Godziny spędzone na czytaniu książek, rozwiązywaniu krzyżówek czy grze w szachy mogą mieć znacznie większe znaczenie, niż dotąd sądzono. Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie „Neurology”, wydawanym przez American Academy of Neurology, wskazuje, że regularna aktywność intelektualna wiąże się z kilkuletnim opóźnieniem rozwoju choroby Alzheimera oraz łagodnych zaburzeń poznawczych.

Prawie dwa tysiące uczestników i dekady obserwacji

Badaniem objęto 1 939 osób o średnim wieku 80 lat. Naukowcy prześledzili ich funkcje poznawcze oraz aktywności podejmowane na przestrzeni całego życia – od dzieciństwa aż po późną starość. Analiza wykazała wyraźne różnice między osobami o najwyższym i najniższym poziomie tzw. wzbogacenia poznawczego.

U uczestników z najwyższego decyla choroba Alzheimera rozwijała się średnio w wieku 94 lat, podczas gdy osoby z najniższego – w wieku około 88 lat. W przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych różnica wynosiła odpowiednio 85 i 78 lat.

Oznacza to nawet sześcioletnie opóźnienie wystąpienia Alzheimera i siedmioletnie w przypadku łagodnych zaburzeń poznawczych.

Rezerwa poznawcza jako tarcza ochronna

Autorzy badania podkreślają, że wyniki wpisują się w koncepcję tzw. rezerwy poznawczej. Zakłada ona, że mózg może kompensować uszkodzenia związane ze starzeniem się lub chorobą poprzez wykorzystywanie alternatywnych sieci i strategii działania. Wieloletnie podejmowanie wymagających aktywności intelektualnych ma wzmacniać połączenia neuronalne i zwiększać elastyczność mózgu.

Co istotne, analiza obejmowała również niemal tysiąc badań pośmiertnych mózgu. Nawet przy podobnym poziomie zmian patologicznych, takich jak blaszki amyloidowe czy splątki tau, osoby prowadzące bardziej aktywne intelektualnie życie osiągały lepsze wyniki w testach poznawczych.

Trzy etapy życia, które mają znaczenie

Naukowcy podzielili życie uczestników na trzy etapy i dla każdego obliczyli wskaźnik wzbogacenia poznawczego na podstawie ankiet.

• Wczesne lata (przed 18. rokiem życia): czytanie książek i czytanie przez dorosłych, dostęp do gazet, atlasów i globusów w domu, nauka języka obcego przez co najmniej pięć lat.
• Wiek średni: regularne czytanie i pisanie, posiadanie w domu słowników, prenumerat czasopism, karty bibliotecznej, odwiedzanie muzeów.
• Późna starość: rozwiązywanie krzyżówek, gra w szachy, warcaby i inne gry planszowe.

Uczestnicy badania, głównie mieszkańcy północno-wschodniego Illinois, byli obserwowani średnio przez osiem lat. Na początku nikt z nich nie miał zdiagnozowanej demencji, jednak w trakcie obserwacji u 551 osób rozwinęła się choroba Alzheimera, a u 719 łagodne zaburzenia poznawcze.

Nawet 38 procent niższe ryzyko

Po uwzględnieniu wieku, płci i poziomu wykształcenia okazało się, że osoby z wyższym wskaźnikiem wzbogacenia poznawczego miały o 38 procent niższe ryzyko rozwoju Alzheimera oraz o 36 procent niższe ryzyko łagodnych zaburzeń poznawczych.

Autorzy podkreślają, że badanie wskazuje na związek, a nie bezpośrednią przyczynę. Jednak wyniki wzmacniają przekonanie, że styl życia może mieć realny wpływ na funkcjonowanie starzejącego się mózgu.

Aktywność dostępna dla każdego

Choć część analizowanych aktywności wymaga czasu, dostępu do zasobów czy środków finansowych, badacze zauważyli, że same zachowania – takie jak czytanie, nauka nowych umiejętności czy podtrzymywanie relacji społecznych – mogą być włączane do codziennego życia niezależnie od statusu materialnego.

