Decyzja Uniwersytetu Notre Dame o powierzeniu kierowniczej funkcji profesor Susan Ostermann wywołała gwałtowną reakcję części hierarchii Kościoła katolickiego. Głos w sprawie zabrał między innymi arcybiskup Paul Coakley, przewodniczący Konferencji Episkopatu USA, który publicznie wezwał uczelnię do wycofania się z kontrowersyjnej nominacji. O konflikcie pomiędzy katolicką tożsamością historycznej uczelni a deklarowaną przez nią zasadą wolności akademickiej mówi Ojciec Paweł Kosiński SJ.

Kontrowersja wokół Notre Dame nabrała rozpędu po stanowczej reakcji biskupa diecezji Fort Wayne–South Bend w stanie Indiana. 11 lutego biskup Kevin Rhoades wyraził silny sprzeciw wobec decyzji uczelni o mianowaniu profesor Susan Ostermann dyrektorką Liu Institute for Asia and Asian Studies. O tej sprawie pisaliśmy 10 lutego.

W jego ocenie nominacja „powoduje zgorszenie” wśród wiernych nie tylko w diecezji, ale i poza jej granicami.

Poglądy profesor Ostermann w centrum krytyki

Spór dotyczy przede wszystkim publicznych wypowiedzi profesor Susan Ostermann z przeszłości. Według przedstawionych informacji Ostermann wielokrotnie zdecydowanie opowiadała się za prawem do aborcji, a jednocześnie ostro krytykowała ruch pro-life.

W niektórych wypowiedziach miała sugerować, że korzenie tego ruchu tkwią w białej supremacji oraz mizoginii.

Dla krytyków te deklaracje stoją w bezpośredniej sprzeczności z katolicką nauką o świętości życia i ochronie nienarodzonych. Właśnie w tym punkcie pojawia się fundamentalne pytanie: czy osoba, która publicznie dystansuje się od kluczowego elementu nauczania Kościoła, powinna obejmować funkcję dyrektorską na prestiżowej katolickiej uczelni.

Stanowisko Notre Dame

Uniwersytet Notre Dame, mimo rosnącej presji, nie zasygnalizował chęci wycofania nominacji. Uczelnia przekazała, że zamierza pozostać przy planie powierzenia Ostermann kierowania instytutem. W komentarzu dla mediów profesor została przedstawiona jako osoba o wysokich kompetencjach naukowych i zawodowych.

Jednocześnie uczelnia zaakcentowała, że pozostaje przy swojej deklaracji dotyczącej wartości, które podkreśla jako katolicka instytucja.

University of Notre Dame

Odpowiedź profesor Ostermann

Profesor Susan Ostermann, według przytoczonych informacji, miała zapewnić, że „szanuje instytucjonalne stanowisko Notre Dame w sprawie świętości życia na każdym etapie”. Zaznaczyła jednocześnie, że postrzega swoją rolę w kategoriach akademickich, a fundamentem ma być wolność badań i debaty.

Presja rośnie, a uczelnia na razie nie ustępuje

Kontrowersja, która wybuchła na początku zeszłego tygodnia, szybko stała się jednym z najgłośniejszych sporów wokół katolickiej edukacji w USA. W najbliższym czasie okaże się, czy presja biskupów doprowadzi do zmiany decyzji, czy też Notre Dame utrzyma kurs, ryzykując długotrwały konflikt z częścią hierarchii i wiernych.

Źródło: cna
Foto; Michael Fernandes, Keough School of Global Affairs

Komisja powołana przez biskupa Artura Ważnego do zbadania przypadków wykorzystywania seksualnego małoletnich w diecezji sosnowieckiej przedstawiła w zeszłym tygodniu wyniki swojej pracy. Z ustaleń wynika, że poszkodowanych zostało co najmniej 50 dzieci, a 29 osób zostało wskazanych jako oskarżone lub podejrzewane o nadużycia. Większość z nich to duchowni.

Komisja jako odpowiedź na serię skandali

Organ został utworzony w październiku 2024 roku, w okresie szczególnie trudnym dla diecezji. W tym samym czasie dwóch lokalnych księży usłyszało zarzuty dotyczące przestępstw seksualnych wobec nieletnich. Wcześniej rezygnację złożył biskup diecezji, co było następstwem głośnego skandalu obyczajowego z udziałem jednego z duchownych.

Zakres i cele postępowania

Komisja analizowała dokumenty od momentu utworzenia diecezji w 1992 roku aż do początku 2025 roku. Prace obejmowały zarówno identyfikację osób poszkodowanych, jak i próbę wyjaśnienia przyczyn oraz skali zjawiska. Wskazano również na potrzebę odbudowy zaufania wiernych do instytucji kościelnych.

Ofiary i osoby wskazane w raporcie

Wśród 50 zidentyfikowanych ofiar większość stanowią osoby poniżej 15. roku życia, a około dwie trzecie to dziewczęta. Komisja wskazała 29 domniemanych sprawców. W tej grupie znalazło się 25 duchownych, w tym 23 związanych z diecezją sosnowiecką, dwóch z innych diecezji, a także cztery osoby świeckie.

Postępowania i zgłoszenia do prokuratury

W przypadku 19 księży potwierdzono popełnienie przestępstw w toku postępowań prowadzonych przez organy kościelne lub państwowe. Komisja zgłosiła do prokuratury podejrzenie popełnienia przestępstw wobec ośmiu osób oraz wszczęła pięć wstępnych postępowań kanonicznych.

