News USA
Jan Nowicki, niezapomniany Wielki Szu polskiego ekranu, zmarł w wieku 83 lat
Wybitny polski aktor, reżyser, ale też poeta i pedagog zmarł w swoim domu 7 grudnia. Niecały miesiąc wcześniej obchodził 83 urodziny. W ostatnich latach artysta miał poważne problemy ze zdrowiem.
Urodził się 5 listopada 1939 w Kowalu. Był absolwentem Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Tam też wykładał, a w latach 1973-74 był prodziekanem Wydziału Aktorskiego.
Jan Nowicki miał na swoim koncie ponad 200 wybitnych kreacji filmowych i teatralnych.
W 1964 roku zadebiutował na deskach krakowskiego Starego Teatru w Krakowie, gdzie grał przez następne 30 lat. Stworzył wspaniałe kreacje, które przeszły do historii polskiego teatru.
Na wielkim ekranie pojawił się po raz pierwszy w 1963 roku. Wystąpił m.in. w filmach: “Popioły”, “Pan Wołodyjowski”, “Sanatorium pod klepsydrą”.
Wielką popularność przyniosła Nowickiemu rola tytułowego Wielkiego Szu (1983), oszusta karcianego z filmu w reżyserii Sylwestra Chęcińskiego.
Po dłuższej nieobecności na ekranie Jan Nowicki powrócił w 2008 roku, rolą w filmie “Jeszcze nie wieczór”. Za tę kreację został uhonorowany nagrodą dla najlepszego aktora na Festiwalu Filmowym w Gdyni.
Później pojawił się w kilku popularnych produkcjach, takich jak: “Fenomen”, “Sztos 2” czy “Pokaż kotku, co masz w środku”, a także w serialach: “Egzamin z życia”, ‘Magda M.” oraz “Apetyt na miłość”.
Kilka lat temu Jan Nowicki wycofał się z aktorstwa, skarżył się na kłopoty z pamięcią.
O swoim zawodzie kiedyś powiedział:
“Aktor to tylko drobiazg, żart w sztuce, znajduje się w nieprawdopodobnie skromnej sytuacji – między ideą autora a oczekiwaniami widza; jest pośrodku i na dobrą sprawę bywa często jedną, wielką – dziś nikomu niepotrzebną – kokieterią”.
Prywatnie przez ponad 30 lat Nowicki był związany z węgierską reżyserką Mártą Mészáros.
W latach 2009-2015 był mężem artystki estradowej Małgorzaty Potockiej. W 2017 r. jego żoną została Anna Kondratowicz.
Jan Nowicki miał dwójkę dzieci: Łukasza (ze związku z Barbarą Sobottą) i Sajanę (z Ireną Paszyn).
Źródło: rmf24, plejada
Foto: YouTube
News USA
Co partia Demokratyczna musi zrobić, aby naprawić amerykański system imigracyjny?
13 listopada 2026 r. „The Hill” opublikował artykuł Veroniki Cardenas, byłej prawniczki Immigration and Customs Enforcement (ICE), obecnie reprezentującej imigrantów. Autorka analizuje, jakie zmiany w amerykańskiej polityce imigracyjnej mogą nastąpić po listopadowych zwycięstwach Demokratów. Zdaniem Cardenas wyniki wyborów otwierają możliwość zwiększenia kontroli nad działaniami federalnych służb imigracyjnych, ale same zmiany polityczne nie oznaczają jeszcze reformy systemu.
Kontrola działań ICE i ochrona praw konstytucyjnych
Jednym z najważniejszych postulatów autorki jest wzmocnienie nadzoru nad działaniami ICE, w szczególności w przypadkach użycia nadmiernej siły, bezpodstawnych zatrzymań oraz potencjalnych naruszeń praw konstytucyjnych.
Cardenas zwraca również uwagę na tzw. Kavanaugh stops, nawiązując do opinii sędziego Bretta Kavanaugha w sprawie Noem v. Vasquez Perdomo z 8. września 2025 r. Sprawa dotyczyła dopuszczalności uwzględniania takich okoliczności jak pochodzenie etniczne, język, miejsce przebywania czy rodzaj wykonywanej pracy przy ocenie podstaw do zatrzymania imigracyjnego.
