Połącz się z nami

News USA

Polski dług publiczny przekroczył 2 biliony złotych — to rekordowy wzrost w 2024 r.

Opublikowano

dnia

W 2024 roku publiczne zadłużenie Polski po raz pierwszy w historii przekroczyło poziom 2 bilionów złotych, osiągając 2,01 biliona zł (466 mld euro), co odpowiada 55,3% produktu krajowego brutto (PKB) — wynika z najnowszych danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS), opracowanych zgodnie z unijną metodologią ESA.

Ten historyczny poziom zadłużenia to efekt największego rocznego wzrostu nominalnego długu w historii Polski — o ponad 320 miliardów złotych, czyli o 19% rok do roku. Szybsze tempo wzrostu zanotowano tylko w pandemicznym roku 2020, gdy dług zwiększył się o 28%.

Inwestycje obronne i infrastrukturalne głównym czynnikiem wzrostu zadłużenia

Zwiększone potrzeby finansowe państwa wynikały głównie z rosnących nakładów na obronność oraz infrastrukturę. Jednocześnie nominalny PKB Polski osiągnął rekordowe 3,64 biliona złotych w 2024 roku.

W ślad za wzrostem zadłużenia poszedł także deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych, który sięgnął 239,8 miliarda złotych, czyli 6,6% PKB. To znaczący wzrost względem 2023 roku, gdy deficyt wynosił 5,3% PKB, i najwyższy poziom od czasu pandemicznego roku 2020 (6,9%).

Wskaźnik zadłużenia wyższy niż zakładały prognozy rządowe

Według wcześniejszych prognoz Ministerstwa Finansów, dług publiczny miał wynieść 54,6% PKB w 2024 roku, a w kolejnych latach stopniowo rosnąć: do 58,4% w 2025 r., 61,3% w 2027 r., z planowanym lekkim spadkiem do 61,2% w 2028 r.

Resort finansów przewidywał także mniejszy deficyt, na poziomie 5,5% PKB. Jesienią zaprezentowano plan stopniowego ograniczenia deficytu, tak aby w 2030 roku zejść poniżej unijnego progu 3%.

Unijne limity i możliwe wyjątki dla wydatków obronnych

Zgodnie z przepisami fiskalnymi Unii Europejskiej, państwa członkowskie są zobowiązane do utrzymywania deficytu budżetowego poniżej 3% PKB i długu publicznego poniżej 60% PKB. Przekroczenie tych wartości może skutkować uruchomieniem procedury nadmiernego deficytu (EDP).

Jednak w obliczu rosnących nakładów obronnych, szczególnie po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, Komisja Europejska rozważa możliwość wyłączenia wydatków na obronność z kalkulacji deficytu, odpowiadając na postulaty państw członkowskich oraz wezwania Prezydenta USA Donalda Trumpa do zwiększenia wydatków NATO do poziomu 5% PKB.

„Sfera fiskalna pozostaje daleka od równowagi, głównie z powodu niezbędnych inwestycji w obronność i infrastrukturę” – ocenili analitycy PKO BP.

Polska w unijnym porównaniu: drugi najwyższy deficyt

Z opublikowanych we wtorek danych Eurostatu wynika, że Polska miała drugi najwyższy deficyt w Unii Europejskiej w 2024 roku, ustępując jedynie Rumunii (9,3% PKB). Kolejne miejsca zajęły Francja (5,8%) i Słowacja (5,3%), przy średniej unijnej na poziomie 3,1%.

W sumie 12 państw członkowskich przekroczyło dopuszczalny próg deficytu, a sześć krajów odnotowało nadwyżki budżetowe, w tym Dania, która może pochwalić się najwyższą – na poziomie 4,5% PKB.

Dług Polski wciąż poniżej średniej UE

Choć zadłużenie Polski znacząco wzrosło, pozostaje ono poniżej unijnej średniej, która w 2024 roku wyniosła 81% PKB. Najwyższy poziom zadłużenia w UE miała Grecja (153,6% PKB), a najniższy — Estonia (23,6%).

