchnienia.

Wstęp wolny, bilety zalecane

Wstęp na koncert jest bezpłatny, jednak zalecana jest wcześniejsza rezerwacja biletów. Wejściówki można zamawiać drogą mailową. Pozostałe bilety, jeśli będą dostępne, zostaną wydane przed rozpoczęciem koncertu. Drzwi teatru zostaną otwarte o godzinie 2.30PM.

Tradycja i pasja

Arlington Heights Community Concert Band działa nieprzerwanie od ponad 40 lat. Zespół tworzą w większości muzycy-amatorzy, którzy spotykają się na próbach po zakończeniu swoich obowiązków zawodowych. Łączy ich pasja do muzyki oraz chęć dzielenia się nią z lokalną społecznością. Koncerty orkiestry od lat stanowią ważny element kulturalnego krajobrazu Arlington Heights.

Regularne próby

Próby orkiestry odbywają się w środy o godzinie 7.00PM w Forest View Educational Center. Koncert „GOOD VIBES ONLY” będzie kolejną okazją, by publiczność mogła doświadczyć efektów pracy zespołu oraz rozpocząć nowy sezon koncertowy w atmosferze muzycznego optymizmu.

 

Źródło: dailyherald
Foto: Arlington Heights Community Concert Band
Czytaj dalej

News Chicago

Chords for Kids w Naperville: Przyjazny sensorycznie koncert dla dzieci i rodzin

Opublikowano

dnia

Autor:

North-Central-College-chord-for-kids

North Central College zaprasza na kolejną edycję dorocznego koncertu Chords for Kids. Wydarzenie ma charakter bezpłatny i zostało zaprojektowane jako “sensory-friendly” doświadczenie muzyczne skierowane do dzieci ze specjalnymi potrzebami oraz ich rodzin. Koncert odbędzie się w sobotę, 28 lutego, o godzinie 7 wieczorem w Wentz Concert Hall przy 71 E. Chicago Ave. w Naperville.

Organizatorzy podkreślają, że koncert funkcjonuje pod hasłem „Wigglers Welcomed”. Oznacza to odejście od tradycyjnej etykiety koncertowej i stworzenie przestrzeni, w której publiczność może reagować na muzykę w naturalny sposób.

Uczestnicy są zachęcani do śpiewania, poruszania się oraz tańczenia w trakcie występu. Wydarzenie ma zapewnić komfortową, pozbawioną ocen atmosferę, sprzyjającą swobodnemu odbiorowi muzyki.

Znane melodie i popularne utwory

Program koncertu obejmuje zestaw rozpoznawalnych i lubianych kompozycji. Wśród zapowiedzianych utworów znalazły się między innymi „YMCA”, motywy ze „SpongeBob SquarePants” oraz „The Chicken Dance”. Na scenie wystąpią muzycy – studenci North Central College, którzy zaprezentują również dodatkowe aranżacje zespołowe.

Bezpłatny wstęp, obowiązkowe bilety

Wstęp na koncert jest bezpłatny, jednak organizatorzy wymagają wcześniejszej rezerwacji biletów. Wejściówki można zamówić online lub telefonicznie poprzez box office.

Chords for Kids pozostaje jednym z tych wydarzeń, które łączą edukację muzyczną z ideą dostępności i integracji, tworząc przestrzeń otwartą dla wszystkich rodzin poszukujących przyjaznych, inkluzywnych doświadczeń kulturalnych.

 

Źródło: dailyherald
Foto: North Central College
Czytaj dalej

News Chicago

Bruce Springsteen rusza w trasę. Koncert w Chicago zaplanowany jest na kwiecień

Opublikowano

dnia

Autor:

Bruce-Springsteen

Bruce Springsteen zaskoczył fanów we wtorek, ogłaszając rozpoczęcie nowej, szeroko zakrojonej trasy koncertowej po Stanach Zjednoczonych. „Land of Hopes and Dreams Tour” ma wystartować w marcu i objąć największe amerykańskie metropolie, w tym Nowy Jork, Los Angeles oraz Chicago. Zapowiedź wywołała natychmiastową reakcję wielbicieli artysty, dla których powrót Springsteena na scenę pozostaje wydarzeniem o szczególnym znaczeniu.

Trasa w czasach napięć

Bruce Springsteen nie ukrywa, że nowa trasa ma wymiar wykraczający poza muzykę. Artysta, od lat aktywnie komentujący sytuację polityczną w kraju, podkreślił w opublikowanym nagraniu w mediach społecznościowych, że koncerty mają nieść przesłanie nadziei.

„Żyjemy w mrocznych, niepokojących i niebezpiecznych czasach, ale nie traćcie nadziei. Nadchodzi kalwaria”powiedział.

Wypowiedź ta natychmiast stała się przedmiotem szerokiej dyskusji, wpisując trasę w kontekst obecnych napięć społecznych i politycznych.

Minneapolis jako symboliczny początek

Trasa rozpocznie się w Minneapolis – mieście, które w ostatnim czasie znalazło się w centrum uwagi opinii publicznej. To właśnie tam prowadzone były intensywne działania w ramach Operation Metro Surge, którym towarzyszyły tysiące zatrzymań oraz tragiczne wydarzenia, w tym śmiertelne strzelaniny.

Springsteen odniósł się do tych wydarzeń również poprzez muzykę. Artysta opublikował utwór „Streets of Minneapolis”, w którym wyraził sprzeciw wobec działań rządu w regionie Twin Cities.

Nowa trasa ma być realizowana w duchu sprzeciwu wobec decyzji administracji prezydenckiej. Artysta w ostrych słowach odniósł się do sytuacji politycznej w kraju.

Miasta na trasie

Po Minneapolis trasa ma prowadzić między innymi przez Portland oraz Los Angeles. Oba miasta były w ostatnich miesiącach intensywnie dotknięte działaniami związanymi z egzekwowaniem przepisów imigracyjnych. Finał koncertowej podróży zaplanowano w Waszyngtonie. Stolica kraju pozostaje miejscem szczególnie symbolicznym po ubiegłorocznej decyzji o federalizacji Gwardii Narodowej, która wywołała liczne kontrowersje.

Koncert w Chicago

Jednym z kluczowych przystanków trasy będzie Chicago. Bruce Springsteen i E-Street Band wystąpią w United Center 29 kwietnia. Dla fanów z rejonu Midwest to długo wyczekiwany powrót artysty, którego koncerty od lat uchodzą za jedne z najbardziej energetycznych i emocjonalnych widowisk na amerykańskiej scenie muzycznej.

Sprzedaż biletów

Sprzedaż biletów dla szerokiej publiczności rozpocznie się w piątek, 20 lutego, w południe. Zapowiedź trasy już teraz sugeruje duże zainteresowanie, szczególnie że koncerty Springsteena tradycyjnie przyciągają wielopokoleniową publiczność.

Bruce-Springsteen-trasa

Powrót artysty i głos pokolenia

Dla wielu obserwatorów „Land of Hopes and Dreams Tour” to nie tylko kolejna trasa koncertowa, ale również powrót jednego z najbardziej rozpoznawalnych głosów amerykańskiej kultury. Springsteen od dekad pozostaje artystą, który w swoich tekstach i wystąpieniach dotyka tematów społecznych, politycznych i tożsamościowych.

 

Źródło: nbc
Foto: Bruce Springsteen fb, YouTube
Czytaj dalej
Reklama

Popularne

Kalendarz

grudzień 2024
P W Ś C P S N
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
3031  

Nasz profil na fb

Popularne w tym miesiącu