Sędzia Kavanaugh został powołany do Sądu Najwyższego w 2018 roku, w czasie administracji prezydenta Donalda Trumpa.
Istotną część artykułu poświęcono programowi 287(g), wynikającemu z Immigration and Nationality Act. Program ten umożliwia ICE zawieranie porozumień z władzami stanowymi i lokalnymi, na podstawie których odpowiednio upoważnieni funkcjonariusze mogą wykonywać określone zadania związane z federalnym prawem imigracyjnym.
Autorka wskazuje, że rozszerzanie takich porozumień może prowadzić do sytuacji, w których rutynowe interwencje lokalnej policji stają się początkiem postępowania imigracyjnego, zatrzymania, a nawet deportacji.
Szczególną uwagę poświęca Teksasowi i możliwościom ograniczenia współpracy władz stanowych z ICE. Podkreśla jednak, że kompetencje gubernatora nie są nieograniczone. Istniejące przepisy stanowe, zawarte porozumienia oraz niezależne uprawnienia szeryfów mogą utrudniać wprowadzenie zmian.
Czy Demokraci będą w stanie przeprowadzić reformy?
Cardenas zaznacza, że nawet zwiększona kontrola polityczna nad służbami imigracyjnymi nie gwarantuje szybkich zmian. Administracja prezydenta Trumpa nadal dysponuje istotnymi instrumentami wpływu na federalną politykę imigracyjną.
Prezydent może zawetować ustawodawstwo reformujące system, a działania administracyjne mogą wpływać zarówno na egzekwowanie przepisów, jak i tempo rozpatrywania wniosków imigracyjnych, w tym petycji rodzinnych.
Według autorki pierwszymi miernikami rzeczywistych zmian powinny być ograniczenie nieuzasadnionych zatrzymań, skuteczniejszy nadzór nad funkcjonariuszami oraz poprawa warunków w ośrodkach detencyjnych.

Veronica Cardenas
Główne przesłanie artykułu sprowadza się do pytania, czy skuteczna polityka imigracyjna wymaga ograniczania gwarancji proceduralnych i praw osób niebędących obywatelami Stanów Zjednoczonych. Cardenas przekonuje, że bezpieczeństwo granic i przestrzeganie konstytucyjnych standardów nie muszą pozostawać ze sobą w sprzeczności.
Ostatecznie jednak o kierunku polityki imigracyjnej zdecydują nie deklaracje wyborcze, lecz konkretne działania legislacyjne, administracyjne i sądowe.
Autorka: Mecenas Magdalena Grobelski
Petycje imigracyjne i konsultacje dostępne online
[email protected]
Źródło: Veronica Cardenas, „What Democrats Must Do to Fix Immigration”, „The Hill”, 13. listopada 2026 r.
Foto: YouTube, cardenasimmigrationlaw.com, ICE
News USA
Dlaczego podwyżka świadczeń Social Security zyskuje na znaczeniu wraz z wiekiem emerytów
Miliony Amerykanów pobierających świadczenia Social Security otrzymają od stycznia 2027 roku wyższe wypłaty. Administracja Ubezpieczeń Społecznych (SSA) ogłosiła waloryzację świadczeń o 3,6%, co oznacza średni wzrost miesięcznej emerytury o około 75 dolarów. Podwyżka ma pomóc seniorom w radzeniu sobie z utrzymującą się inflacją i rosnącymi kosztami życia.
Podwyżka świadczeń od stycznia 2027 roku
Coroczna waloryzacja świadczeń, znana jako Cost-of-Living Adjustment (COLA), zostanie uwzględniona w wypłatach za styczeń 2027 roku. Tegoroczna decyzja oznacza wzrost świadczeń o 3,6%, największy od czterech lat. Wysokość waloryzacji ustalana jest na podstawie danych o inflacji z trzeciego kwartału poprzedniego roku. W przypadku podwyżki na 2027 rok uwzględniono zmiany cen od lipca do września 2026 roku.
Mechanizm COLA ma chronić siłę nabywczą emerytur i innych świadczeń Social Security, dostosowując ich wysokość do wzrostu cen towarów i usług.
