News USA

Nie żyje najstarszy amerykański prezydent – Jimmy Carter. Miał 100 lat

Opublikowano

1 rok temu

dnia

29 grudnia 2024

Autor:

Sławomir Budzik

Nie żyje Jimmy Carter, były prezydent Stanów Zjednoczonych oraz laureat Pokojowej Nagrody Nobla – podała agencja Reuters. Carter zmarł w wieku 100 lat, będąc najdłużej żyjącym prezydentem w historii USA. Informację o jego śmierci potwierdził syn, Chip Carter, nie ujawniając szczegółów dotyczących przyczyny zgonu.

Były prezydent od lat zmagał się z nowotworem. W ubiegłym roku, po długim pobycie w szpitalu, zrezygnował z dalszego leczenia i przebywał w domu pod opieką lekarzy. Jimmy Carter walczył z zaawansowaną formą czerniaka, który zaatakował wątrobę i mózg.

Carter pełnił urząd prezydenta w latach 1977–1981. W czasie jego kadencji doszło do przełomowych wydarzeń, takich jak porozumienia z Camp David z 1978 roku, które doprowadziły do traktatu pokojowego między Izraelem a Egiptem. Dzięki jego mediacjom Izrael wycofał się z Półwyspu Synaj, a oba kraje nawiązały stosunki dyplomatyczne.

Jego prezydentura była jednak trudnym okresem dla USA, naznaczonym recesją gospodarczą i kryzysem zakładników w Iranie, który trwał 444 dni. W 1980 roku Carter przegrał wybory prezydenckie z Ronaldem Reaganem.

Jimmy Carter zakończył swoją prezydenturę w 1981 roku po przegranej walce o reelekcję z Ronaldem Reaganem. Wybory prezydenckie w 1980 roku były dla Cartera szczególnie trudne, gdyż zmagał się z wieloma kryzysami, które osłabiły poparcie społeczne, w tym z recesją gospodarczą, wysoką inflacją oraz kryzysem zakładników w Iranie.

Przegrana z Ronaldem Reaganem

Ronald Reagan, reprezentujący Partię Republikańską, zaprezentował się jako lider oferujący zdecydowane rozwiązania, optymistyczną wizję przyszłości i przywrócenie siły Ameryki na arenie międzynarodowej. W wyniku tego Carter przegrał z dużą przewagą – Reagan zdobył 489 głosów elektorskich w 44 stanach, podczas gdy Carter zaledwie 49 głosów elektorskich w 6 stanach oraz Dystrykcie Kolumbii.

Przegrana z Reaganem nie zakończyła jednak działalności publicznej Cartera. Wręcz przeciwnie, po zakończeniu prezydentury skupił się na pracy humanitarnej i dyplomatycznej, co przyniosło mu uznanie na całym świecie oraz Pokojową Nagrodę Nobla w 2002 roku.

W 2002 roku Jimmy Carter został wyróżniony Pokojową Nagrodą Nobla za wkład w rozwiązywanie konfliktów międzynarodowych, promocję demokracji i ochronę praw człowieka. Jego fundacja, Carter Center, aktywnie angażowała się w monitorowanie wyborów na całym świecie.

O śmierci Cartera wypowiedzieli się m.in. prezydent Joe Biden, który w oświadczeniu nazwał go „człowiekiem zasad, wiary i pokory”, oraz Donald Trump, podkreślając jego starania na rzecz poprawy życia Amerykanów. Jimmy Carter, otoczony rodziną i bliskimi, obchodził swoje setne urodziny 1 października tego roku w swoim domu w Plains w stanie Georgia.

Najstarszy z prezydentów

Jimmy Carter nie tylko przewyższył wiekiem swoich poprzedników, ale też ustanowił rekord jako najstarszy były prezydent USA. O 6 lat przewyższył George’a H.W. Busha, który zmarł w wieku 94 lat w 2018 roku.

Carter, były plantator orzeszków ziemnych i weteran marynarki wojennej, przez dekady po zakończeniu swojej prezydentury poświęcał się służbie społecznej i międzynarodowej, kontynuując wpływ na światową scenę polityczną i społeczną.

Życzenia od przyjaciół i następców

Urodziny Jimmy’ego Cartera stały się okazją do licznych wyrazów uznania od jego następnych prezydentów i innych światowych przywódców. Prezydent Joe Biden wyraził swoje uznanie w prostych, lecz serdecznych słowach: „Krótko mówiąc: podziwiam cię cholernie bardzo”.