Źródło: NFP
Foto: istock/artJazz/Rafal Olkis/diegograndi/

News USA

Nowoczesne leki odchudzające nie zwiększają ryzyka myśli samobójczych

Opublikowano

dnia

Autor:

Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zapowiedziała usunięcie ostrzeżeń dotyczących ryzyka samobójstw z etykiet niektórych najpopularniejszych leków odchudzających, po przeprowadzeniu szeroko zakrojonej analizy bezpieczeństwa. Zmiana dotyczy preparatów opartych na agonistach receptorów GLP-1, w tym Zepbound firmy Eli Lilly, oraz Wegovy i Saxenda produkowanych przez Novo Nordisk.

Przegląd nie wykazał zwiększonego ryzyka myśli samobójczych

Według FDA przegląd badań klinicznych i zgłoszeń po wprowadzeniu leków do obrotu nie wykazał podwyższonego ryzyka samobójczych myśli ani zachowań u osób przyjmujących nowe terapie z grupy leków GLP-1.

Agencja podkreśliła, że obecne adnotacje ostrzegawcze wynikają z wcześniejszych raportów dotyczących starszych leków stosowanych w odchudzaniu, a nie z danych związanych z nowymi produktami.

Od terapii cukrzycy po przełom w leczeniu otyłości

Leki GLP-1 pierwotnie zatwierdzono jako terapię dla pacjentów z cukrzycą typu 2. Ich popularność wzrosła gwałtownie po rozszerzeniu wskazań na leczenie otyłości, dzięki mechanizmowi działania, który:

  • reguluje poziom glukozy we krwi,
  • spowalnia trawienie,
  • pomaga zmniejszać masę ciała.

Dla wielu pacjentów preparaty te stały się przełomem w długoterminowej kontroli wagi.

Przełomowa decyzja dla rynku farmaceutycznego

Rekomendacja FDA może mieć istotny wpływ na rynek, ponieważ oznacza formalne odejście od jednego z najczęściej podnoszonych obaw dotyczących tej klasy leków. Agencja poinformowała, że jej wnioski oparto na danych z badań klinicznych, oraz monitorowaniu bezpieczeństwa już po dopuszczeniu do użycia.

Producentów leków powiadomiono o konieczności aktualizacji oznakowania.

Co dalej?

Zmiana wymaga formalnego wdrożenia przez firmy farmaceutyczne, a etykiety mogą zostać zaktualizowane w najbliższych miesiącach. FDA zaznaczyła jednocześnie, że będzie nadal monitorować bezpieczeństwo terapii GLP-1, jako że przyjmuje je coraz większa liczba pacjentów.

Źródło: scrippsnews
Foto: Eli Lilly
Czytaj dalej

News USA

Kolejne strzały w Minneapolis padły gdy imigranci zaatakowali agentów ICE szuflami

Opublikowano

dnia

Autor:

ice-minneapolis

W środowy wieczór w północnym Minneapolis doszło do kolejnego incydentu z udziałem federalnych agentów imigracyjnych w wyniku którego imigrant został raniony w nogę. Według urzędników federalnych, podczas Operation Metro Surge agent Immigration and Customs Enforcement ICE otworzył ogień po tym, jak funkcjonariusze zostali zaatakowani łopatami do śniegu.

Jeden z mężczyzn – określony jako imigrant z Wenezueli i główny cel operacji – został postrzelony w nogę. Według wstępnych informacji odniesione obrażenia nie zagrażają jego życiu. Zarówno raniony mężczyzna jak i pobity agent ICE – trafili do szpitala. Stan funkcjonariusza nie został jeszcze ujawniony.

Kolejne starcie po śmierci Renee Good

Do strzałów doszło dokładnie tydzień po tym, jak agent ICE Jonathan Ross zastrzelił Renee Good na południu miasta. Incydent wywołał falę protestów i napięć w Minneapolis, które narastają wraz z trwającymi operacjami ICE i Border Patrol w regionie.

Tłum na miejscu i starcia z policją

Niedługo po postrzeleniu na miejscu zgromadził się tłum mieszkańców. Demonstranci starli się z funkcjonariuszami; policja Minneapolis informowała, że funkcjonariuszy obrzucano fajerwerkami, śnieżkami i lodem.

„Mamy około 600 policjantów w Minneapolis i 3 000 agentów ICE w okolicy” — poinformował Burmistrz Jacob Frey podczas późnowieczornej konferencji prasowej. „ICE i Border Patrol tworzą chaos. To nie jest droga, którą powinna podążać Ameryka.”

Polityczne napięcia narastają

Burmistrz Frey wezwał do zachowania spokoju i oskarżył administrację Prezydenta Donalda Trumpa o eskalowanie sytuacji. „Nie odpowiadajmy chaosem na chaos Trumpa” — napisał na mediach społecznościowych.