Dlaczego waloryzacja jest tak ważna dla seniorów?
Bill Sweeney, starszy wiceprezes ds. relacji z administracją rządową w organizacji AARP, wyjaśnił, że dla zdecydowanej większości Amerykanów Social Security jest jedynym elementem dochodów emerytalnych, którego wysokość automatycznie dostosowuje się do inflacji.
Według Sweeneya znaczenie waloryzacji rośnie wraz z wiekiem emerytów. Osoby mające 67 czy 68 lat mogą jeszcze rozważać dodatkową pracę, jednak dla seniorów po siedemdziesiątce lub osiemdziesiątce powrót na rynek pracy często nie jest już realnym rozwiązaniem.
W takich przypadkach coroczne podwyżki Social Security pomagają utrzymać domowy budżet na poziomie pozwalającym pokrywać podstawowe wydatki, mimo wzrostu cen żywności, mieszkań i innych niezbędnych produktów oraz usług.
Coraz więcej Amerykanów zależy od Social Security
Przez wiele lat bezpieczeństwo finansowe amerykańskich emerytów opierało się na trzech filarach: emeryturze pracowniczej, prywatnych oszczędnościach oraz świadczeniach Social Security. W ostatnich dekadach tradycyjne programy emerytalne oferowane przez pracodawców stały się jednak znacznie mniej powszechne.
Bill Sweeney zwrócił uwagę, że pokolenie X jest pierwszą generacją Amerykanów wchodzących w wiek emerytalny, dla której podstawą zabezpieczenia finansowego pozostają przede wszystkim prywatne oszczędności i Social Security.

Według przedstawiciela AARP około połowa beneficjentów w znacznym stopniu polega na świadczeniach Social Security, a dla około 20% stanowią one niemal całe źródło dochodów. W przypadku tych osób nawet stosunkowo niewielka podwyżka może decydować o możliwości pokrycia podstawowych potrzeb, w tym zakupu żywności.
Największa waloryzacja od 2023 roku
Podwyżka o 3,6% będzie najwyższą od 2023 roku, kiedy gwałtowny wzrost inflacji doprowadził do rekordowej waloryzacji świadczeń o 8,7%. W kolejnych latach, wraz ze spowolnieniem wzrostu cen, wysokość COLA stopniowo malała.
W 2024 roku świadczenia wzrosły o 3,2%, w 2025 roku o 2,5%, a w 2026 roku o 2,8%. Zapowiedziana na przyszły rok podwyżka oznacza więc ponowne przyspieszenie tempa waloryzacji.
Przedstawiciel AARP podkreślił, że automatyczne dostosowywanie świadczeń do inflacji jest jednym z najważniejszych mechanizmów chroniących amerykańskich emerytów przed stopniową utratą siły nabywczej ich dochodów.

Średnio 900 dolarów więcej rocznie
Przy średniej podwyżce wynoszącej 75 dolarów miesięcznie typowy beneficjent Social Security otrzyma w ciągu 2027 roku około 900 dolarów więcej niż przy niezmienionej wysokości świadczenia.
Rzeczywista kwota podwyżki będzie zależała od indywidualnej wysokości wypłacanego świadczenia. Dla milionów seniorów dodatkowe pieniądze mają stanowić istotne wsparcie w obliczu utrzymujących się wysokich kosztów codziennego życia.
Źródło: foxbusiness
Foto: istock/lorozco3D/demaerre/shurkin_son/
News USA
Święto Dziękczynienia będzie droższe. Rekordowe ceny indyków i paliwa podnoszą koszty świątecznej kolacji
Amerykanie zapłacą w tym roku więcej za tradycyjną kolację z okazji Święta Dziękczynienia. Według najnowszego badania American Farm Bureau Federation koszt przygotowania posiłku dla 10 osób wzrośnie o 6% w porównaniu z ubiegłym rokiem. Największy wpływ na podwyżki mają rekordowe ceny indyków oraz rosnące koszty paliwa.
Świąteczna kolacja dla 10 osób za 58,63 dolara
Z opublikowanego w środę raportu American Farm Bureau Federation wynika, że przeciętny koszt tradycyjnej kolacji na Święto Dziękczynienia wyniesie w 2026 roku 58,63 dolara dla 10 osób. To wzrost o 6% w porównaniu z 2025 rokiem.
