Sąd apelacyjny stanu Illinois orzekł w minionym tygodniu, że Chicago Transit Authority CTA nadal ma obowiązek wypłacić niemal 3 mln USD odszkodowania kobiecie potrąconej przez autobus, mimo że w osobnym postępowaniu została ona później skazana za wyjątkowo brutalne zabójstwo swojej właścicielki mieszkania.

Wypadek, pozew i odszkodowanie

Do zdarzenia doszło 1 marca 2018 roku, gdy Sandra Kolalou została potrącona przez autobus CTA na przejściu dla pieszych w Chicago. W lutym 2019 roku wniosła ona pozew przeciwko CTA oraz kierowcy autobusu, Tyrone’owi Bynumowi, twierdząc, że doznała poważnych obrażeń ortopedycznych i neurologicznych, w tym bólu dolnego odcinka kręgosłupa oraz nóg.

W 2023 roku pozew został formalnie zmieniony – po zmianie stanu cywilnego nazwisko powódki zastąpiono nazwiskiem White.

Jeszcze przed zapadnięciem wyroku karnego w innej sprawie sąd Cook County uznał, że jej tymczasowe osadzenie w areszcie nie ma znaczenia dla postępowania cywilnego i dopuścił złożenie zeznań w formie nagrania wideo, bez stroju więziennego, aby nie uprzedzać ławy przysięgłych.

Uznana odpowiedzialność CTA i decyzje ławy przysięgłych

CTA oraz kierowca autobusu przyznali się do zaniedbania, a proces dotyczył wyłącznie wysokości odszkodowania. 27 lutego 2023 roku ława przysięgłych przyznała 3 mln USD, w tym 390 tys. USD na przyszłą opiekę medyczną oraz 716 300 USD za utratę normalnego życia w przyszłości.

Po ujawnieniu kontrowersyjnych informacji z reaktywowanego konta powódki na Facebooku sąd zarządził nowy proces.

W jego trakcie Kolalou zeznała, że jej dolegliwości bólowe mają zmienny charakter, a w mediach społecznościowych publikuje jedynie pozytywne momenty.

Druga ława przysięgłych przyznała jej 2,8 mln USD, w tym 400 tys. USD na przyszłe leczenie oraz 500 tys. USD za przyszłą utratę normalnego życia.

Argumenty CTA i stanowisko sądu apelacyjnego

Przedstawiciele CTA domagali się kolejnego procesu, argumentując m.in., że postępowanie cywilne nie powinno się toczyć równolegle z toczącą się sprawą karną dotyczącą zabójstwa. Po oddaleniu tego wniosku sprawa trafiła do sądu apelacyjnego.

Sandra Kolalou

Sąd drugiej instancji podtrzymał jednak niemal 3-milionowy werdykt, podkreślając jednocześnie, że rozstrzygnięcie nie stanowi moralnej oceny zachowania powódki. W uzasadnieniu zaznaczono, że wynik sprawy jest konsekwencją obowiązującego prawa, a nie akceptacją jej późniejszych czynów.

Brutalne zabójstwo właścicielki mieszkania

W odrębnym postępowaniu karnym Sandra Kolalou została w kwietniu 2024 roku uznana winną m.in. zabójstwa pierwszego stopnia 69-letniej Frances Walker, do którego doszło w październiku 2022 roku w dzielnicy Arcadia Terrace w Chicago.

W lipcu 2024 roku sędzia Ursula Walowski skazała ją łącznie na 58 lat więzienia: 50 lat za morderstwo, 6 lat za poćwiartowanie zwłok oraz 2 lata za kradzież tożsamości. O uznaniu Sandry Kolalou winną informowaliśmy tutaj.

Frances Walker

Prokuratura ustaliła, że motywem zbrodni była planowana eksmisja Sandry Kolalou z domu przy 5919 N. Washtenaw Ave. Po zabójstwie kobieta przez pewien czas stwarzała pozory, że ofiara wciąż żyje, odpowiadając na jej wiadomości tekstowe. Części ciała zamordowanej znaleziono później w zamrażarce, a inne – w pojemniku na śmieci w rejonie Foster Avenue Beach.

Prawo ponad okolicznościami

Sprawa wywołała szeroką dyskusję publiczną, ponieważ łączy w sobie prawo do odszkodowania za doznaną krzywdę z faktem późniejszego skazania powódki za jedną z najbardziej wstrząsających zbrodni ostatnich lat w Chicago.

