W czwartek Prezydent Karol Nawrocki podpisał ustawę przyjętą przez rząd, która kończy szczególny status prawny nadany w 2022 roku uchodźcom z Ukrainy. Od momentu wejścia w życie nowych regulacji osoby objęte wcześniej specjalnymi przepisami będą traktowane na tej samej podstawie prawnej co inni cudzoziemcy.

Koniec rozwiązań nadzwyczajnych

Dotychczasowe regulacje zostały wprowadzone po pełnoskalowej inwazji Rosji w 2022 roku, gdy miliony Ukraińców znalazły schronienie w Polsce. Rząd argumentuje, że po kilku latach funkcjonowania nadzwyczajnych przepisów nadszedł czas na ujednolicenie zasad i normalizację sytuacji prawnej uchodźców.

Obecnie w Polsce pozostaje blisko milion obywateli Ukrainy, którzy przybyli w związku z wojną.

Zmiana podejścia państwa

Wcześniejsza specustawa upraszczała zasady pobytu, podejmowania pracy, dostępu do świadczeń oraz edukacji. Nowe przepisy wpisują się w koncepcję stworzenia jednolitego systemu wsparcia dla wszystkich cudzoziemców objętych tymczasową ochroną w Unii Europejskiej, niezależnie od obywatelstwa.

Legalizacja pobytu do 2027 roku

Ustawa, która zacznie obowiązywać 5 marca, przedłuża legalność pobytu osób uciekających przed wojną, a także obywateli Ukrainy, których dokumenty zostały wcześniej wydłużone z powodu konfliktu. Nowe regulacje umożliwiają ubieganie się o legalny pobyt do 4 marca 2027 roku.

Dostęp do opieki zdrowotnej

Zgodnie z nowymi zasadami uchodźcy nieposiadający ubezpieczenia zdrowotnego będą traktowani analogicznie do nieubezpieczonych obywateli Polski. Przewidziano jednak wyjątki obejmujące dzieci, kobiety w ciąży, ofiary przemocy oraz rannych żołnierzy.

Zmiany w systemie edukacji

Specjalne rozwiązania ułatwiające adaptację ukraińskich dzieci w polskich szkołach zostaną wygaszone z końcem obecnego roku szkolnego. Dotyczy to między innymi dodatkowych lekcji języka polskiego, klas przygotowawczych oraz uproszczonych zasad zatrudniania asystentów międzykulturowych.

Ograniczenia w pomocy socjalnej

Zakwaterowanie i wyżywienie finansowane ze środków publicznych zostaną ograniczone do najbardziej wrażliwych grup, w tym osób starszych oraz osób z niepełnosprawnościami.

Koniec preferencji dla przedsiębiorców

Nowe przepisy likwidują możliwość zakładania działalności gospodarczej na szczególnych zasadach, które dotychczas zrównywały uchodźców z obywatelami Polski.

Osoby ubiegające się o tymczasową ochronę będą zobowiązane do uzyskania numeru PESEL w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy. Brak rejestracji będzie traktowany jako rezygnacja z ochrony.

Polityczny kontekst decyzji

Podpisanie ustawy następuje w atmosferze napięć pomiędzy prezydentem a rządem. W sierpniu ubiegłego roku prezydent zawetował próbę przedłużenia wsparcia dla uchodźców na dotychczasowych zasadach. We wrześniu przyjęto inne rozwiązania, uzależniające część świadczeń od spełnienia określonych warunków.

Nowy etap polityki migracyjnej

Aktualna ustawa stanowi kolejny krok w redefinicji podejścia państwa do systemu wsparcia uchodźców. Władze podkreślają, że zmiany oznaczają utrzymanie pomocy, przy jednoczesnym ujednoliceniu zasad oraz ograniczeniu preferencyjnych rozwiązań.

Źródło: NFP
Foto: KPRP, istock

Amerykański gigant sztucznej inteligencji Anthropic znalazł się w centrum gwałtownie narastającego sporu z władzami obronnymi USA. Jego przyczyną jest odmowa udostępnienia platformy Claude do projektowania lub wdrażania autonomicznych systemów uzbrojenia, określanych skrótem LAWS (Lethal Autonomous Weapons), a potocznie nazywanych „killer robots” – “zabójczymi robotami”. O konflikcie mówi Ojciec Paweł Kosiński.