Działania dyscyplinarne Kościoła

Sześciu duchownych zostało objętych sankcjami wewnętrznymi. Wśród zastosowanych kar znalazły się wydalenia ze stanu kapłańskiego, dożywotnie zakazy pełnienia posługi oraz ograniczenia dotyczące kontaktów z małoletnimi. W części przypadków postępowania nadal trwają, a kilku domniemanych sprawców już nie żyje.

Zarzuty wobec reakcji hierarchów

Raport wskazuje, że na przestrzeni lat biskupi byli wielokrotnie informowani o wiarygodnych zgłoszeniach dotyczących nadużyć. W wielu sytuacjach nie podejmowano jednak działań, a problem bywał bagatelizowany. W przypadkach, gdy reagowano, dominującą praktyką było przenoszenie duchownych do innych parafii.

Trwające procesy

W listopadzie 2025 roku rozpoczął się proces jednego z księży diecezji, oskarżonego o przestępstwa wobec nieletnich. W kolejnych miesiącach do sądu trafiły następne akty oskarżenia, obejmujące zarzuty wielokrotnych nadużyć wobec małoletnich.

Wyzwania dla Kościoła

Sprawa diecezji sosnowieckiej wpisuje się w szerszy kontekst rosnącej liczby zgłoszeń dotyczących nadużyć w polskim Kościele. W ostatnich latach Stolica Apostolska podejmowała działania wobec części hierarchów, wskazując na zaniedbania w reagowaniu na przypadki wykorzystywania seksualnego.

Zapowiedź dalszych działań

Obecne kierownictwo diecezji zapowiedziało kontynuację postępowań kanonicznych oraz współpracę z organami państwowymi. Podkreślono konieczność konsekwentnego wyjaśniania spraw i wdrażania mechanizmów mających zapobiegać podobnym nadużyciom w przyszłości.

Źródło: NFP
Foto: YouTube

Placówka Immigration and Customs Enforcement w Broadview w Illinois ma obowiązek umożliwić duchownym katolickim udzielenie zatrzymanym posług religijnych w Środę Popielcową, przypadającą 18 lutego. Takie postanowienie wydał 12 lutego sąd federalny, który uznał, że wcześniejsze decyzje administracyjne naruszały wolność religijną. Decyzję sędziego przedstawia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński SJ.

W swoim orzeczeniu sędzia Robert W. Gettleman przyznał rację Coalition for Spiritual and Public Leadership CSPL – organizacji non profit wspierającej obecność duszpasterzy w ośrodkach ICE.

Spór o dostęp do sakramentów

Jak podkreślono w dokumentach sądowych, Departament Bezpieczeństwa Krajowego DHS, nadzorujący ICE, wielokrotnie odmawiał duchownym wstępu do placówki w Broadview. Odmowy dotyczyły zarówno Środy Popielcowej, jak i wcześniejszych prób udzielenia Komunii Świętej oraz opieki duszpasterskiej w okresie Bożego Narodzenia.

Koalicja argumentowała, że ograniczenia uniemożliwiały realizację podstawowych praktyk religijnych wobec osób przebywających w detencji.

Wolność religijna pod ochroną

Sąd uznał, że działania administracji stanowiły istotne obciążenie dla praktyk religijnych osadzonych. W uzasadnieniu powołano się na Religious Freedom Restoration Act. “Nie wykazano nadrzędnego interesu państwa, który uzasadniałby takie ograniczenia. Umożliwienie opieki duszpasterskiej poprawi warunki osób zatrzymanych” napisano w orzeczeniu.

Popiół i Komunia w Środę Popielcową

Zgodnie z orzeczeniem, administracja ma dopuścić duchownych do udzielenia popiołu oraz Komunii Świętej. Jednocześnie zobowiązano strony do opracowania odpowiednich procedur bezpieczeństwa i prowadzenia dalszych konsultacji dotyczących przyszłej działalności duszpasterskiej.

CSPL poinformowała, że oczekuje na formalną odpowiedź ICE w sprawie organizacji nabożeństw. Do Broadview mają udać się zarówno księża, jak i siostry zakonne.

Placówka w Broadview

Ośrodek w Broadview pełni rolę punktu przetwarzania zatrzymanych przed ich przewiezieniem do docelowych ośrodków detencyjnych. Oficjalnie osoby nie powinny przebywać tam dłużej niż 72 godziny, choć w ubiegłym roku pojawiały się zarzuty o znacznie dłuższe zatrzymania.

Duchowni pod ośrodkiem w Broadview 1 listopada, kiedy nie zostali wpuszczeni do środka

Kościół zapowiada obecność i solidarność

W Środę Popielcową zaplanowano również uroczystą Mszę Świętą na świeżym powietrzu przy Our Lady of Mount Carmel Catholic Church w Melrose Park. Liturgii ma przewodniczyć kardynał Blase J. Cupich.

Po nabożeństwie uczestnicy przejdą ulicami społeczności Melrose Park, odmawiając różaniec i śpiewając pieśni. Organizatorzy podkreślają, że wydarzenie ma być znakiem obecności Kościoła i solidarności z rodzinami imigranckimi.

Źródło: cna
Foto: Coalition for Spiritual and Public Leadership