Odsetek rozwodów wśród małżeństw ogółem w ostatnich latach wykazuje tendencję spadkową, jednak zupełnie inaczej wygląda sytuacja w grupie osób starszych. Tzw. „szare rozwody”, czyli rozstania par w wieku 60 lat i więcej, systematycznie rosną i stają się jednym z najbardziej wyrazistych zjawisk demograficznych ostatnich dekad.

Statystyki, które przeczą ogólnemu trendowi

Raport Institute for Family Studies z lipca 2025 roku wskazuje, że około 40% współczesnych pierwszych małżeństw zakończy się rozwodem. To wyraźnie mniej niż często powtarzane przez lata 50%, co badacze wiążą m.in. z późniejszym zawieraniem małżeństw oraz większą selektywnością partnerów.

Jednocześnie badanie National Center for Family and Marriage Research pokazuje, że wśród osób w wieku 65+ odsetek rozwodów niemal się potroił – z około 5,2% w 1990 roku do 15,2% w 2022 roku. To właśnie ta grupa napędza wzrost zjawiska określanego jako „gray divorce”.

Inne przyczyny niż u młodszych par

Jak podkreśla Julia Dezelski z Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych USCCB, przyczyny rozwodów wśród seniorów znacząco różnią się od tych obserwowanych u młodszych małżeństw.

Jednym z kluczowych momentów jest etap „pustego gniazda”, gdy dzieci opuszczają dom rodzinny. Małżonkowie zostają wtedy sami ze sobą po latach skupienia na wychowaniu, pracy zawodowej i obowiązkach. Dla wielu par jest to czas ponownego odkrywania relacji, ale również źródło rozczarowań, bo lata mogły ich zmienić jako jednostki i jako małżeństwo.

Dodatkowo znaczenie mają zmiany zdrowotne i hormonalne związane z wiekiem, w tym okres okołomenopauzalny i menopauza, na które wiele par nie jest przygotowanych. Napięcia te mogą pogłębiać poczucie samotności i izolacji społecznej, a rozwód w późnym wieku bywa trudniejszy emocjonalnie niż we wcześniejszych etapach życia.

Skutki dla dorosłych dzieci

Eksperci podkreślają, że szary rozwód dotyka nie tylko samych małżonków. Dorosłe dzieci również przeżywają rozpad związku rodziców jako formę traumy. Może to wpływać na ich własne postrzeganie małżeństwa, utrudniać budowanie trwałych relacji oraz rodzić trudne pytania ze strony wnuków o rozpad rodziny.

Co proponują katoliccy eksperci

Sheila i Peter Opryskowie z Worldwide Marriage Encounter zwracają uwagę, że choć przyczyny szarych rozwodów są inne, wiele rozwiązań pozostaje podobnych. Kluczowym problemem bywa brak komunikacji – pary przez lata skupione na dzieciach, pracy i domu często przestają ze sobą rozmawiać na poziomie emocjonalnym.

Programy rekolekcyjne oferowane przez Worldwide Marriage Encounter uczą małżonków komunikacji opartej na dzieleniu się uczuciami, a nie tylko informacjami. Równie ważne są przebaczenie, uzdrowienie relacji oraz wspólna modlitwa, która – jak podkreślają eksperci – wprowadza Boga bezpośrednio w relację małżeńską.

Julia Dezelski wskazuje także na znaczenie wdzięczności za wspólnie przeżyte lata, powrotu do motywów, które połączyły małżonków na początku drogi, oraz korzystania z sakramentów jako sposobu na nowy początek. Wśród rekomendowanych form wsparcia wymienia również terapię opartą na wartościach chrześcijańskich, m.in. poprzez Alpha Omega Clinic oraz MyCatholicDoctor.

Zjawisko, które wymaga uwagi

Rosnąca liczba szarych rozwodów pokazuje, że stabilność małżeństwa wymaga troski na każdym etapie życia, nie tylko w pierwszych latach po ślubie. Dla wielu par czas po odejściu dzieci z domu może stać się albo początkiem kryzysu, albo szansą na pogłębienie relacji – pod warunkiem otwartej komunikacji, wsparcia i gotowości do wspólnej pracy nad związkiem.

