Poświadczenie obywatelstwa polskiego: Jak wygląda procedura i kiedy jest konieczna?

Poświadczenie obywatelstwa polskiego to jedna z procedur, która od lat budzi wiele pytań wśród Polonii mieszkającej w Stanach Zjednoczonych. Na antenie Radia Deon Chicago wyjaśnia ją Bernadetta Pałka-Maciejewska, wicekonsul i kierownik Wydziału Ruchu Osobowego Konsulatu Generalnego RP w Chicago. Kiedy konieczne jest przeprowadzenie tej procedury oraz jakie koszty się z nią wiążą?

Poświadczenie obywatelstwa staje się niezbędne przede wszystkim wtedy, gdy ktoś przez wiele lat nie posiadał ważnego polskiego paszportu lub nigdy go nie miał. W praktyce zdarzają się osoby, które zgłaszają się do konsulatu po 20, 30, a nawet 40 latach od wygaśnięcia ważności ostatniego dokumentu.

Paszport to nie tylko dokument podróży

Wicekonsul Bernadetta Pałka-Maciejewska zwraca uwagę, że paszport nie służy wyłącznie do przekraczania granic. Podkreśla, że jest on przede wszystkim dokumentem potwierdzającym tożsamość i obywatelstwo, dlatego należy dbać o jego ciągłość i ważność.

Osoby nieposiadające innych dokumentów powinny szczególnie dbać o ważność polskiego paszportu, ponieważ często jest to jedyny dokument potwierdzający ich tożsamość.

Jednak zdarzają się sytuacje, gdy do konsulatu przychodzą osoby nieposiadające żadnych aktualnych dokumentów, a ustalenie ich tożsamości staje się bardzo skomplikowane. Sama znajomość języka polskiego nie może być podstawą urzędowej identyfikacji.

Status pobytowy nie ma znaczenia

Wicekonsul Bernadetta Pałka-Maciejewska stanowczo podkreśla, że konsulat nie zajmuje się sprawdzaniem legalności pobytu Polaków w Stanach Zjednoczonych, więc osoby bez uregulowanego statusu imigracyjnego nie powinny mieć żadnych obaw.

Problemy pojawiają się przy sprawach spadkowych

Konsulat regularnie spotyka się z sytuacjami, gdy ktoś przez kilkadziesiąt lat nie odnawiał paszportu, a dopiero informacja o spadku w Polsce zmusza go do uregulowania spraw dokumentacyjnych. W takich przypadkach konieczne jest przeprowadzenie pełnej procedury potwierdzenia obywatelstwa, wyjaśnia nasz Gość.

Kto musi przejść procedurę?

Wicekonsul wskazuje dwie główne grupy osób, które muszą przejść procedurę potwierdzenia obywatelstwa. Pierwszą stanowią osoby, które nigdy nie posiadały polskiego paszportu i ukończyły 18 lat. Drugą grupą są osoby, których paszport utracił ważność przed 1 lipca 2012 roku.

“I oczywiście są jeszcze pojedyncze przypadki, które są bardziej skomplikowane, związane ze zmianami danych osobowych, bądź utraceniem dokumentów, ale tutaj to już najlepiej indywidualnie z nami konsultować swoje przypadki” tłumaczy wicekonsul Bernadetta Pałka-Maciejewska.

Procedura kosztuje znacznie mniej niż sądzi wiele osób

Jednym z najczęściej powtarzanych mitów są wysokie koszty potwierdzenia obywatelstwa. W przestrzeni publicznej pojawiają się informacje o opłatach wynoszących nawet 700, 1000 czy 1500 dolarów.

Bernadetta Pałka-Maciejewska wyjaśnia, że oficjalna opłata konsularna za przyjęcie wniosku i opracowanie dokumentacji wynosi obecnie 118 dolarów. Choć stawki są aktualizowane co kwartał, zmiany dotyczą zwykle jedynie kilku dolarów.

