W czerwcu na katolickim cmentarzu Queen of Heaven w Hillside powstało miejsce pamięci poświęcone osobom, które odebrały sobie życie, oraz ich rodzinom. Archidiecezja Chicago podkreśla, że memoriał „At Peace” jest pierwszą tego rodzaju inicjatywą archidiecezjalną w Stanach Zjednoczonych i symbolem głębokiej zmiany w duszpasterskim podejściu Kościoła do samobójstwa.

Historia tej inicjatywy jest związana z ks. Charlesem Rubeyem, który wiele lat temu doszedł do przekonania, że katoliccy duchowni powinni znacznie lepiej wspierać rodziny osób zmarłych w wyniku samobójstwa. Punktem zwrotnym stało się dla niego spotkanie z dwiema kobietami, które opowiedziały o bolesnych doświadczeniach w swoich parafiach.

Kobiety zwróciły się do księży z prośbą o modlitwę za bliskich, którzy odebrali sobie życie. Usłyszały jednak, że ich zmarli trafili do piekła. Ks. Rubey zdecydowanie odrzucił takie potępiające podejście i starał się zapewnić rodziny, że ich bliscy są z Bogiem.

Program LOSS działa od 1979 roku

Doświadczenie to całkowicie zmieniło działalność duszpasterską ks. Rubeya. Zaczął błogosławić mosty, tory kolejowe i piwnice, czyli miejsca, w których ludzie odbierali sobie życie, starając się nieść pocieszenie pozostawionym rodzinom.

W 1979 roku założył program LOSS – Loving Outreach to Survivors of Suicide, oferujący poradnictwo i wsparcie osobom, które straciły bliskich w wyniku samobójstwa. Program jest prowadzony przez Katolickie Organizacje Charytatywne Archidiecezji Chicago.

Dziś ks. Charles Rubey ma 86 lat, a posługa związana z LOSS nadal pozostaje ważną częścią jego życia. W tym roku Archidiecezja Chicago uhonorowała jego wieloletnią pracę, dedykując mu memoriał poświęcony osobom zmarłym w wyniku samobójstwa oraz tym, którzy przeżywają po nich żałobę.

„At Peace” na cmentarzu Queen of Heaven

Memoriał „At Peace” znajduje się na katolickim cmentarzu Queen of Heaven w Hillside. Archidiecezja Chicago informuje, że jest to pierwsze tego rodzaju miejsce stworzone przez archidiecezję w Stanach Zjednoczonych. Ks. Rubey postrzega powstanie memoriału jako widoczny znak zmiany, jaka dokonała się w Kościele. Jego zdaniem rodziny osób, które odebrały sobie życie, nie są już potępiane, lecz obejmowane wsparciem i duszpasterską troską.

Ks. Charles Rubey

Katolickie nauczanie nadal uznaje samobójstwo za poważny grzech. Jednocześnie Kościół uwzględnia wpływ zaburzeń psychicznych, cierpienia i innych okoliczności ograniczających odpowiedzialność człowieka oraz nie wyklucza możliwości zbawienia osób, które odebrały sobie życie.

Papież Leon XIV mówi o zdrowiu psychicznym

Pochodzący z Chicago Leon XIV poświęcił część swoich comiesięcznych intencji modlitewnych osobom cierpiącym z powodu problemów ze zdrowiem psychicznym oraz myśli samobójczych. Papież wezwał Kościół do tworzenia bezpiecznej przestrzeni dla każdego człowieka. Podkreślał potrzebę budowania wspólnoty, która towarzyszy ludziom, nie wyklucza ich, potrafi słuchać bez osądzania i nie boi się być blisko osób przeżywających kryzys.

Memoriał powstawał podczas pandemii

Ks. Charles Rubey oraz biskup Lawrence Sullivan, wikariusz generalny Archidiecezji Chicago, opracowywali koncepcję pomnika „At Peace” podczas pandemii COVID-19. Był to okres, w którym problemy związane ze zdrowiem psychicznym znalazły się w centrum społecznej uwagi.

Założeniem było stworzenie miejsca przynoszącego ukojenie ludziom wszystkich wyznań. Bp Sullivan zwracał uwagę, że dawniej osoby zmagające się z problemami psychicznymi często zachęcano po prostu do przezwyciężenia trudności siłą woli. Dzisiaj znacznie lepiej rozumie się, że są to poważne problemy zdrowotne, których nie można sprowadzać do kwestii charakteru czy moralności.

Memoriał zdobią między innymi rzeźba anioła oraz wykonane z brązu gołębie. Znajduje się on na cmentarzu, na którym mieści się również największe na świecie katolickie mauzoleum.

Memoriał nie został ukryty

Lokalizacja miejsca pamięci została starannie przemyślana. Archidiecezja nie chciała, aby memoriał znajdował się gdzieś na uboczu, ponieważ samobójstwo i żałoba rodzin nie powinny być traktowane jako powód do wstydu.

W uroczystości poświęcenia memoriału, która miała miejsce w czerwcu, uczestniczyła między innymi rabin Marianne Novak. Dołączyła ona do programu LOSS po tym, jak w 2017 roku jej 18-letnia córka Batsheva Chaya odebrała sobie życie.

