W poniedziałek administracja Prezydenta Donalda Trumpa zatwierdziła plan wykonania kary śmierci przez rozstrzelanie na byłym majorze armii USA Nidalu Hasanie. Były psychiatra wojskowy został skazany za zabicie 13 osób i zranienie ponad 30 podczas strzelaniny w Fort Hood w Teksasie w 2009 roku. Jeśli egzekucja dojdzie do skutku, będzie pierwszą w amerykańskim wojsku od 1961 roku.

Główny rzecznik Pentagonu Sean Parnell poinformował w poniedziałek wieczorem, że zastosowanie plutonu egzekucyjnego zarekomendował Sekretarz Wojny Pete Hegseth. Plan został następnie zatwierdzony przez Prezydenta Donalda Trumpa.

Parnell przekazał, że termin i miejsce wykonania wyroku ma wyznaczyć sekretarz armii. Podkreślił przy tym, że po trwającym wiele lat postępowaniu odwoławczym nadszedł czas na wykonanie wyroku wobec Hasana.

13 zabitych i ponad 30 rannych w Fort Hood

Nidal Hasan był psychiatrą armii USA. W 2009 roku otworzył ogień w bazie wojskowej Fort Hood w Teksasie, zabijając 13 osób i raniąc ponad 30. Cztery lata później został uznany za winnego podczas procesu przed sądem wojskowym i skazany na karę śmierci.

Podczas procesu Hasan przyznał, że to on był sprawcą strzelaniny. Twierdził, że zaatakował innych członków amerykańskiej armii, ponieważ chciał w ten sposób chronić islamskich rebeliantów przed siłami zbrojnymi Stanów Zjednoczonych.

Nidal Hasan zdecydował się samodzielnie reprezentować podczas procesu. Doszło przy tym do nietypowego konfliktu pomiędzy nim a wyznaczonymi przez sąd prawnikami pozostającymi w gotowości do udzielenia mu pomocy. Adwokaci obawiali się, że oskarżony celowo prowadzi swoją obronę w sposób zmierzający do otrzymania kary śmierci.

Pierwsza egzekucja wojskowa od 1961 roku

Jeżeli wyrok zostanie wykonany, będzie to pierwsza egzekucja amerykańskiego żołnierza przeprowadzona przez wojsko od 1961 roku. Wówczas żołnierz został powieszony za gwałt i próbę zamordowania 11-letniej dziewczynki.

Wykonanie wyroku na Hasanie oznaczałoby również rzadkie we współczesnych Stanach Zjednoczonych zastosowanie plutonu egzekucyjnego. Metoda ta była jednak wykorzystana trzykrotnie w Karolinie Południowej w ubiegłym roku. Były to pierwsze egzekucje przez rozstrzelanie w USA od 2010 roku.

Służby ratunkowe i żołnierze transportują żołnierza rannego w strzelaninie w Fort Hood 5 listopada 2009 roku

Pluton egzekucyjny zamiast zastrzyku

W cywilnych federalnych sprawach dotyczących kary śmierci standardową metodą pozostaje śmiertelny zastrzyk. Wcześniej w tym roku Departament Sprawiedliwości USA wskazał jednak, że federalne władze powinny rozważać również inne sposoby wykonywania wyroków.

Wśród wymienionych metod znalazły się rozstrzelanie przez pluton egzekucyjny, krzesło elektryczne oraz śmiertelny gaz. W przypadku Nidala Hasana administracja zdecydowała się na pierwszą z tych możliwości.

Sąd Najwyższy nie zajął się apelacją Hasana

Decyzja o przygotowaniu egzekucji następuje po wieloletnim postępowaniu odwoławczym. W 2024 roku Hasan zwrócił się do Sądu Najwyższego USA o rozpatrzenie jego sprawy.

Hasan Nidal jako żołnierz

Argumentował, że sędzia naruszył jego prawo do jawnego procesu, nakazując publiczności opuszczenie sali przed omówieniem niektórych problemów dotyczących jego relacji z prawnikami. Sąd Najwyższy odmówił jednak w ubiegłym roku zajęcia się tą kwestią.

Źródło: cbs
Foto: US Army, TDOC

Sąd Apelacyjny Arizony nakazał ponowne wymierzenie kary mężczyźnie skazanemu za śmiertelne postrzelenie Christophera Pelkeya. Powodem stał się wygenerowany przez sztuczną inteligencję film, na którym cyfrowa wersja zmarłego zwracała się do sądu i do człowieka odpowiedzialnego za jego śmierć.

Sprawa dotyczy Gabriela Paula Horcasitasa, który otrzymał 10 lat więzienia za nieumyślne spowodowanie śmierci Christophera Pelkeya. Sąd apelacyjny uznał, że materiał wygenerowany przez AI nie był wystarczająco wiarygodny, aby mógł zostać wykorzystany podczas postępowania dotyczącego wymiaru kary.

