Nie żyje Jimmy Carter, były prezydent Stanów Zjednoczonych oraz laureat Pokojowej Nagrody Nobla – podała agencja Reuters. Carter zmarł w wieku 100 lat, będąc najdłużej żyjącym prezydentem w historii USA. Informację o jego śmierci potwierdził syn, Chip Carter, nie ujawniając szczegółów dotyczących przyczyny zgonu.

Były prezydent od lat zmagał się z nowotworem. W ubiegłym roku, po długim pobycie w szpitalu, zrezygnował z dalszego leczenia i przebywał w domu pod opieką lekarzy. Jimmy Carter walczył z zaawansowaną formą czerniaka, który zaatakował wątrobę i mózg.

Carter pełnił urząd prezydenta w latach 1977–1981. W czasie jego kadencji doszło do przełomowych wydarzeń, takich jak porozumienia z Camp David z 1978 roku, które doprowadziły do traktatu pokojowego między Izraelem a Egiptem. Dzięki jego mediacjom Izrael wycofał się z Półwyspu Synaj, a oba kraje nawiązały stosunki dyplomatyczne.

Jego prezydentura była jednak trudnym okresem dla USA, naznaczonym recesją gospodarczą i kryzysem zakładników w Iranie, który trwał 444 dni. W 1980 roku Carter przegrał wybory prezydenckie z Ronaldem Reaganem.

Jimmy Carter zakończył swoją prezydenturę w 1981 roku po przegranej walce o reelekcję z Ronaldem Reaganem. Wybory prezydenckie w 1980 roku były dla Cartera szczególnie trudne, gdyż zmagał się z wieloma kryzysami, które osłabiły poparcie społeczne, w tym z recesją gospodarczą, wysoką inflacją oraz kryzysem zakładników w Iranie.

Przegrana z Ronaldem Reaganem

Ronald Reagan, reprezentujący Partię Republikańską, zaprezentował się jako lider oferujący zdecydowane rozwiązania, optymistyczną wizję przyszłości i przywrócenie siły Ameryki na arenie międzynarodowej. W wyniku tego Carter przegrał z dużą przewagą – Reagan zdobył 489 głosów elektorskich w 44 stanach, podczas gdy Carter zaledwie 49 głosów elektorskich w 6 stanach oraz Dystrykcie Kolumbii.

Przegrana z Reaganem nie zakończyła jednak działalności publicznej Cartera. Wręcz przeciwnie, po zakończeniu prezydentury skupił się na pracy humanitarnej i dyplomatycznej, co przyniosło mu uznanie na całym świecie oraz Pokojową Nagrodę Nobla w 2002 roku.

W 2002 roku Jimmy Carter został wyróżniony Pokojową Nagrodą Nobla za wkład w rozwiązywanie konfliktów międzynarodowych, promocję demokracji i ochronę praw człowieka. Jego fundacja, Carter Center, aktywnie angażowała się w monitorowanie wyborów na całym świecie.

O śmierci Cartera wypowiedzieli się m.in. prezydent Joe Biden, który w oświadczeniu nazwał go „człowiekiem zasad, wiary i pokory”, oraz Donald Trump, podkreślając jego starania na rzecz poprawy życia Amerykanów. Jimmy Carter, otoczony rodziną i bliskimi, obchodził swoje setne urodziny 1 października tego roku w swoim domu w Plains w stanie Georgia.

Najstarszy z prezydentów

Jimmy Carter nie tylko przewyższył wiekiem swoich poprzedników, ale też ustanowił rekord jako najstarszy były prezydent USA. O 6 lat przewyższył George’a H.W. Busha, który zmarł w wieku 94 lat w 2018 roku.

Carter, były plantator orzeszków ziemnych i weteran marynarki wojennej, przez dekady po zakończeniu swojej prezydentury poświęcał się służbie społecznej i międzynarodowej, kontynuując wpływ na światową scenę polityczną i społeczną.

Życzenia od przyjaciół i następców

Urodziny Jimmy’ego Cartera stały się okazją do licznych wyrazów uznania od jego następnych prezydentów i innych światowych przywódców. Prezydent Joe Biden wyraził swoje uznanie w prostych, lecz serdecznych słowach: „Krótko mówiąc: podziwiam cię cholernie bardzo”.

Barack Obama, który często chwalił Cartera za jego działalność po opuszczeniu Białego Domu, pochwalił jego „osiągnięcia w Białym Domu, niesamowity wpływ od czasu odejścia z urzędu i podstawową przyzwoitość”.

Jimmy Carter, znany ze swojej skromności i cichej determinacji, obchodził swoje setne urodziny 10 dni po wielkim wydarzeniu w Fox Theatre w Atlancie. Gwiazdorski koncert, który odbył się ku jego czci, zgromadził liczne gwiazdy, w tym grupę B-52 z Georgii oraz wykonania coverów The Allman Brothers, legendarnego zespołu, który wspierał Cartera podczas jego kampanii prezydenckiej w 1976 roku.

To właśnie zaangażowanie zespołu, jednego z najpopularniejszych wówczas w kraju, przyczyniło się do przypisania Carterowi przydomku „prezydenta rock’n’rolla”.

Choć Jimmy Carter nie mógł osobiście uczestniczyć w wydarzeniu, miał okazję obejrzeć koncert w telewizji Georgia Public Television w otoczeniu rodziny.

Dziedzictwo prezydenta Cartera

Jimmy Carter pozostawił niezatarte ślady na amerykańskiej scenie politycznej i międzynarodowej. Podczas swojej prezydentury przewodził historycznym porozumieniom z Camp David, które położyły kres wieloletniemu konfliktowi między Izraelem a Egiptem.

Jego administracja zrewolucjonizowała amerykańską politykę zagraniczną, kładąc nacisk na prawa człowieka i przyjmując twardą postawę wobec Związku Radzieckiego w czasach zimnej wojny.

Po przegranej w wyborach prezydenckich z Ronaldem Reaganem, Carter nie porzucił swojej misji. Wręcz przeciwnie — jego działania po opuszczeniu Białego Domu stały się równie znaczące, jeśli nie bardziej. Przekształcił Habitat for Humanity w światowy ruch, który pomógł tysiącom rodzin uzyskać dostęp do godnych warunków mieszkaniowych.

W 2002 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za swoje wysiłki na rzecz promowania pokoju, demokracji i praw człowieka.

Brak Rosalynn Carter

Setne urodziny Jimmy’ego Cartera odbyły się bez najważniejszej osoby w jego długim życiu – jego żony Rosalynn, która zmarła w listopadzie ubiegłego roku w wieku 96 lat. O jej śmierci pisaliśmy tutaj.

Była ona jego nieodłącznym towarzyszem przez ponad siedem dekad. Para była znana ze swojej niezwykłej bliskości i wspólnej działalności charytatywnej, w tym wspólnego zaangażowania w Habitat for Humanity. Carter pojawił się na nabożeństwie poświęconym jej pamięci na wózku inwalidzkim, mając nogi przykryte kocem ozdobionym ich wspólnymi portretami.

Ich ostatni publiczny występ miał miejsce we wrześniu 2023 roku, kiedy to razem wzięli udział w Plains Peanut Festival — corocznym święcie lokalnej społeczności, której Jimmy Carter zawsze pozostawał wierny.

Źródło: nbc, npr, foxnews
Foto: YouTube, wikimedia