Połącz się z nami

News USA

80. Rocznica Powstania w Getcie Warszawskim

Opublikowano

dnia

Getto warszawskie liczące w swoim szczytowym okresie prawie pół miliona ludzi, było największym w Europie. Od lipca do września 1942 r. wywieziono do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Treblince około 300 tysięcy Żydów. Wielu zmarło w getcie z głodu i wycieńczenia. Część została uratowana. Ci którzy pozostali 19 kwietnia 1943 roku zorganizowali powstanie w getcie warszawskim – czytamy w informacji Centrum Relacji Katolicko-Żydowskich KUL im. Abrahama J. Heschela z okazji 80. rocznicy Powstania w Getcie Warszawskim.

W getcie warszawskim liczącym pod koniec 1942 około 60 tysięcy mieszkańców przygotowywano się do walki. Powstały dwie organizacje żydowskie, które stawiły sobie za cel walkę zbrojną. Była to Żydowska Organizacja Bojowa oraz Żydowski Związek Wojskowy.

Podczas próby deportacji Żydów w styczniu 1943 r. nastąpiło starcie zbrojne, które dowiodło zdolności Żydów do przeciwstawienia się niemieckim okupantom.

Strategia Żydowskiego Związku Wojskowego przewidywała możliwość ratunku poprzez walkę. Przedstawiono ją w odezwie w następujących słowach: „Gotujcie się do czynu! Czuwajcie! Powstajemy do walki! Jesteśmy tymi, którzy za cel stawią sobie obudzenie narodu. Chcemy rzucić społeczeństwu nasze hasło: Zbudź się i walcz! Nie trać nadziei w możliwość ratunku! Wiedz, że ratunek leży nie w bezwolnym, jak u stada owiec, pójściu na śmierć. Leży on w znacznie czymś wyższym: W walce!” (Odezwa Żydowskiego Związku Wojskowego wzywająca do walki zbrojnej, Warszawa, Styczeń 1943)

Żydowska Organizacja Bojowa przewidywała całkowitą zagładę wszystkich Żydów, dlatego wzywała ona do walki całe społeczeństwo, w sposób czynny lub bierny: „Dnia 22 stycznia upłynęło 6 miesięcy od początku wysiedlenia w Warszawie. Wszyscy doskonale pamiętamy owe potworne dni, kiedy to 300 tysięcy naszych braci i sióstr okrutnie wymordowano w obozie śmierci w Treblince.

[…] Ludu żydowski! Zbliża się godzina! Musicie być gotowi do stawiania oporu, by nas nie wyrżnięto jak owce! Niechaj żaden Żyd nie idzie do wagonu! Ci, co nie mogą okazać oporu czynnego, niech się bronią biernie, niech się ukryją!” (Odezwa Żydowskiej Organizacji Bojowej nawołująca do walki zbrojnej, Warszawa, styczeń 1943)

Powstanie w Getcie Warszawskim rozpoczęło się w 19 kwietnia 1943 r., gdy siły policji niemieckiej wzmocnionej oddziałami policji pomocniczej wkroczyły na teren getta. Spotkała ich fala ognia ze strony bojowników żydowskich powodując wycofanie się sił niemieckich.

Po przejęciu dowodzenia przez gen. Jürgena Stroopa, przyjęto strategię spalonej ziemi, czyli bezwzględnej walki wszystkimi dostępnymi środkami.

Stroop nie chciał drugiego Stalingradu i walki o każdy dom. Wprowadził do getta wozy opancerzone, artylerię i miotacze ognia. Odcięto dopływ wody i elektryczności, każdy dom powinien być doszczętnie spalony, a wszystkie kryjówki i bunkry niszczono granatami i gazem. Po kilku dniach walki obszar getta stał się jednym wielki pożarem, domy były wypalane, a nad gettem unosiły się chmury ognia i dymu, nie pozwalające nawet oddychać.