Trzyosobowy skład sędziowski stwierdził, że nagranie przekroczyło dopuszczalne granice. Nie dokumentowało rzeczywistego wydarzenia ani wypowiedzi Pelkeya, lecz przedstawiało stworzoną przez sztuczną inteligencję wersję jego osoby oraz myśli oparte na wyobrażeniu jego siostry.

Cyfrowa wersja ofiary przemówiła przed sądem

Film został pokazany podczas rozprawy dotyczącej wymiaru kary w maju 2025 roku. Rodzina Pelkeya wykorzystała sztuczną inteligencję, aby odtworzyć jego wygląd i głos. Był to prawdopodobnie pierwszy taki przypadek w amerykańskim sądownictwie.

Pomysł wyszedł od siostry zmarłego, Stacey Wales, która zastanawiała się, co jej brat powiedziałby, gdyby sam mógł przemówić przed sądem. Rodzina wykorzystała istniejące nagrania jego głosu, filmy oraz fotografie do przygotowania cyfrowej wersji Christophera Pelkeya.

W wygenerowanym materiale Pelkey zwracał się do Horcasitasa, przekazując, że żałuje okoliczności, w których obaj się spotkali, i sugerując, że w innym życiu być może mogliby zostać przyjaciółmi. Cyfrowa postać mówiła również o wierze w przebaczenie i Boga, który przebacza.

Rodzina chciała pokazać, kim był Christopher Pelkey

Stacey Wales wyjaśniła, że jedynym celem rodziny było pokazanie sędziemu osobowości jej brata i przypomnienie, że za sprawą karną stoi konkretna ofiara.

Gabriel Paul Horcasitas

Śmiertelna konfrontacja na skrzyżowaniu

Do zabójstwa doszło w listopadzie 2021 roku w Chandler, na przedmieściach Phoenix. Według władz 55-letni obecnie Gabriel Horcasitas śmiertelnie postrzelił 37-letniego Pelkeya podczas konfliktu drogowego na skrzyżowaniu.

Nieuzbrojony Pelkey wysiadł ze swojego samochodu i ruszył w kierunku pojazdu Horcasitasa. Wtedy został postrzelony. Horcasitas został później uznany za winnego nieumyślnego spowodowania śmierci, a także narażenia innych osób na niebezpieczeństwo, ponieważ jeden z oddanych strzałów trafił również w inny samochód znajdujący się na skrzyżowaniu.

Przed odtworzeniem filmu wygenerowanego przez AI przed sędzią wystąpiło dziewięcioro członków rodziny i przyjaciół Pelkeya. Opowiadali o emocjonalnych konsekwencjach jego śmierci i wpływie tragedii na ich życie.

Obrona zakwestionowała wiarygodność nagrania

Adwokat Horcasitasa Kristen Reller argumentowała, że sędzia Sądu Wyższego Todd Lang naruszył prawo oskarżonego do rzetelnego postępowania, opierając się na materiale wygenerowanym przez sztuczną inteligencję. Jej zdaniem obrona nie miała realnej możliwości odniesienia się do treści filmu.

Reller zwróciła również uwagę, że materiał nie ujawniał, kto napisał słowa wypowiadane przez cyfrową wersję Pelkeya. Nie przedstawiono także dowodów potwierdzających, że zawarte w nim wypowiedzi rzeczywiście odpowiadały poglądom zmarłego.

Zdaniem obrony film miał dodatkowo wyjątkowo silny ładunek emocjonalny i sprawiał wrażenie autentycznej wypowiedzi ofiary. Takiego efektu nie byłoby, gdyby te same słowa odczytał przed sądem członek rodziny.

Sędzia mówił, że podobało mu się wykorzystanie AI

Tuż przed ogłoszeniem wyroku sędzia Todd Lang pozytywnie odniósł się do zastosowania sztucznej inteligencji. Nie powiedział jednak jednoznacznie, czy film wpłynął na wysokość kary. Zwrócił natomiast uwagę na przedstawioną w nagraniu postawę przebaczenia wobec Horcasitasa, uznając ją za zgodną z charakterem Pelkeya opisywanym podczas rozprawy.

Christopher Pelkey

Prokuratorzy argumentowali, że sędzia nie brał filmu pod uwagę przy ustalaniu kary. Prawnicy rodziny Pelkeya wskazywali natomiast, że jeszcze przed jego odtworzeniem sąd otrzymał wiele informacji o ofierze od jej bliskich, a sam materiał nie zawierał treści podżegających ani szczególnie drastycznych.