Źródło: cna
Foto: istock/Avosb/ lucigerma/

Po blisko 30 latach działalności skoncentrowanej głównie na środowiskach akademickich, katolicka organizacja FOCUS (Fellowship of Catholic University Students) rozpoczęła nowy etap swojej misji. Program FOCUS Parish ma na celu ożywienie parafii i formowanie świeckich uczniów-misjonarzy bezpośrednio tam, gdzie toczy się codzienne życie Kościoła – w lokalnych wspólnotach parafialnych, wyjaśnia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński SJ.

Odpowiedź na realne potrzeby Kościoła

FOCUS Parish zakłada wysyłanie dwóch pełnoetatowych misjonarzy do parafii, gdzie stają się oni częścią zespołu duszpasterskiego. Ich zadaniem jest nie tylko wspieranie istniejących inicjatyw, ale także tworzenie małych wspólnot, w których wiara może być przeżywana w sposób osobisty, relacyjny i misyjny.

Ewangelizacja oparta na relacjach

Założyciel FOCUS zwraca uwagę, że autentyczna ewangelizacja zaczyna się tam, gdzie dokonuje się realna przemiana życia – w rodzinach i parafiach. Program nie polega na jednorazowych akcjach, ale na długofalowej obecności misjonarzy, którzy budują relacje oparte na przyjaźni oraz wspólnym wzrastaniu w wierze.

Ten model ma pomóc parafiom wyjść poza schemat „utrzymania struktur” i skierować się ku świadomemu uczniostwu oraz aktywnemu głoszeniu Ewangelii w lokalnej społeczności.

Szybki rozwój i zainteresowanie proboszczów

FOCUS Parish działa obecnie w 25 parafiach, a w 2026 roku planowane jest rozszerzenie programu o kolejne 25 wspólnot. Organizatorzy podkreślają, że jest to najszybciej rozwijająca się gałąź całego apostolatu FOCUS.

Duże znaczenie ma rosnąca świadomość wśród proboszczów i rad parafialnych, że to co robili dotychczas przestaje działać. W Stanach Zjednoczonych funkcjonuje około 16 000 parafii, z których coraz więcej poszukuje nowych metod i nowego zapału w duchu nowej ewangelizacji.

Stabilność i długofalowość misji

Jednym z kluczowych atutów programu jest wysoki poziom retencji misjonarzy. W przeciwieństwie do pracy na kampusach, gdzie naturalna rotacja jest częścią cyklu formacyjnego, misjonarze parafialni pozostają w posłudze znacznie dłużej. W minionym roku 100% misjonarzy FOCUS Parish pozostało w programie, co pozwala organizacji planować stabilny rozwój.

W związku z ekspansją FOCUS planuje zatrudnienie 50–55 nowych misjonarzy, zarówno spośród dotychczasowych pracowników akademickich, jak i osób, które wcześniej nie były związane z organizacją.

Curtis Martin z synem na audiencji u Jana Pawła II

Nadzieja zamiast zarządzania kryzysem

Liderzy FOCUS nie ukrywają, że jednym z głównych celów programu jest przywrócenie nadziei w Kościele lokalnym. Zamiast godzić się na powolny spadek zaangażowania wiernych, inicjatywa FOCUS Parish ma pomóc parafiom odzyskać przekonanie, że Kościół z natury jest powołany do wzrostu.

Wskazują przy tym na widoczne na świecie oznaki odrodzenia wiary, szczególnie wśród ludzi młodych i rodzin. Ich zdaniem Kościół musi być gotowy, by tych ludzi przyjąć, towarzyszyć im i dać przestrzeń do rozwoju duchowego.

Prosty model dla całego Kościoła

Ambicją twórców FOCUS Parish jest stworzenie rozwiązania, które będzie proste, powtarzalne i możliwe do zastosowania w różnych realiach. Jeśli program spełni te założenia, może stać się jednym z istotnych narzędzi odnowy życia parafialnego – nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale także w innych częściach świata.

Źródło: cna
Foto: FOCUS, YouTube