Halina Birenabaum wspominała ten okres w następujących słowach: „Oddziały wyposażone w najnowocześniejszą broń maszynową ruszyły do ataku na garstkę wymęczonych, obdartych i niemal bezbronnych powstańców żydowskich, którzy woleli godną śmierć na polu bitwy niż w komorach gazowych… Armaty, czołgi, bomby, granaty, precyzyjne aparaty podsłuchowe, psy gończe.

Esesmani podpalali systematycznie ulicę za ulicą, dom za domem. I mordowali złapanych lub znalezionych w kryjówkach ludzi – powstańców i nie powstańców, wszystkich Żydów, kobiety, starców, dzieci.

Do bunkrów bali się wchodzić, wrzucali tam bomby duszące albo zalewali je wodą. Hitlerowscy bandyci wysadzali w powietrze nawet ruiny spalonych domów, aby w gruzach nikt już nie mógł się schować”. (Halina Birenbaum, „Nadzieja umiera ostatnia”, 77-78)

Niewielkie siły powstańców, pozbawione zapasów broni i amunicji nie były w stanie walczyć przez dłuższy czas, pomimo to walki trwały wiele dni, a Niemcy bali się wchodzić w zaułki, wąskie ulice, do piwnic, gdzie czekały ich zasadzki i walka wręcz.

Bojownicy żydowscy stosowali taktykę walki miejskiej, przemieszczając się kanałami, poprzez piwnice domów, pojawiając się w niespodziewanych miejsca i atakując. Dopiero po zniszczeniu większości sił bojowników żydowskich i wypaleniu terenu getta, odkrywano bunkry, wypędzano ukrywających się Żydów.

Tragedię mieszkańców getta, którzy przeżyli w ukryciu i zostali deportowani do obozów opisano w następujących słowach: „Kiedy nas zawlekli na Umschlagplatz, zapadał zmierzch. Spalone ulice getta, domy, w których rodziliśmy się, wzrastali, żyli wśród swoich, wychowywaliśmy się, uczyli być ludźmi, domy, w których piwnice i strychy były długo świadkiem naszych upokorzeń, strachu, cierpień i tęsknoty za wolnością – wszystko, co kochaliśmy dawniej w tym rodzinnym mieście, zostawiliśmy za sobą. I większość spośród nas – na zawsze”. (Halina Birenbaum, „Nadzieja umiera ostatnia”, 81-82)

Demonstrując likwidację getta w Warszawie, 16 maja 1943 roku, dowódca sił niemieckich Jürgen Stroop wysadził w powietrze Wielką Synagogę na Tłumackim.

Jednak to nie do niego należało zwycięstwo – zwycięstwo ducha, odwagi, poświęcenia życia – lecz do bojowników żydowskich, przywódców powstania, którzy prawie bezbronni, stawili opór przeciwko niemieckim nazistom, którzy chcieli wymordować cały naród żydowski i zniszczyć wszelki ślad po nim.

To młodzi ludzie, jak na przykład Mordechaj Anielewicz, Paweł Frenkel, Marek Edelman jako przywódcy powstania, stawili czoła całej potędze niemieckiej.

Mordechaj Anielewicz przywódca Żydowskiej Organizacji Bojowej poświecił życie dla swojego Narodu! W swoim ostatnim liście pisał on: „Najważniejsze, że marzenie mojego życia spełniło się. Dane mi było zobaczyć żydowską obronę w getcie – w całej jej wielkości i chwale”. (List Mordechaja Anielewicza do Icchaka Cukiermana o pierwszych walkach w getcie, Warszawa, 23 kwietnia 1943)

Ponad rok później wybuchło powstanie, obejmujące całą Warszawę i w nim również uczestniczyli Żydzi. Całe miasto zostało spalone.

Dziś wspominamy tych, którzy pomimo braku szans na zwycięstwo, a nawet na przeżycie, potrafili podjąć nierówną walkę o godną śmierć z bronią w ręku.