Eksperci podkreślają, że choć narzędzia w erze cyfrowej się zmieniają, zasada pozostaje ta sama: mózg potrzebuje stałej stymulacji. Stałe poszukiwanie wiedzy, uczenie się i utrzymywanie aktywności intelektualnej mogą pozostawić mierzalny ślad w funkcjonowaniu mózgu nawet osiem dekad później.

Badanie niesie ze sobą ostrożny, lecz wyraźny sygnał nadziei – codzienne wybory i intelektualne zaangażowanie mogą mieć znaczenie dla jakości życia w późnej starości.

Źródło: washington post
Foto: istock/Harbucks/Horsche/Unaihuiziphotography/

Influencerka wellness, autorka i przedsiębiorczyni dr Casey Means stanęła przed komisją zdrowia Senatu podczas przesłuchania w sprawie jej nominacji na stanowisko naczelnego lekarza Stanów Zjednoczonych. Kandydatura, zgłoszona przez Prezydenta Donalda Trumpa, wywołała ożywioną debatę wśród senatorów obu partii.

Kim jest nominowana

38-letnia dr Casey Means ukończyła studia medyczne na Uniwersytecie Stanforda, jednak w 2018 roku zrezygnowała z programu rezydentury w Oregonie. Jej licencja do wykonywania zawodu lekarza pozostaje nieaktywna.

Rozpoznawalność zdobyła jako autorka oraz promotorka stylu życia opartego na zmianach dietetycznych i aktywności fizycznej. Współzałożyła aplikację Levels, która analizuje dane dotyczące żywienia, snu, aktywności fizycznej oraz poziomu glukozy.

Means współpracowała z firmami z branży zdrowia i suplementów diety. Jej brat, Calley Means, pełni funkcję doradcy w Departamencie Zdrowia i Opieki Społecznej.

Program zdrowotny i wizja systemu

Kandydatka wskazywała, że Stany Zjednoczone zmagają się z rosnącą falą chorób przewlekłych, którym można zapobiegać poprzez zmiany stylu życia. Podkreślała potrzebę odejścia od modelu skoncentrowanego na leczeniu objawów i farmakoterapii na rzecz identyfikowania przyczyn schorzeń. Jej stanowisko jest zbieżne z hasłami ruchu „Make America Healthy Again” promowanego przez Sekretarza Zdrowia Roberta F. Kennedy’ego Jr.

Pytania o przejrzystość finansową

Senatorowie pytali o relacje finansowe związane z promocją produktów zdrowotnych w mediach społecznościowych. Z dokumentów wynika, że Means osiągała znaczące dochody z reklamowania suplementów, napojów funkcjonalnych, probiotyków oraz usług związanych z dietą.

Zwrócono uwagę, że w niektórych przypadkach nie informowała w sposób jednoznaczny o powiązaniach biznesowych z promowanymi markami.

Zobowiązania etyczne

W złożonym oświadczeniu etycznym kandydatka zapowiedziała, że w przypadku zatwierdzenia przez Senat zrezygnuje ze stanowiska w firmie Levels oraz wycofa się z posiadanych udziałów i opcji na akcje. Zadeklarowała również zakończenie współpracy z firmą Rupa oraz zaprzestanie promowania swojej książki, choć może nadal otrzymywać należne tantiemy.

Stanowisko wobec szczepień

Podczas przesłuchania pojawiły się pytania dotyczące podejścia do szczepień, w tym przeciw grypie i odrze. Dr Casey Means podkreślała znaczenie świadomej zgody pacjenta oraz relacji lekarz–pacjent, unikając jednoznacznych deklaracji.

W odpowiedzi na pytania o związek szczepień z autyzmem zaznaczyła, że akceptuje istniejące dowody naukowe, jednocześnie podkreślając, że nauka podlega ciągłej weryfikacji.