Konsulat Generalny RP w Chicago

Wniosek można wysłać pocztą

Osoby ubiegające się o potwierdzenie obywatelstwa nie muszą osobiście odwiedzać konsulatu. Istnieje możliwość złożenia dokumentów drogą korespondencyjną. W takim przypadku należy przesłać podpisany i wypełniony wniosek, wymagane dokumenty oraz money order wystawiony na odpowiednią kwotę. Konsulat następnie rozpoczyna procedurę administracyjną.

Nie trzeba znać wszystkich rodzinnych szczegółów

Wiele osób obawia się skomplikowanego formularza, który zawiera liczne pytania dotyczące rodziców, dziadków czy pradziadków. “Najlepiej zebrać wszystko, co się ma, wszystkie dokumenty po rodzicach, po dziadkach i oczywiście im więcej dokumentów, tym łatwiej dla wojewody później i ta procedura jest szybsza” zaznacza wicekonsul Bernadetta Pałka-Maciejewska.

Przedstawicielka konsulatu podkreśla jednak, że nie należy wpisywać informacji, których nie jest się pewnym. Jeżeli dana osoba nie zna odpowiedzi na konkretne pytanie o przodka, powinna wpisać „nieznany”.  Ważne jest natomiast, aby nie pozostawiać pustych pól.

Konsulat zachęca również do kontaktu mailowego i korzystania z przygotowanych instrukcji wypełniania formularzy.

Życiorys jest obowiązkowy przy nieważnych dokumentach

Jednym z elementów formularza jest również życiorys. Jak wyjaśnia Bernadetta Pałka-Maciejewska, osoby posiadające nieważny paszport lub nieważny dowód osobisty muszą tę część obowiązkowo wypełnić. Wicekonsul podkreśla, że staranne przygotowanie dokumentów może znacząco przyspieszyć całą procedurę potwierdzania obywatelstwa polskiego.

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania

1. Cena za złożenie wniosku o potwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego:
W chwili obecnej: opłata na ww. procedurę wynosi 118 USD

2. Czy muszę składać wniosek osobiście w Konsulacie Generalnym RP?
Nie, wniosek można wysłać wraz ze wszystkimi wymaganymi dokumentami oraz money order w wysokości 118 USD wystawiony na Konsulat Generalny RP w Chicago.

3. Czy wszystkie pola we wniosku muszą być uzupełnione, jeśli nie posiadam informacji na temat moich dziadków?
Na stronach 4-5 należy uzupełnić każdy wiersz. Wpisujemy informacje, zgodnie z posiadaną wiedzą. W przypadku braku wiedzy można wpisać „nieznany” w odpowiednim wierszu.

4. Nie mam za dużo polskich dokumentów moich przodków. Czy konsulat może mi pomóc?
Obowiązek zgromadzenia dokumentów potwierdzających dane i informacje zawarte we wniosku spoczywa na osobie występującej o potwierdzenie obywatelstwa.

5. Czy muszę wypełniać życiorys, jeśli mam nieważny polski paszport /dowód osobisty?
Tak. Tylko w przypadku, jeśli wnioskodawca posiada jeszcze ważny polski paszport / dowód osobisty / decyzję od wojewody z kraju z potwierdzeniem posiadania obywatelstwa polskiego nie musi wypełniać tego punktu wniosku. Brakujących dokumentów można poszukać w urzędach stanu cywilnego oraz w archiwach. W przypadku trudności z odnalezieniem właściwego archiwum można zwrócić się do Naczelnej dyrekcji Archiwów Państwowych.

Audycje konsularne prowadzone są na antenie Radia Deon Chicago w każdy ostatni czwartek miesiąca. Po audycji, o godzinie 9:40AM, konsul pełni dyżur telefoniczny i odpowiada na pytania słuchaczy poza anteną.

Źródło; informacja własna
Foto: istock/Dmytro Chernykov/ Alanscottwalker/AntonioGuillem/Patryk_Kosmider/mathompl/