Jednak jak podkreślił sąd apelacyjny, nawet tak skrajne okoliczności nie zwalniają instytucji publicznej z odpowiedzialności cywilnej wynikającej z zaniedbań, jeśli została ona prawnie udowodniona.

Źródło: cbs
Foto: Police Department, Walker family

Do wyjątkowo brutalnego pobicia doszło 1 stycznia, około 1:30 a.m., na tyłach jednego z barów w McHenry. Ofiara ataku została wprowadzona w śpiączkę farmakologiczną i może stracić oko po tym, jak – według prokuratury – napastnik wielokrotnie kopał i deptał jej głowę, pozostawiając na twarzy wyraźny odcisk podeszwy buta. W tej sprawie policja zatrzymała 27-letniego Erika J. Brzenka, mieszkańca McHenry.

Zarzuty i przebieg zdarzenia

Erikowi Brzenkowi postawiono zarzut ciężkiego pobicia powodującego poważne obrażenia ciała – przestępstwo klasy 3. Zawiadomienie karne złożone w sądzie okręgowym McHenry County wskazuje, że podejrzany uderzał, kopał i deptał poszkodowanego, powodując rozległe obrażenia twarzy i głowy oraz możliwe trwałe oszpecenie.

Z dokumentów sądowych wynika, że Brzenk przyznał się do wielokrotnego bicia ofiary. Choć sprawdził, czy poszkodowany oddycha, nie wezwał pomocy i nie czekał na ratowników. Po utracie przytomności przez ofiarę miał ponownie deptać jej głowę z taką siłą, że na twarzy pozostał ślad podeszwy.

Stan ofiary i reakcja służb

Według akt sprawy poszkodowany został wprowadzony w śpiączkę farmakologiczną i istnieje ryzyko, że straci oko. Jak przekazała Ashley O’Herron, oficer ds. informacji publicznej McHenry Police Department, do zdarzenia doszło na tylnym parkingu, na wschód od Green Street, za lokalami Gamblur i The Vixen.

Ataku nie widział świadek bezpośredni – ofiarę znalazł przypadkowy przechodzień, który zadzwonił pod numer 911.

Po przybyciu na miejsce funkcjonariusze zastali mężczyznę nieprzytomnego, z wyraźnymi i poważnymi obrażeniami głowy. Policja podkreśla, że strony najprawdopodobniej się nie znały, a w zdarzeniu miał udział alkohol. Śledztwo pozostaje w toku.

Decyzje sądu i dalsze kroki

Erik Brzenk został zatrzymany i osadzony w więzieniu powiatu McHenry. Biuro Stanowe Prokuratora Powiatu McHenry złożyło wniosek o tymczasowe aresztowanie do czasu procesu. Wniosek został uwzględniony przez sędzinę Cynthię Lamb podczas piątkowego posiedzenia wstępnego.

Sąd wskazał, że mimo braku wcześniejszej karalności, szczegółowe okoliczności sprawy dowodzą realnego i aktualnego zagrożenia dla społeczności, którego nie da się zneutralizować warunkami wolności przedprocesowej.

Kolejne stawiennictwo podejrzanego w sądzie zaplanowano na środę rano, podczas posiedzenia dotyczącego statusu wstępnego przesłuchania.

Źródło: lakemchenryscanner
Foto: Google Maps, McHenry Police Department

Opublikowany w zeszłym tygodniu raport Illinois Department of Public Health pokazuje niepokojący wzrost liczby możliwych do uniknięcia zgonów związanych z ciążą oraz utrzymujące się, głębokie różnice rasowe. Analiza objęła 219 zgonów, do których doszło w 2021 i 2022 roku w trakcie ciąży lub w ciągu 12 miesięcy po jej zakończeniu. Spośród nich 94 uznano za bezpośrednio związane z ciążą, co oznacza wzrost w porównaniu z wcześniejszymi okresami raportowania.

Śmierć, której można było zapobiec

Komisje analizujące przypadki ustaliły, że 91% zgonów związanych z ciążą było możliwych do uniknięcia. Raport podkreśla, że każda taka śmierć to nie tylko statystyka, lecz dramat rodzin i społeczności oraz sygnał systemowych niedociągnięć w dostępie do równej i kompetentnej opieki okołoporodowej.