Memoriał „At Peace” na katolickim cmentarzu Queen of Heaven w Hillside

Kościół przez dziesięciolecia odmawiał katolickiego pochówku

Do czasu zmiany prawa kościelnego w 1983 roku przepisy obowiązujące od 1917 roku pozbawiały osoby zmarłe w wyniku samobójstwa możliwości katolickiego pochówku na poświęconej ziemi. Kościół nigdy nie akceptował samobójstwa, a dawne zdecydowane stanowisko wynikało między innymi z przekonania, że może ono zniechęcać ludzi do odbierania sobie życia.

Zmiana podejścia zaczęła się wraz z reformami Soboru Watykańskiego II w latach 60. XX wieku. Kolejnym ważnym etapem było zatwierdzenie w 1992 roku Katechizmu Kościoła Katolickiego.

Katechizm wskazuje, że samobójstwo jest sprzeczne z miłością Boga, ale jednocześnie uwzględnia możliwość ograniczenia odpowiedzialności człowieka przez poważne zaburzenia psychiczne, cierpienie, lęk przed trudnościami lub torturami. Kościół naucza również, że nie należy tracić nadziei na wieczne zbawienie osób, które odebrały sobie życie.

Ks. Charles Rubey i biskup Lawrence Sullivan

Większa wiedza o chorobach psychicznych zmieniła podejście

Rosnąca w ostatnich dziesięcioleciach wiedza na temat chorób psychicznych wpłynęła zarówno na społeczne postrzeganie samobójstwa, jak i na sposób, w jaki do problemu podchodzi Kościół katolicki.

Jak bolesne mogą być konsekwencje niewłaściwego podejścia duszpasterskiego, pokazuje historia rodziny z Michigan. W 2018 roku podczas pogrzebu 18-letniego Maisona Hullibargera prowadzący uroczystość ksiądz zakwestionował możliwość jego zbawienia po śmierci samobójczej.

Maison był sportowcem i wyróżniającym się uczniem. Jego ojciec, Jeff Hullibarger, próbował powstrzymać ks. Dona LaCuestę przed kontynuowaniem krytycznego kazania, jednak duchowny mówił dalej o samobójstwie jako grzechu przeciwko Bogu i jego konsekwencjach.

Archidiecezja Detroit później przeprosiła rodzinę, przyznając, że i tak niezwykle trudna sytuacja stała się jeszcze bardziej bolesna.

Matka Maisona, Linda Hullibarger, pozwała ks. LaCuestę oraz Archidiecezję Detroit, zarzucając między innymi celowe spowodowanie cierpienia emocjonalnego. Sądy opowiedziały się jednak po stronie duchownego, powołując się na ochronę wynikającą z Pierwszej Poprawki do Konstytucji USA.

Ojciec, który stracił córkę, działa na rzecz zmian

Ed Shoener, którego córka Katie odebrała sobie życie w 2016 roku, został współzałożycielem Association of Catholic Mental Health Ministers. Organizacja pomaga parafiom przełamywać stygmatyzację związaną z chorobami psychicznymi i uczy, jak towarzyszyć osobom przeżywającym takie trudności.

Międzynarodowa organizacja zabiega również o większe zaangażowanie Kościoła katolickiego w poprawę opieki nad zdrowiem psychicznym. W styczniu Shoener spotkał się z papieżem Leonem XIV, aby podziękować mu za zainteresowanie tą problematyką.

Przekazał papieżowi swoją nadzieję, że Kościół przygotuje kiedyś obszerne stanowisko poświęcone zdrowiu psychicznemu, na przykład w formie listu apostolskiego lub encykliki.

Spotkanie w Watykanie z okazji Światowego Dnia Zdrowia Psychicznego

W tym miesiącu Ed Shoener ponownie przybył do Watykanu na wydarzenie związane z comiesięczną intencją modlitewną Leona XIV oraz przypadającym w minioną sobotę Światowym Dniem Zdrowia Psychicznego.

Przywódcy religijni i specjaliści ochrony zdrowia analizowali, w jaki sposób parafie reagują na problemy psychiczne oraz jak najlepiej odpowiedzieć na apel papieża o tworzenie duszpasterstw zdrowia psychicznego, które pomagają zwalczać stygmatyzację i dyskryminację.

Chicago może stać się przykładem dla innych

Ed Shoener oraz Ranana Dine, dyrektor programu Catholic-Jewish Studies w Catholic Theological Union w Chicago, mają nadzieję, że memoriał stworzony w rejonie Chicago stanie się wzorem dla podobnych miejsc w innych częściach kraju i świata.

Dine podkreśla znaczenie tworzenia fizycznych przestrzeni, w których ludzie mogą usiąść, zatrzymać się i przeżywać żałobę. Takie miejsca mają przypominać osobom po stracie, że nie są same i nie powinny wstydzić się swojego cierpienia.

Pomoc w kryzysie

Osoby znajdujące się w kryzysie emocjonalnym lub mające myśli samobójcze w Stanach Zjednoczonych mogą skontaktować się z numerem 988. Pomoc i informacje dotyczące zdrowia psychicznego oferuje również National Alliance on Mental Illness pod numerem 1-800-950-NAMI (6264), od poniedziałku do piątku w godzinach 10:00 AM–6:00 PM ET.

Źródło: cbs
Foto: Archidiecezja Chicago. YouTube, istock/simonapilolla/