Barack Obama, który często chwalił Cartera za jego działalność po opuszczeniu Białego Domu, pochwalił jego „osiągnięcia w Białym Domu, niesamowity wpływ od czasu odejścia z urzędu i podstawową przyzwoitość”.

Jimmy Carter, znany ze swojej skromności i cichej determinacji, obchodził swoje setne urodziny 10 dni po wielkim wydarzeniu w Fox Theatre w Atlancie. Gwiazdorski koncert, który odbył się ku jego czci, zgromadził liczne gwiazdy, w tym grupę B-52 z Georgii oraz wykonania coverów The Allman Brothers, legendarnego zespołu, który wspierał Cartera podczas jego kampanii prezydenckiej w 1976 roku.

To właśnie zaangażowanie zespołu, jednego z najpopularniejszych wówczas w kraju, przyczyniło się do przypisania Carterowi przydomku „prezydenta rock’n’rolla”.

Choć Jimmy Carter nie mógł osobiście uczestniczyć w wydarzeniu, miał okazję obejrzeć koncert w telewizji Georgia Public Television w otoczeniu rodziny.

Dziedzictwo prezydenta Cartera

Jimmy Carter pozostawił niezatarte ślady na amerykańskiej scenie politycznej i międzynarodowej. Podczas swojej prezydentury przewodził historycznym porozumieniom z Camp David, które położyły kres wieloletniemu konfliktowi między Izraelem a Egiptem.

Jego administracja zrewolucjonizowała amerykańską politykę zagraniczną, kładąc nacisk na prawa człowieka i przyjmując twardą postawę wobec Związku Radzieckiego w czasach zimnej wojny.

Po przegranej w wyborach prezydenckich z Ronaldem Reaganem, Carter nie porzucił swojej misji. Wręcz przeciwnie — jego działania po opuszczeniu Białego Domu stały się równie znaczące, jeśli nie bardziej. Przekształcił Habitat for Humanity w światowy ruch, który pomógł tysiącom rodzin uzyskać dostęp do godnych warunków mieszkaniowych.

W 2002 roku otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za swoje wysiłki na rzecz promowania pokoju, demokracji i praw człowieka.

Brak Rosalynn Carter

Setne urodziny Jimmy’ego Cartera odbyły się bez najważniejszej osoby w jego długim życiu – jego żony Rosalynn, która zmarła w listopadzie ubiegłego roku w wieku 96 lat. O jej śmierci pisaliśmy tutaj.

Była ona jego nieodłącznym towarzyszem przez ponad siedem dekad. Para była znana ze swojej niezwykłej bliskości i wspólnej działalności charytatywnej, w tym wspólnego zaangażowania w Habitat for Humanity. Carter pojawił się na nabożeństwie poświęconym jej pamięci na wózku inwalidzkim, mając nogi przykryte kocem ozdobionym ich wspólnymi portretami.

Ich ostatni publiczny występ miał miejsce we wrześniu 2023 roku, kiedy to razem wzięli udział w Plains Peanut Festival — corocznym święcie lokalnej społeczności, której Jimmy Carter zawsze pozostawał wierny.

Źródło: nbc, npr, foxnews
Foto: YouTube, wikimedia

Nastepne

Południowokoreański samolot rozbił się przy lądowaniu: 179 osób zginęło, dwie ocalały

Nie przegap

Pogoda w USA w 2024 spowodowała gigantyczne straty liczone w miliardach dolarów. Co najmniej 418 osób zginęło

News USA

Wyższe składki od Nowego Roku. Wygasłe ulgi podatkowe uderzą w miliony Amerykanów

Opublikowano

1 godzinę temu

dnia

2 stycznia 2026

Autor:

bwyderka

Z początkiem 2026 roku wygasły rozszerzone ulgi podatkowe, które przez ostatnie lata znacząco obniżały koszt ubezpieczenia zdrowotnego dla osób korzystających z programu Affordable Care Act. Decyzja – a właściwie jej brak – oznacza gwałtowny wzrost składek dla milionów Amerykanów i wprowadza temat dostępności opieki zdrowotnej w sam środek roku wyborczego o wysokiej stawce politycznej.

Ulgi, które wygasły mimo sporów politycznych

Rozszerzone subsydia zostały wprowadzone w 2021 roku jako tymczasowa pomoc w czasie pandemii COVID-19, a następnie przedłużone przez Demokratów do początku 2026 roku.