Gubernator Minnesoty Tim Walz, w rzadkim wieczornym wystąpieniu, nazwał działania federalne „okupacją” Minnesoty i wezwał mieszkańców do nagrywania poczynań agentów.

Administracja federalna kontratakuje

W odpowiedzi wiceszef Departamentu Sprawiedliwości DOJ Todd Blanche oskarżył Freya i Walza o „zachęcanie do przemocy” i zapowiedział działania przeciwko nim. „Powstrzymam was za wszelką cenę. To nie groźba — to obietnica” — napisał.

Przebieg operacji według służb

Do postrzelenia doszło około 7:00 PM, podczas ukierunkowanej operacji ERO w okolicy North Sixth Street i North 24th Avenue. Według urzędników:

  • mężczyzna z Wenezueli uderzył agenta szuflą i próbował trafić go w głowę,
  • dwóch innych napastników miało dołączyć do ataku, używając łopaty i trzonka od miotły,
  • funkcjonariusz oddał strzały „w obawie o własne życie”.

Postrzelony mężczyzna zbiegł do domu, gdzie zabarykadował się wraz z trzema innymi osobami — wszyscy byli celami operacji. Dopiero po wezwaniu taktycznego zespołu ICE funkcjonariusze weszli do budynku i zatrzymali całą czwórkę. Na razie nie ujawniono dalszych szczegółów dotyczących stanu poszkodowanych ani kolejnych kroków śledczych.

DHS: Drastyczny wzrost ataków na agentów federalnych

Departament Bezpieczeństwa Wewnętrznego DHS poinformował o gwałtownym wzroście liczby ataków na funkcjonariuszy federalnych w pierwszym roku drugiej kadencji Prezydenta Donalda Trumpa. Według danych opublikowanych 8 stycznia, agenci Immigration and Customs Enforcement ICE odnotowali:

  • wzrost napaści fizycznych o ponad 1 300%,
  • wzrost ataków z użyciem pojazdów o 3 200%,
  • wzrost gróźb śmierci o 8 000%.

DHS obwinia za eskalację przemocy „radykalną retorykę polityków sanktuaryjnych”, którzy sprzeciwiają się działaniom federalnym i prowadzą politykę ograniczonej współpracy z władzami imigracyjnymi.

Operacja Metro Surge

Operation Metro Surge prowadzona jest w Minnesocie od grudnia 2025 roku. Funkcjonariusze koncentrują się na zatrzymaniu imigrantów przebywających w kraju nielegalnie, którzy mają kartoteki kryminalne w Stanach Zjednoczonych lub za granicą.

Dyrektor ICE Todd M. Lyons poinformował 14 stycznia, że:

  • w ramach operacji zatrzymano już ponad 2 500 osób,
  • znaczna część zatrzymanych ma powiązania z gangami,
  • wielu podejrzanych odpowiada za przestępstwa wyrządzające szkody lokalnym społecznościom.

„Zabieramy z ulic najgorszych z najgorszych” — powiedział Lyons w oświadczeniu.

ICE-Minneapolis

Zatrzymania podejrzanych o poważne przestępstwa

Wśród przykładów podanych przez DHS znajdują się osoby pochodzące z kilku krajów świata — wszystkie zatrzymane w Minnesocie. Według informacji departamentu to m.in.:

  • obywatel Salwadoru, oskarżony o napaść i przemoc domową,
  • obywatel Meksyku z historią przemocy i wyrokami za nielegalny powrót do USA,
  • Hiszpan skazany za dystrybucję substancji kontrolowanej,
  • Nigeryjczyk skazany za oszustwo i podszywanie się pod inną osobę,
  • obywatel Tajlandii skazany za napaść domową i groźby o charakterze terrorystycznym.

DHS podkreślił, że zatrzymania miały miejsce pomimo lokalnych władz, które — według departamentu — zwalniają osoby po wyrokach lub zarzutach bez przekazania ich służbom federalnym.

ICE-Minneapolis

Według DHS obecnie w Minnesocie w aresztach znajduje się ponad 1 360 imigrantów określonych jako kryminalni i groźni. Przedstawiciele ICE obawiają się, że bez współpracy stan wypuści ich na wolność.