Anthropic, z siedzibą w San Francisco, przedstawiana jest jako korporacja użytku publicznego, podkreślająca misję bezpiecznego i etycznego rozwoju AI. Spór wybuchł po tym, jak firma odmówiła wykorzystania swojej technologii do zastosowań, które obejmowałyby działanie bez udziału człowieka oraz masowe działania inwigilacyjne wobec obywateli.

Stawką sporu jest przyszłość współpracy firmy z Pentagonem i konsekwencje, jakie mogą uderzyć nie tylko w samą spółkę, ale również w szeroki łańcuch technologicznych zależności w branży sztucznej inteligencji.

Reakcja Pentagonu jest daleko idąca: rozważane jest zerwanie niemal wszystkich powiązań oraz nadanie firmie szczególnie dotkliwej etykiety „supply chain risk”.

„Supply chain risk” jako narzędzie nacisku

Termin „supply chain risk” w opisywanej praktyce bywa rezerwowany dla podmiotów postrzeganych jako zagrożenie bezpieczeństwa, zwykle kojarzonych z państwami uznawanymi za wrogie.

W tym przypadku jego potencjalne zastosowanie wobec amerykańskiej firmy miałoby znaczenie nie tylko symboliczne. Taka decyzja mogłaby oznaczać, że każda spółka chcąca prowadzić interesy z wojskiem USA zostałaby zmuszona do zerwania relacji z Anthropic i unikania współpracy z tym dostawcą.

Jednocześnie platforma Claude ma być już zintegrowana z wieloma systemami używanymi przez amerykańskie struktury obronne, co sugeruje, że ewentualne „odplątanie” technologii mogłoby być kosztowne i czasochłonne.

W tle pojawia się więc nie tylko spór o zasady, ale też realne ryzyko operacyjnego paraliżu lub opóźnień w projektach, które bazują na rozwiązaniach dostawców AI.

Dario Amodel, współzałożyciel i CEO Anthropic

Nowa „Konstytucja” Claude i deklaracje o ludzkim nadzorze

Napięcie narastało już wcześniej. Pod koniec stycznia Anthropic opublikował nową „Konstytucję” dla swojego modelu Claude, opartą na zasadach, które mają zapobiegać podważaniu mechanizmów ludzkiego nadzoru nad AI na obecnym etapie rozwoju. Firma przedstawiła ramy ograniczeń i zabezpieczeń, które w jej ocenie powinny chronić przed użyciem technologii w sposób niekontrolowany lub sprzeczny z przyjętą misją.

Autonomiczna broń jako spór o odpowiedzialność

Najpoważniejszym punktem sporu pozostaje właśnie autonomia systemów uzbrojenia. Wątpliwości dotyczą tego, czy w sytuacji walki, decyzji o ataku i rozpoznania celu można dopuścić scenariusz, w którym człowiek nie sprawuje realnego nadzoru nad działaniem narzędzia.

Krytycy takich systemów podnoszą argument, że jeśli broń ma działać bez ludzkiej kontroli, ryzyko błędów, eskalacji i niezamierzonych skutków rośnie w sposób trudny do przewidzenia.

Ryzyko wstrząsu na rynku i dylemat dla partnerów

Potencjalne „zablokowanie” Anthropic mogłoby wywołać efekt domina. Poważne konsekwencje dotknęłyby nie tylko samego producenta Claude, ale też firmy, które zainwestowały w Anthropic lub korzystają z jego rozwiązań chmurowych, takie jak Amazon czy OpenAI.

W takim układzie rynek mógłby stanąć przed brutalnym wyborem: utrzymać relacje z Anthropic albo zachować możliwość pracy z Pentagonem.

Zderzenie polityki obronnej z głosem Stolicy Apostolskiej

W tle sporu pojawia się mocno zarysowany wątek etyczny i międzynarodowy. Stolica Apostolska od lat sprzeciwia się rozwojowi autonomicznych systemów uzbrojenia i wzywa do regulacji badań nad uzbrajaniem AI oraz do moratorium na rozwój i użycie takiej broni. Potrzebne są ramy prawne, które chronią wolność i ludzką odpowiedzialność.