W ostatnich miesiącach wokół ich przyszłości toczyła się intensywna walka polityczna: Demokraci doprowadzili nawet do 43-dniowego zamknięcia rządu federalnego, umiarkowani Republikanie apelowali o kompromis, a Prezydent Donald Trump sygnalizował możliwe rozwiązanie, z którego ostatecznie się wycofał po sprzeciwie konserwatywnego skrzydła swojej partii.

Ostatecznie żadna z inicjatyw nie zdołała uratować ulg przed ich wygaśnięciem.

Kogo dotykają podwyżki

Zmiana najbardziej uderza w osoby, które nie mają ubezpieczenia pracowniczego i nie kwalifikują się do Medicaid ani Medicare. To m.in. samozatrudnieni, właściciele małych firm, rolnicy czy osoby pracujące na kontraktach. Dla wielu z nich ulgi oznaczały realną dostępność opieki zdrowotnej, a ich zniknięcie prowadzi do skokowego wzrostu kosztów.

Składki rosną nawet o ponad 100%

Według analizy organizacji KFF, ponad 20 mln osób objętych subsydiami w ramach ACA zobaczy w 2026 roku średni wzrost składek aż o 114%. W praktyce oznacza to, że rachunki za ubezpieczenie w niektórych rodzinach podwajają się, potrajają lub rosną jeszcze bardziej, dodatkowo obciążone ogólnym wzrostem kosztów opieki zdrowotnej w USA.

Ryzyko odpływu ubezpieczonych

Eksperci ostrzegają, że wyższe składki mogą skłonić szczególnie młodszych i zdrowszych Amerykanów do rezygnacji z ubezpieczenia. Analiza Urban Institute oraz Commonwealth Fund wskazuje, że nawet 4,8 mln osób może wypaść z systemu w 2026 roku.

To z kolei grozi dalszym wzrostem kosztów dla starszych i bardziej schorowanych ubezpieczonych, którzy pozostaną w programie.

Czy Kongres jeszcze zmieni decyzję

Choć termin zapisów i zmian planów ubezpieczeniowych upłynie w większości stanów do 15 stycznia, niepewność utrzymuje się. W grudniu Senat odrzucił zarówno demokratyczny projekt przedłużenia ulg o 3 lata, jak i republikańską propozycję opartą na kontach oszczędnościowych na zdrowie.

W Izbie Reprezentantów grupa umiarkowanych Republikanów doprowadziła do zapowiedzi głosowania w styczniu, jednak jego powodzenie pozostaje wątpliwe.

Rosnąca frustracja wyborców

Dla wielu Amerykanów wygasłe ulgi stały się symbolem oderwania polityków od codziennych realiów. W roku wyborów środka, gdy koszty życia – w tym opieki zdrowotnej – są jednym z głównych tematów kampanii, presja społeczna na przywrócenie subsydiów rośnie.

Jak podkreślają sami ubezpieczeni, bez systemowych reform dostępność opieki zdrowotnej pozostanie jednym z najpoważniejszych wyzwań dla amerykańskich rodzin.

Źródło: chicagotribune
Foto: istock/Wavebreakmedia/

Czytaj dalej

News USA

Trump zapowiada decyzję ws. nowego szefa Fed. Czterech kandydatów na krótkiej liście

Opublikowano

2 godziny temu

dnia

1 stycznia 2026

Autor:

bwyderka

Prezydent Donald Trump zapowiedział, że w styczniu podejmie decyzję, kogo chce wskazać na stanowisko przewodniczącego Rezerwy Federalnej USA. Deklaracja padła tuż przed okresem noworocznym i towarzyszy jej narastający konflikt słowny z obecnym szefem banku centralnego.

Koniec kadencji Powella i narastająca krytyka

Kadencja obecnego przewodniczącego Jerome Powell wygasa w maju 2026 roku. Powell wielokrotnie podkreślał, że zamierza wypełnić swój mandat do końca. Mimo to Donald Trump ponownie ostro go skrytykował, zarzucając mu zbyt wolne tempo obniżek stóp procentowych.

Prezydent określił Powella jako „głupca”, a dodatkowo wytknął mu przekroczenie budżetu przy modernizacji siedziby Fed w Waszyngtonie.

Czterech kandydatów na krótkiej liście

Według Sekretarza Skarbu Scotta Bessenta, który brał udział w weryfikacji kandydatów, lista potencjalnych następców Powella została zawężona do czterech nazwisk. Kandydaci reprezentują różne środowiska – od administracji rządowej i banku centralnego po globalny sektor zarządzania aktywami.