Rola naczelnego lekarza

Stanowisko naczelnego lekarza Stanów Zjednoczonych wiąże się z funkcją doradczą w zakresie zdrowia publicznego oraz możliwością wydawania ostrzeżeń dotyczących zagrożeń zdrowotnych. Komisja senacka rozważy, czy rekomendować kandydaturę dr Casey Means całemu Senatowi. Ostateczna decyzja zapadnie w głosowaniu plenarnym.

Źródło: fox13
Foto: YouTube

Opublikowany w zeszłym tygodniu raport miejski pokazuje skalę zjawiska, które dotyczy setek tysięcy mieszkańców Chicago. Według opracowania poświęconego warunkom życia dorosłych osób z niepełnosprawnościami, jedna na cztery dorosłe osoby w mieście doświadcza różnego rodzaju ograniczeń zdrowotnych. Oznacza to ponad 500 tysięcy mieszkańców.

Wyraźne różnice pomiędzy dzielnicami

Analiza wskazuje na istotne dysproporcje geograficzne. Wyższy odsetek osób z niepełnosprawnościami odnotowano na południowych i zachodnich obszarach miasta. Raport identyfikuje osiem “community areas”, w których ponad 40 procent dorosłych mieszkańców deklaruje występowanie niepełnosprawności. Są to:

• West Garfield Park
• North Lawndale
• Fuller Park
• West Englewood
• Burnside
• Roseland
• South Deering
• Riverdale

Codzienne wyzwania mieszkańców

Osoby z niepełnosprawnościami częściej wskazują na trudności w funkcjonowaniu w przestrzeni miejskiej. W porównaniu z mieszkańcami bez niepełnosprawności częściej zgłaszają:

• Większe obawy środowiskowe
• Problemy z dostępem do transportu publicznego i świeżej żywności
• Niższy poziom zaufania do organów ścigania
• Słabsze poczucie przynależności do społeczności
• Większy lęk przed przestępczością

Najczęstsze rodzaje niepełnosprawności

Raport wskazuje, że najpowszechniejsze są niepełnosprawności poznawcze oraz ruchowe. Struktura wiekowa różni się w zależności od rodzaju ograniczeń.

W przypadku niepełnosprawności poznawczych niemal 70 procent dorosłych to osoby poniżej 45 roku życia. Znaczną grupę stanowią młodzi dorośli w wieku od 18 do 29 lat. Kategorie te obejmują między innymi zaburzenia intelektualne, rozwojowe oraz problemy ze zdrowiem psychicznym.

Niepełnosprawności ruchowe dominują w starszych grupach wiekowych. Blisko 80 procent dorosłych z tego typu ograniczeniami to osoby powyżej 45 roku życia, a największą grupę stanowią seniorzy powyżej 65 lat.

Infrastruktura miejska pod lupą

Jednym z wyraźnych wniosków raportu jest ocena stanu miejskiej infrastruktury. Osoby z niepełnosprawnościami rzadziej wskazują, że chodniki w ich okolicy są właściwie utrzymane. Problem nierówności w naprawach infrastruktury był już wcześniej przedmiotem analiz i debat.

Różnice demograficzne

Dane pokazują, że niepełnosprawność częściej występuje wśród czarnoskórych mieszkańców Chicago niż wśród mieszkańców latynoskich, białych czy azjatyckich. Wyższy odsetek odnotowano również wśród osób LGBTQ+ w porównaniu z dorosłymi heteroseksualnymi i cisgenderowymi.

Raport jako narzędzie planowania

Opracowanie ma służyć jako instrument wspierający decyzje administracyjne i inwestycyjne na poziomie dzielnic. Wnioski mogą mieć znaczenie przy planowaniu transportu, dostępności usług publicznych czy lokalizacji infrastruktury handlowej.

Źródło: wttw
Foto: UCP Seguin of Greater Chicago, istock/Page Light Studios/