Najczęstszą przyczyną zgonów pozostają zaburzenia związane z używaniem substancji psychoaktywnych, odpowiadające za niemal 1/3 przypadków. Kolejne miejsca zajęły zakrzepy (12%) oraz COVID-19 (11%). Odsetek zgonów spowodowanych krwotokami poporodowymi wzrósł do 10%, czyli dwukrotnie więcej niż w poprzednim okresie raportowania.

Nierówności rasowe i rola dyskryminacji

Najwyższy wskaźnik śmiertelności matek dotyczy czarnych mieszkanek Illinois i wynosi 78 zgonów na 100 000 żywych urodzeń. W 74% przypadków śmierci związanych z ciążą w tej grupie komisje wskazały na obecność dyskryminacji jako czynnika współistniejącego.

Czarne matki były ponad dwukrotnie bardziej narażone na zgon niż białe, a w przypadku czysto medycznych przyczyn – ponad trzykrotnie.

W sierpniu 2025 roku Gubernator JB Pritzker podpisał ustawę House Bill 2517, która wprowadza obowiązkowe szkolenia antydyskryminacyjne dla personelu położniczego. Celem jest ograniczenie uprzedzeń i poprawa wyników zdrowotnych.

Zdrowie psychiczne, edukacja i ubezpieczenie

Zaburzenia zdrowia psychicznego były najczęstszym czynnikiem towarzyszącym zgonom wśród białych i latynoskich matek, natomiast wśród białych częściej niż w innych grupach występowały również zaburzenia związane z używaniem substancji.

Komisje uznały, że 100% zgonów związanych ze zdrowiem psychicznym i uzależnieniami było potencjalnie możliwych do uniknięcia.

Raport wskazuje też na silny związek z czynnikami społeczno-ekonomicznymi: osoby z wykształceniem średnim lub niższym były ponad dwukrotnie bardziej narażone na zgon, a beneficjentki Medicaid umierały niemal czterokrotnie częściej niż osoby z prywatnym ubezpieczeniem.

Gdzie i kiedy dochodzi do zgonów

Najwyższe wskaźniki śmiertelności odnotowano w Chicago oraz w zurbanizowanych powiatach poza samym obszarem metropolii. Jednocześnie powiaty otaczające powiat Cook – DuPage, Kane, Lake, McHenry i Will – wykazały najniższe poziomy zgonów. Choć na obszarach wiejskich wskaźnik nieznacznie spadł, raport podkreśla bariery w dostępie do specjalistycznej opieki, w tym długie dojazdy i niedobór świadczeniodawców.

Mniej niż 1/3 zgonów miała miejsce w trakcie ciąży; 43% nastąpiło w pierwszym miesiącu po porodzie, a kolejna 1/3 – po upływie dwóch miesięcy. Zgony związane ze zdrowiem psychicznym i uzależnieniami częściej występowały po porodzie.

Rekomendacje i nowe działania

Raport odwołuje się do Illinois Blueprint for Birth Equity, opublikowanego we wrześniu 2025 roku, który powstał we współpracy z położnymi, doulami, ekspertami i decydentami, pod auspicjami wicegubernator Juliany Stratton.

Dokument rekomenduje m.in. rozszerzenie dostępu do specjalistycznej opieki, zachęty dla świadczeniodawców do pracy na obszarach wiejskich oraz wzmocnienie koordynacji opieki poporodowej.

W ślad za tym Illinois Department of Healthcare and Family Services wprowadził nowe świadczenia Medicaid dla kobiet w ciąży i po porodzie, obejmujące wizyty domowe, edukację zdrowotną, monitorowanie ciśnienia, badania przesiewowe zdrowia psychicznego i przemoc domową. Program obowiązuje od 21 listopada 2025 roku i ma zmniejszać bariery w dostępie do terminowej, wysokiej jakości opieki.

Jak podkreśliła Stratton, celem działań jest zapewnienie każdej rodzinie bezpiecznego i godnego początku życia – niezależnie od miejsca zamieszkania czy statusu społecznego.

Źródło: Capitol News Illinois
Foto: istock/KatarzynaBialasiewicz/PeopleImages/Nimito/NataliaDeriabina/