Sztuczna inteligencja coraz częściej trafia do sądów

Technologie AI są coraz szerzej wykorzystywane w systemie sądownictwa, ale dotychczas służyły przede wszystkim do zadań administracyjnych, badań prawnych i przygotowywania spraw. W Arizonie sztuczna inteligencja była także używana do przekazywania opinii publicznej informacji o rozstrzygnięciach w ważnych postępowaniach.

Wygenerowanie przez AI oświadczenia ofiary oznacza jednak zupełnie nowe zastosowanie tej technologii.

Profesor prawa na Arizona State University Gary Marchant ocenił, że rozumie motywację rodziny Pelkeya, ale jednocześnie dostrzega poważne zagrożenia związane z wprowadzaniem podobnych materiałów na sale sądowe.

Marchant zwrócił uwagę na obawy sędziów i prawników przed coraz częstszym wykorzystywaniem materiałów typu deepfake. Takie nagrania można obecnie stworzyć stosunkowo łatwo, a jednocześnie mogą mieć bardzo silny wpływ na odbiorców, ponieważ ludzie są przyzwyczajeni do traktowania obrazu jako wiarygodnego świadectwa rzeczywistości.

Podobny problem pojawił się już w Nowym Jorku

Marchant przypomniał także sprawę z Nowego Jorku, w której mężczyzna nieposiadający adwokata wykorzystał wygenerowanego przez AI awatara, aby za pośrednictwem nagrania przedstawić argumenty w swoim procesie. Sędziowie potrzebowali zaledwie kilku sekund, aby zorientować się, że osoba przemawiająca do nich z ekranu w rzeczywistości nie istnieje.

W sprawie z Arizony decyzja sądu apelacyjnego oznacza, że 10-letnia kara Horcasitasa została uchylona w części dotyczącej wymiaru kary. Mężczyzna nie został uniewinniony – pozostaje skazany za śmierć Christophera Pelkeya, ale sąd będzie musiał ponownie zdecydować, jaką karę powinien otrzymać.

Źródło: cbs
Foto: MCSO, YouTube, everloved.com,

Rodzice i opiekunowie nie powinni wyrzucać starych fotelików samochodowych. W sklepach Target trwa jesienna edycja popularnego programu Car Seat Trade-in Event. W jego ramach zużyty lub niepotrzebny fotelik można oddać do recyklingu i otrzymać 20-procentową zniżkę na zakup nowego wyposażenia dla dzieci.

Jesienna akcja trwa do 13 października. To ostatnia w tym roku edycja programu wymiany wyposażenia dziecięcego organizowanego przez Target. Kolejna spodziewana jest dopiero wiosną 2027 roku.

Osoby, które w wyznaczonym terminie przyniosą do sklepu stary fotelik samochodowy, otrzymają kupon uprawniający do 20 procent zniżki. Rabat można wykorzystać między innymi przy zakupie nowego fotelika, bazy do fotelika, systemu podróżnego lub wózka dziecięcego.

Zniżka obejmie również inne wyposażenie dla dzieci

Kupon można wykorzystać także na wybrane produkty dziecięce. Na liście znalazły się między innymi łóżeczka turystyczne, krzesełka do karmienia, huśtawki, bujaczki, chodziki oraz skoczki dla dzieci.

Target przyjmuje każdy rodzaj fotelika samochodowego. Dotyczy to fotelików dla niemowląt, modeli konwertowalnych, baz, fotelików z uprzężą oraz podkładek dla starszych dzieci.

Co ważne, stan oddawanego produktu nie ma znaczenia. Przyjmowane są również foteliki uszkodzone oraz takie, których termin przydatności już upłynął.

Specjalne punkty w niemal wszystkich sklepach Target

W sklepach uczestniczących w akcji ustawione są specjalne pojemniki przeznaczone na stare foteliki. Znajdują się one w pobliżu punktów Guest Services, a obok nich klienci znajdą instrukcje dotyczące udziału w programie.

Jesienna akcja obejmuje niemal wszystkie sklepy sieci. Dzięki temu rodzice i opiekunowie mogą pozbyć się niepotrzebnego fotelika, jednocześnie korzystając ze zniżki na nowe wyposażenie.

Ponad 3,8 miliona fotelików trafiło już do recyklingu

Car Seat Trade-in Event organizowany jest już dziesiąty rok. Od początku programu do recyklingu trafiło ponad 3,8 miliona fotelików samochodowych. Odzyskane materiały i części nie są wyrzucane, lecz wykorzystywane do produkcji nowych przedmiotów. Powstają z nich między innymi palety, wiadra, materiały budowlane oraz podkłady pod wykładziny.

Część odzyskanych surowców trafia również do produkcji wybranych artykułów Brightroom. Jesienna edycja programu będzie więc kolejną okazją do bezpiecznego pozbycia się starego fotelika i ponownego wykorzystania materiałów, z których został wykonany.

Źródło: nbc
Foto: Target, istock/scyther5/