Centrum Heschela KUL

 

Foto: domena publiczna Yad Vashem, IPN

News USA

Krajowy Tydzień Migracji: Kościół katolicki zwraca uwagę na los dzieci migrantów i uchodźców

Opublikowano

dnia

Autor:

imigranci

Sytuacja dzieci migrantów i uchodźców będzie głównym tematem Krajowego Tygodnia Migracji 2026 w Kościele katolickim w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne obchody rozpoczynają się w poniedziałek, 21 września, i potrwają do niedzieli, 27 września, kiedy Kościół obchodzi 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy. Apel o działania na rzecz ochrony najmłodszych przedstawia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński.

Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych przyjęła w tym roku temat „Even One of These Little Ones”, czyli „Choćby jedno z tych małych”. Jest on zgodny z hasłem wybranym przez papieża Leona XIV na tegoroczne światowe obchody poświęcone migrantom i uchodźcom.

Papież Leon XIV w swoim przesłaniu zwraca szczególną uwagę na niepełnoletnich, którzy bezpośrednio doświadczają migracji i przymusowej ucieczki. Podkreśla potrzebę zapewnienia im opieki i przypomina ewangeliczne wezwanie do przyjmowania dzieci z miłością i troską.

Kościół przypomina historię pomocy dzieciom migrantów

Przewodniczący Komitetu ds. Migracji Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych, biskup Brendan Cahill, przypomina, że Kościół katolicki zarówno w USA, jak i poza ich granicami ma długą tradycję opieki nad dziećmi migrantów i uchodźców. Jednym z najważniejszych przykładów tej działalności jest historia św. Franciszki Ksawery Cabrini, która przybyła do Nowego Jorku w 1889 roku.

Biskup Cahill wskazuje, że ta tradycja jest kontynuowana obecnie przez katolickie organizacje diecezjalne, które zapewniają dzieciom migrantów i ich rodzinom niezbędną pomoc.

Podziękowania dla osób opiekujących się dziećmi

Biskup Brendan Cahill wyraził wdzięczność funkcjonariuszom służb, pracownikom socjalnym, pracownikom duszpasterskim oraz opiekunom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i dobro niepełnoletnich migrantów i uchodźców.

Jednocześnie zwrócił uwagę na problemy, z którymi mierzą się dzieci. Wymienił między innymi przedłużający się pobyt w ośrodkach detencyjnych oraz ograniczony dostęp do pomocy prawnej. Zaapelował do władz i społeczności o zapewnienie nieletnim wysokiego poziomu opieki z poszanowaniem ich ludzkiej godności.

W ocenie biskupa jednym z najważniejszych elementów takiego podejścia powinno być wspieranie jedności rodzin oraz ich ponownego łączenia wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.

Biskup Brendan Cahill

Biskup Brendan Cahill

Apel do katolików w całych Stanach Zjednoczonych

W związku z nasilonymi napięciami społecznymi dotyczącymi imigracji Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych zachęca wiernych do refleksji nad tym, w jaki sposób wiara powinna kształtować odpowiedź na potrzeby dzieci migrantów i uchodźców.

Diecezje, parafie, szkoły oraz organizacje katolickie w całym kraju są zachęcane do włączenia się w Krajowy Tydzień Migracji poprzez modlitwę, programy edukacyjne, działania duszpasterskie oraz wspieranie inicjatyw związanych z pomocą migrantom.

Webinar poświęcony dzieciom w procesie migracji

Sekretariat ds. Migracji Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych organizuje również specjalny webinar, który odbędzie się 23 września o 2:00 PM ET. W spotkaniu weźmie udział kilku ekspertów zajmujących się problematyką migracji, omawiając najważniejsze kwestie związane z tegorocznym hasłem obchodów a także międzynarodowe oraz krajowe uwarunkowania wpływające na sytuację dzieci doświadczających migracji.

Rejestracja na webinar prowadzona jest pod adresem: usccb.zoom.us/webinar/register/WN_wZ7Woy4KR2CbrMJ0tlPsQg#/registration.