Organizacja monitoruje ceny produktów spożywczych od 40 lat, korzystając z pomocy setek wolontariuszy we wszystkich 50 stanach oraz Portoryko. Tegoroczny wzrost jest pierwszym od 2022 roku, kiedy koszt świątecznego posiłku osiągnął rekordowe 64,05 dolara.
Mimo podwyżek tegoroczna kolacja pozostaje więc tańsza niż cztery lata temu. Rosnące ceny podstawowych produktów mogą jednak stanowić dodatkowe obciążenie dla rodzin przygotowujących świąteczne spotkania.
Droższy olej napędowy wpływa na ceny żywności
Jedną z głównych przyczyn wzrostu kosztów są wysokie ceny oleju napędowego, które zwiększają wydatki ponoszone przez rolników, producentów żywności i firmy transportowe. Droższe paliwo przekłada się na wyższe koszty przetwarzania i dostarczania do sklepów produktów tradycyjnie podawanych podczas Święta Dziękczynienia. Dotyczy to między innymi mleka, bułek, ziemniaków, mrożonego groszku i żurawiny.
Wzrost kosztów transportu obejmuje wiele etapów produkcji i dystrybucji żywności, przez co ostatecznie odczuwają go konsumenci robiący przedświąteczne zakupy.
Indyki drożeją o niemal 30%
Najbardziej zauważalne podwyżki dotyczą głównego dania świątecznej kolacji, czyli indyka. Amerykański Departament Rolnictwa (USDA) prognozuje, że średnia hurtowa cena całego mrożonego indyka wyniesie w tym roku 1,76 dolara za funt, czyli o 29% więcej niż w 2025 roku.
Na wzrost cen wpływa rosnące zainteresowanie Amerykanów produktami bogatymi w białko. Jednocześnie branża drobiarska nadal odczuwa skutki przypadków ptasiej grypy, które zakłócały produkcję i ograniczały podaż drobiu. Połączenie większego popytu i problemów produkcyjnych sprawia, że tradycyjny indyk staje się jednym z najdroższych elementów tegorocznego świątecznego menu.

Rodziny muszą przygotować się na większe wydatki
Tegoroczne dane pokazują, że po trzech latach spadków kosztów przygotowania kolacji na Święto Dziękczynienia ceny ponownie zaczęły rosnąć. Chociaż średni rachunek pozostaje poniżej rekordowego poziomu z 2022 roku, podwyżki cen żywności i paliwa mogą wpłynąć na domowe budżety milionów Amerykanów.
Święto Dziękczynienia przypada w tym roku na czwartek, 26 listopada. Dla wielu rodzin oznacza to konieczność dokładniejszego planowania zakupów i wydatków związanych z przygotowaniem tradycyjnej kolacji.
Źródło: AP
Foto: istock/bhofack2/Drazen Zigic/
-
News Chicago4 tygodnie temuPolski neurochirurg dr Maciej Leśniak przyjęty do prestiżowej National Academy of Medicine
-
News USA6 dni temuSzef Nvidii odchodzi po skandalu szpiegowskim. Kontakty z Chinką pod lupą amerykańskich służb
-
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW3 tygodnie temuŚmierć to nie koniec. O. Jarosław Mikuczewski o nadziei i sztuce dobrego umierania
-
Polonia Amerykańska1 tydzień temuBeata Siemionkowicz z Round Lake IL odzyska wolność po ponad roku w areszcie ICE. Może być jednak deportowana
-
News USA2 dni temuOgólnokrajowy test alarmowy w USA już 17 listopada. Radio i telewizja przerwą nadawanie programów
-
News USA2 tygodnie temuDemokraci faworytami wyborów do Kongresu USA. Czy sondaże znów się mylą?
-
News USA3 tygodnie temuMelania Trump pomogła wynegocjować lokalne zawieszenie broni na Ukrainie
-
Kościół4 tygodnie temuNie żyje o. Kazimierz Garbacz SVD. Wieloletni misjonarz w Ghanie i duszpasterz Polonii w Chicago miał 81 lat