Departament skomentował sprawę na platformie X, pisząc, że lokalne władze „wypuszczają nielegalnych przestępców prosto do sąsiedztw Minnesoty”.

Źródło: cbs, The Epoch Times
Foto: YouTube, Chad Davis, ICE
Czytaj dalej

News USA

Pełnotłuste mleko wraca do szkolnych stołówek po podpisie Prezydenta Trumpa

Opublikowano

dnia

Autor:

trump-mleko

Pełne mleko ponownie trafi do szkolnych stołówek w całym kraju. Prezydent Donald Trump podpisał w środę ustawę Whole Milk for Healthy Kids Act, która znosi obowiązujące od ponad dekady ograniczenia dotyczące podawania mleka o wyższej zawartości tłuszczu w szkołach uczestniczących w National School Lunch Program.

Zmiana oznacza, że placówki będą mogły serwować mleko pełne i 2-procentowe obok dotychczas obowiązkowych opcji odtłuszczonych i niskotłuszczowych.

Koniec ery ograniczeń z czasów Michelle Obamy

Ustawa odwraca przepisy wprowadzone w 2012 roku w ramach Healthy Hunger-Free Kids Act wspieranego przez Michelle Obamę, które miały zmniejszyć spożycie tłuszczów nasyconych przez uczniów. Przemawiając w Białym Domu, Donald Trump nazwał decyzję „zdroworozsądkową” i stwierdził: „Nieważne, czy jesteś Demokratą czy Republikaninem — pełne mleko to świetna sprawa.”

Nowe zasady obejmą 30 milionów uczniów

Oprócz powrotu mleka pełnotłustego ustawa rozszerza również dostęp do napojów roślinnych. Po raz pierwszy szkoły będą mogły podawać napoje bezlaktozowe spełniające standardy odżywcze, a także będą musiały zapewnić alternatywę bezmleczną, jeśli rodzic poprosi o nią w formie pisemnej. Dotąd konieczna była dokumentacja lekarska.

Zmiany obejmą około 30 milionów uczniów objętych programem dożywiania.

Przemysł mleczarski i część ekspertów świętują zmianę

Michael Dykes, prezes International Dairy Foods Association, nazwał podpisanie ustawy „dużym zwycięstwem”:

„Całe mleko wraca do szkół! To elastyczność, na którą czekali uczniowie, rodzice i dietetycy.”

Sekretarz Zdrowia Robert F. Kennedy Jr. określił ustawę jako „spóźnioną korektę”, a Sekretarz Rolnictwa Brooke Rollins oskarżyła poprzednie regulacje o „krótkowzroczną politykę żywieniową”.

Debata podzielona: zdrowa zmiana czy krok wstecz?

Choć wielu specjalistów ds. żywienia powitało zmianę z entuzjazmem, argumentując, że pełne mleko jest sycące i odżywcze, inni ostrzegają, że cofnięto środki, które według badań spowolniły wzrost otyłości u dzieci po 2012 roku.

Jednak nowe wytyczne żywieniowe na lata 2025–2030 zachęcają do spożywania pełnotłustych produktów mlecznych jako elementu zdrowej diety, co jest odejściem od wcześniejszych zaleceń promujących tylko mleko odtłuszczone.

Według niektórych analiz dzieci, które piją mleko pełne, mogą rzadziej mieć nadwagę niż ich rówieśnicy sięgający po wersje niskotłuszczowe. W przeglądzie badań z 2020 roku wykazano, że ryzyko otyłości może być nawet o 40% mniejsze u dzieci pijących mleko pełne — choć autorzy zastrzegli, że sam związek nie udowadnia przyczynowości.

trump-mleko

Co zmieni się w stołówkach?

Już od najbliższego roku szkolnego uczniowie mogą znaleźć na tacy:

  • mleko pełne, 2%, 1% i odtłuszczone, również w wersjach aromatyzowanych lub ekologicznych,
  • opcje bez laktozy,
  • napoje bezmleczne spełniające wymagania federalne.

Administracja federalna będzie musiała ustalić, jak wdrożyć zalecenia, które ograniczają produkty z dodatkiem cukru — co może oznaczać koniec mleka czekoladowego i truskawkowego.

Źródło: cbs
Foto: The White House, YouTube
Czytaj dalej
Reklama

Popularne

Kalendarz

kwiecień 2025
P W Ś C P S N
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

Nasz profil na fb

Popularne w tym miesiącu