Co dalej z Anthropic i współpracą z wojskiem

Jeśli Pentagon zdecyduje się na formalne kroki, konsekwencje odczują zarówno instytucje wojskowe korzystające już z narzędzi AI, jak i prywatni wykonawcy budujący rozwiązania dla sektora bezpieczeństwa.

W centrum pozostaje pytanie, czy rozwój sztucznej inteligencji w zastosowaniach militarnych będzie opierał się na twardych wymogach kontroli człowieka i jasno wyznaczonych ograniczeniach, czy też priorytetem stanie się maksymalna elastyczność użycia.

Źródło; crux
Foto; TechCrunch, Anthropic, Pax Ahimsa Gethen

Podczas inauguracyjnego posiedzenia Board of Peace w czwartek Prezydent Donald Trump ogłosił pakiet nowych zobowiązań finansowych i militarnych dotyczących przyszłości Strefy Gazy. Dziewięciu członków inicjatywy zadeklarowało łącznie 7 miliardów dolarów na program pomocy, a pięć państw wyraziło gotowość do wysłania wojsk w ramach międzynarodowych sił stabilizacyjnych.

Zapowiedziane fundusze, choć określane jako istotne, stanowią jedynie część szacowanych kosztów odbudowy regionu, zniszczonego po dwóch latach wojny między Izraelem a Hamasem. Całkowite potrzeby rekonstrukcyjne oceniane są na około 70 miliardów dolarów. Nie przedstawiono harmonogramu wdrażania deklarowanych środków ani szczegółowych mechanizmów finansowania.

Dodatkowa deklaracja Stanów Zjednoczonych

Prezydent poinformował również o amerykańskim zobowiązaniu w wysokości 10 miliardów dolarów na rzecz Board of Peace. Nie sprecyzowano przeznaczenia tych środków ani źródła finansowania, co w praktyce oznacza konieczność uzyskania zgody Kongresu.

Siły stabilizacyjne i pierwsze rozmieszczenia

Wśród państw deklarujących udział w misji stabilizacyjnej znalazły się Indonezja, Maroko, Kazachstan, Kosowo oraz Albania. Egipt i Jordania zapowiedziały wsparcie szkoleniowe dla przyszłych formacji policyjnych. Pierwszym obszarem planowanej obecności sił ma być Rafah – miasto w znacznej mierze zniszczone i pozostające pod pełną kontrolą Izraela.

Skala planowanej operacji

Dowództwo nowo utworzonych sił stabilizacyjnych przedstawiło wstępne założenia operacyjne, obejmujące docelowo 12 tysięcy funkcjonariuszy policji oraz 20 tysięcy żołnierzy. Misja ma koncentrować się na zapewnieniu bezpieczeństwa, stabilizacji administracyjnej oraz stworzeniu warunków do odbudowy infrastruktury.

Krucha równowaga polityczna

Pomimo ogłoszonych zobowiązań, kluczowym wyzwaniem pozostaje kwestia rozbrojenia Hamasu. Problem ten jest uznawany za jeden z najbardziej wrażliwych elementów porozumienia o zawieszeniu broni. Władze Izraela podtrzymują stanowisko, że proces odbudowy Gazy nie może rozpocząć się przed pełną demilitaryzacją regionu.

Napięcia regionalne i sygnały ostrzegawcze

W trakcie spotkania prezydent odniósł się także do sytuacji geopolitycznej na Bliskim Wschodzie, w tym do napięć z Iranem. W regionie utrzymywany jest zwiększony poziom obecności militarnej Stanów Zjednoczonych, co stanowi element szerszej strategii bezpieczeństwa.

Sceptycyzm części sojuszników

Choć w wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele niemal 50 państw oraz Unii Europejskiej, część kluczowych partnerów pozostaje poza strukturą Rady Pokoju. Kilkanaście państw, w tym Niemcy, Włochy, Norwegia, Szwajcaria oraz Wielka Brytania, wzięło udział w spotkaniu jedynie w charakterze obserwatorów.

Perspektywa dalszych negocjacji

Przedstawiciele administracji amerykańskiej podkreślają, że proces stabilizacji i odbudowy Gazy pozostaje długoterminowym przedsięwzięciem, wymagającym szerokiej współpracy międzynarodowej. Najbliższe miesiące mają pokazać, czy deklaracje finansowe i militarne przełożą się na konkretne działania w terenie.

Źródło: AP
Foto: YouTube, The White House