Obchody potrwają do 27 września

Krajowy Tydzień Migracji potrwa od 21 do 27 września. Jego zakończenie przypada na 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy, podczas którego szczególna uwaga zostanie skierowana na najmłodszych migrantów i uchodźców.

Źródło: ewtnnews
Foto: YouTube, Diecezja Joliet
Czytaj dalej

News USA

Światowi przywódcy zjeżdżają do Nowego Jorku. Wojny, AI i przyszłość ONZ na pierwszym planie

Opublikowano

dnia

Autor:

UN_General_Assembly ONZ nowy Jork

Blisko 130 światowych przywódców spotyka się w Nowym Jorku podczas 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Tegoroczne obrady odbywają się w cieniu konfliktów na Bliskim Wschodzie i wojny Rosji przeciwko Ukrainie, rosnących obaw związanych ze sztuczną inteligencją oraz problemów finansowych samej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Debata generalna rozpocznie się 22 września.

Jednym z najważniejszych wystąpień będzie przemówienie Donalda Trumpa, który drugi rok z rzędu pojawi się na mównicy Zgromadzenia Ogólnego. Spotkanie odbywa się w czasie, gdy amerykańska administracja domaga się zmian w funkcjonowaniu ONZ i ograniczyła część finansowania organizacji.

Nieobecny w Nowym Jorku będzie przywódca Chin Xi Jinping. Jego absencja, podobnie jak spory dotyczące finansowania i skuteczności ONZ w reagowaniu na kolejne kryzysy, wpisuje się w szerszą debatę o znaczeniu organizacji we współczesnym świecie.

ONZ pod presją finansową i polityczną

Tegoroczne spotkanie odbywa się w trudnym momencie dla organizacji, która istnieje od ponad 80 lat. Oprócz nasilających się konfliktów i podziałów między państwami ONZ mierzy się z problemami finansowymi oraz presją dotyczącą reform swojego funkcjonowania.

Stany Zjednoczone wpłaciły w ostatnich dniach 725 mln dolarów składek do regularnego budżetu, unikając w ten sposób ryzyka utraty prawa głosu w Zgromadzeniu Ogólnym. Według informacji przedstawionych przed rozpoczęciem obrad Waszyngton nadal jest jednak winien organizacji ponad miliard dolarów.

ONZ pozostaje w przedłużającym się kryzysie. Jednocześnie zbliża się zmiana na jej najwyższym stanowisku, ponieważ sekretarz generalny António Guterres kończy swoją kadencję pod koniec 2026 roku. 

Sztuczna inteligencja jednym z najważniejszych tematów

Dużą część dyskusji ma zająć rozwój sztucznej inteligencji i pytanie o międzynarodowe zasady jej kontrolowania. Temat zyskuje na znaczeniu wraz z coraz szybszym rozwojem technologii i obawami dotyczącymi konsekwencji systemów, których możliwości mogą w przyszłości przekroczyć obecny poziom kontroli.

António Guterres od dawna opowiada się za stworzeniem międzynarodowych mechanizmów zarządzania sztuczną inteligencją. ONZ już w 2023 roku powołała organ doradczy zajmujący się tą technologią, w którego pracach uczestniczą przedstawiciele branży technologicznej, administracji publicznej i środowiska akademickiego.

Stanowisko sekretarza generalnego różni się od podejścia Donalda Trumpa. Prezydent USA odrzuca ostrzeżenia dotyczące zagrożeń związanych z AI i przekonuje, że podważanie rozwoju tej technologii może działać na korzyść Chin.

Bliski Wschód w centrum rozmów

Jednym z najtrudniejszych tematów pozostaje sytuacja na Bliskim Wschodzie. Trwający konflikt z Iranem wpływa na bezpieczeństwo regionu i światową gospodarkę, a sytuacja wokół szlaków żeglugowych dodatkowo zwiększa obawy o ceny energii i stabilność handlu międzynarodowego.

Masoud_Pezeshkian

Masoud Pezeshkian

Rozmowy pokojowe pozostają w impasie, podczas gdy Iran i Stany Zjednoczone kontynuują działania militarne. Kryzys może znaleźć się w centrum zarówno wystąpień podczas Zgromadzenia Ogólnego, jak i rozmów prowadzonych poza główną salą obrad.