Kevin Hasset – bliski współpracownik Białego Domu

Jednym z faworytów jest Kevin Hassett, obecny dyrektor Narodowej Rady Gospodarczej. W pierwszej administracji Trumpa pełnił funkcję przewodniczącego Rady Doradców Ekonomicznych.

Po ogłoszeniu wzrostu gospodarczego na poziomie 4,3% w III kwartale, Hassett publicznie chwalił politykę gospodarczą Białego Domu, wskazując ją jako główną przyczynę poprawy danych makroekonomicznych.

Kevin Hassett

Kevin Warsh – krytyk polityki Fed

Drugim poważnym kandydatem jest Kevin Warsh, były członek zarządu Rezerwy Federalnej. Od lat krytykuje on Fed za – jego zdaniem – błędne prognozy wzrostu i inflacji. Warsh uważa, że opóźnione reakcje banku centralnego przyczyniły się do gwałtownego wzrostu inflacji, który najmocniej uderzył w pracujących Amerykanów.

Kevin Warsh

Rick Rieder – kandydat z Wall Street

Na liście znalazł się również Rick Rieder, dyrektor inwestycyjny ds. globalnych obligacji w BlackRock. Rieder zarządza aktywami klientów o wartości 3,2 bln dolarów, a sam BlackRock kontroluje ponad 10 bln dolarów aktywów. Choć unika bezpośrednich deklaracji dotyczących objęcia stanowiska w Fed, przyznał wcześniej, że sama możliwość rozważania jego kandydatury byłaby dla niego ogromnym zaszczytem.

Rick Rieder

Christopher Waller – głos za wcześniejszymi obniżkami stóp

Czwartym kandydatem jest Christopher Waller, obecny Gubernator Fed. Wraz z Michelle Bowman należał do pierwszych decydentów opowiadających się za obniżkami stóp procentowych już w lipcu, co ujawniło rosnące podziały wewnątrz banku centralnego.

W grudniu Waller poparł obniżkę stóp o 0,25 pkt proc., trzecią w ciągu roku, choć protokoły z ostatniego posiedzenia – opublikowane 30 grudnia – pokazują, że skala cięć w 2026 roku pozostaje niepewna.

Christopher Waller

Decyzja z politycznym i rynkowym ciężarem

Zapowiadana decyzja Donalda Trumpa będzie miała istotne znaczenie nie tylko polityczne, ale i rynkowe. Wybór nowego przewodniczącego Fed może wpłynąć na tempo przyszłych obniżek stóp procentowych, walkę z inflacją oraz relacje między Białym Domem a niezależnym bankiem centralnym w kluczowym momencie dla amerykańskiej gospodarki.

Źródło: foxbisiness
Foto: Rezerwa Federalna, BlackRock

Czytaj dalej

News USA

Służba imigracyjna ICE zmianie strategię: Więcej zatrzymań w domach i miejscach pracy

Opublikowano

3 godziny temu

dnia

1 stycznia 2026

Autor:

bwyderka

Strategia egzekwowania przepisów imigracyjnych przez ICE ulega istotnej zmianie za administracji Donalda Trumpa. Agencja odchodzi od zatrzymań dokonywanych głównie w więzieniach i zakładach karnych na rzecz tzw. zatrzymań „w terenie” — w domach, miejscach pracy oraz przestrzeni publicznej, bez udziału lokalnych organów ścigania.

Zmiana ta prowadzi do gwałtownego wzrostu liczby zatrzymań. We wrześniu 2025 r. ICE odnotowało około 17 500 zatrzymań w terenie w ciągu jednego miesiąca, a tygodniowa liczba takich działań jest obecnie około czterokrotnie wyższa niż podczas pierwszej kadencji Donalda Trumpa.

W okresie od czerwca do połowy października 2025 r. ICE przeprowadziło ponad 67 800 zatrzymań w terenie, czyli ponad dwukrotnie więcej niż w poprzednich pięciu miesiącach.

Administracja deklaruje, że celem tych działań są osoby stanowiące zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego. Jednak dane wskazują, że ponad 60% osób zatrzymanych od czerwca 2025 r. nie posiada żadnych wyroków karnych ani toczących się postępowań karnych, co świadczy o znacznie szerszym zakresie działań egzekucyjnych.