Prezydent Iranu Masoud Pezeshkian ma wystąpić przed Zgromadzeniem Ogólnym w środę. Premier Izraela Benjamin Netanyahu ma przemawiać w czwartek. Międzynarodowy Trybunał Karny wydał wcześniej nakaz aresztowania Netanyahu w związku z zarzutami dotyczącymi zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości w Strefie Gazy, którym Izrael zaprzecza.

Ukraina ponownie ważnym punktem obrad

Na agendzie pozostaje także wojna Rosji przeciwko Ukrainie. Podczas Zgromadzenia Ogólnego mają wystąpić Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski oraz minister spraw zagranicznych Rosji Siergiej Ławrow.

wołodymyr Zełeński

Wołodymyr Zełeński

Według dyplomatów Zełenski będzie zabiegał o umocnienie międzynarodowego poparcia dla Ukrainy przed kolejną trudną zimą. Kwestia Ukrainy może być również przedmiotem spotkań na wysokim szczeblu w 15-osobowej Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Tydzień intensywnej dyplomacji w Nowym Jorku

Debata generalna 81. sesji Zgromadzenia Ogólnego rozpocznie się 22 września i potrwa do 26 września, a następnie zostanie wznowiona 28 września. Światowi przywódcy mają przedstawiać swoje stanowiska wobec najważniejszych kryzysów i wyzwań międzynarodowych.

Tegoroczna sesja odbywa się pod hasłem dotyczącym odbudowy zaufania, zarządzania przemianami i zwiększenia skuteczności ONZ. Oprócz wojen i bezpieczeństwa międzynarodowego w programie znalazły się m.in. zmiany klimatyczne, podnoszenie się poziomu mórz, przygotowanie na przyszłe pandemie oraz realizacja Celów Zrównoważonego Rozwoju.

 

Źródło: AAP
Foto: YouTube, Khamenei.ir, Patrick Gruban
Czytaj dalej

News USA

Spotkanie Pary Prezydenckiej z Polonią

Opublikowano

dnia

Autor:

Prezydent RP Karol Nawrocki wraz z Pierwszą Damą podczas kolejnego dnia wizyty w USA spotkał się z Polonią, wziął udział w uroczystościach religijno–patriotycznych oraz wręczył odznaczenia państwowe zasłużonym działaczom polonijnym.

Najważniejszym wydarzeniem drugiego dnia wizyty Pary Prezydenckiej było spotkanie ze społecznością polską w Christ the King High School w dzielnicy Queens. Uroczystość ta zgromadziła licznych przedstawicieli organizacji polonijnych, budując wyjątkową atmosferę jedności i międzypokoleniowej wspólnoty.

Podczas spotkania z Polonią w Nowym Jorku Prezydent podkreślił kluczowe znaczenie bezpośrednich kontaktów z rodakami mieszkającymi w Stanach Zjednoczonych. Zauważył, że niezależnie od pełnionych wcześniej funkcji – czy to dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku, czy prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – zawsze zabiegał o możliwość odbywania takich spotkań.

Wskazał, że w ciągu ostatniego roku rozmawiał z Polakami m.in. na Florydzie, w Teksasie, czy Pensylwanii, a obecne spotkanie stanowi wyjątkową okazję do zacieśnienia tych więzi na ziemi amerykańskiej.

Zawsze proszę swoich współpracowników, aby podczas spotkań dyplomatycznych, podczas spotkań zawodowych (…) mieć tę szansę, mieć tę możliwość, tę przyjemność, aby spotkać Polaków, którzy żyją na amerykańskiej ziemi – powiedział Prezydent Nawrocki.

Przywołał także słowa kardynała Stefana Wyszyńskiego, stanowiące o tym, że naród jest rodziną rodzin, posiadającą te same cechy oraz spójny kod kulturowy. Zwrócił uwagę na fakt, że polskość nie zna ograniczeń czasowych ani przestrzennych, a narodowa wspólnota trwa dzięki kolejnym pokoleniom wychowywanym w przywiązaniu do wspólnych tradycji.

Przypomniał również dane statystyczne, z których wynika, że spośród 60 milionów Polaków na świecie, 10 milionów zamieszkuje Stany Zjednoczone, z czego szacunkowo blisko 2 miliony w samym okręgu konsularnym Nowego Jorku. Prezydent zaakcentował uniwersalny wymiar polskości, mówiąc:

Nosząc Polskę w sercu, jesteśmy Polakami poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej.

W dalszej części przemówienia Prezydent nazwał zgromadzonych autentycznymi ambasadorami Rzeczypospolitej Polskiej na ziemi amerykańskiej. Wskazał, że relacje strategiczne oraz partnerskie na najwyższym szczeblu – w tym bezpośrednie relacje pomiędzy przywódcą Stanów Zjednoczonych Donaldem Trumpem a Prezydentem Polski – są możliwe właśnie dzięki codziennej pracy, sukcesom i zaangażowaniu Polonii.

Podkreślił, że oba narody łączy ten sam fundament wartości chrześcijańskich, wolność religijna, system republikański oraz dążenie do suwerenności. Wyrażając wdzięczność zebranym, Prezydent oświadczył:

To dzięki państwa pracy, państwa życiu i wielkich sukcesach w Stanach Zjednoczonych te strategiczne partnerskie relacje są możliwe.

Przywołując postacie wspólnych bohaterów narodowych, Prezydent obok Tadeusza Kościuszki i Kazimierza Pułaskiego przypomniał postać Meriana Caldwella Coopera. Wskazał na jego życiorys jako przykład głębokiej więzi z Polską: począwszy od rodowodowych inspiracji walką pradziadka pod Savannah, poprzez udział Coopera w wojnie polsko–bolszewickiej w 1919 roku, aż po wsparcie dla pilotów Dywizjonu 303 w czasie II wojny światowej.

Kończąc wątek amerykańskiego reżysera i bohatera, Prezydent zacytował jego słowa: „Dobrze było służyć Polsce, dobrze było bić się o polską wolność”.

Zwracając się do osób odznaczonych, Prezydent podziękował im za zasługi dla Rzeczypospolitej oraz dla relacji polsko–amerykańskich. Zauważył, że uhonorowani reprezentują pełną mozaikę społeczną – duchownych dbających o tradycję i wiarę, edukatorki oraz dyrektorki szkół dbające o język i tożsamość młodych pokoleń, przedsiębiorców odnoszących sukcesy biznesowe i charytatywne, historyka pielęgnującego również pamięć regionalną, a także przedstawicieli świata sportu.

Dziękując wszystkim za ich misję, Prezydent podsumował: Polska jest z was dumna. Polska jest wam wdzięczna i cieszę się, że jesteście naszymi ambasadorami w Rzeczypospolitej Polskiej.

Zwieńczeniem spotkania było uroczyste wręczenie odznaczeń państwowych zasłużonym działaczom.

Odznaczeni zostali:

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ZASŁUGI

  • Michał Jan Czyżewski
  • Dr Bogdan Horbal
  • Ks. Grzegorz Markulak
  • Ks. Wiesław Strządała
  • Wojciech Ziębowicz

ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI

  • Małgorzata Starzec
  • Anna Tracz
  • Ewa Załusińska
  • James Ławicki
  • Brian Rusk
  • Zbigniew „Ziggy” Rozalski

Para Prezydencka wzięła również udział we mszy świętej w jubileuszowej, obchodzącej 130–lecie istnienia Parafii św. Stanisława Kostki na Greenpoincie. Podczas uroczystości Prezydent i Pierwsza Dama odsłonili tablicę pamiątkową.

KPRP
Czytaj dalej

Popularne

Kalendarz

kwiecień 2023
P W Ś C P S N
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930

Popularne w tym miesiącu