News USA
Polska aktualizuje program energetyki jądrowej. Pierwszy reaktor ma ruszyć w 2036 roku
Polski rząd po raz pierwszy od sześciu lat zaktualizował program rozwoju energetyki jądrowej. Nowy harmonogram przewiduje uruchomienie pierwszego reaktora w 2036 roku, czyli trzy lata później niż wcześniej zakładano. Pierwszy blok drugiej elektrowni jądrowej ma natomiast rozpocząć pracę około 2040 roku. Mimo opóźnień atom ma odpowiadać wówczas za około 15–16 proc. produkcji energii elektrycznej w Polsce.
Opóźnienia w realizacji programu były spodziewane, ponieważ przygotowania do budowy pierwszych polskich elektrowni jądrowych nie przebiegały zgodnie z harmonogramem określonym w poprzedniej wersji programu, przyjętej w 2020 roku za rządów Prawa i Sprawiedliwości.
Obecny rząd zapewnia jednak, że energetyka jądrowa nadal ma stać się jednym z najważniejszych elementów bardziej zróżnicowanego systemu energetycznego kraju. Minister Energii Miłosz Motyka podkreśla, że celem jest nie tylko budowa nowych mocy, ale również stworzenie silnego polskiego przemysłu jądrowego, który będzie wspierał gospodarkę i bezpieczeństwo państwa przez kolejne dekady.
Dwie elektrownie i nawet 9 GW mocy
Zgodnie ze zaktualizowanym Polskim Programem Energetyki Jądrowej w kraju mają powstać dwie elektrownie o łącznej mocy od około 6 GW do 9 GW. Obiekty mają wykorzystywać wielkoskalowe reaktory generacji III+.
Pierwsza elektrownia, której całkowita moc ma wynieść około 3,75 GW, powstaje we współpracy z amerykańskim konsorcjum tworzonym przez firmy Westinghouse i Bechtel. Obiekt zostanie zbudowany w gminie Choczewo nad Bałtykiem, gdzie prowadzone są już prace przygotowawcze. Projekt ma otrzymać około 13,8 miliarda euro pomocy publicznej w latach 2025–2030. W ubiegłym roku wsparcie państwa dla inwestycji zostało zatwierdzone przez Komisję Europejską.
Pierwszy beton jądrowy w 2028 roku
W marcu 2026 roku inwestor złożył do prezesa Państwowej Agencji Atomistyki wniosek o wydanie zezwolenia na budowę elektrowni. Wylanie pierwszego betonu jądrowego zaplanowano na 2028 rok.
Pierwszy reaktor ma rozpocząć komercyjną pracę w 2036 roku. Oznacza to przesunięcie terminu o trzy lata w stosunku do wcześniejszych planów.
Elektrownia będzie pierwszym wielkoskalowym obiektem jądrowym produkującym energię elektryczną w Polsce i ma odegrać kluczową rolę w stopniowym ograniczaniu zależności kraju od węgla.
Druga elektrownia jądrowa około 2040 roku
Równolegle trwają przygotowania do realizacji drugiej polskiej elektrowni jądrowej. Rozpoczęcie jej budowy zaplanowano na 2032 rok, natomiast pierwszy blok powinien rozpocząć pracę około 2040 roku, czyli rok później niż przewidywał wcześniejszy harmonogram.

Preferowanymi lokalizacjami pozostają Bełchatów i Konin w centralnej Polsce. Oba regiony dysponują istniejącą infrastrukturą energetyczną oraz wieloletnim doświadczeniem związanym z produkcją energii elektrycznej. O kontrakt na dostarczenie technologii i budowę drugiej elektrowni konkurują przedsiębiorstwa ze Stanów Zjednoczonych, Francji i Kanady. Polska ma wybrać partnera w przyszłym roku.
Polskie firmy mają zdobywać coraz większą część kontraktów
Jednym z głównych założeń zaktualizowanego programu jest zwiększenie udziału krajowych przedsiębiorstw w powstającym sektorze jądrowym. Według rządu polskie firmy mają odpowiadać za około 40 proc. wartości projektu pierwszego reaktora.
Przy realizacji kolejnych bloków ich udział może wzrosnąć nawet do 70 proc. Ma być to możliwe dzięki zdobywaniu doświadczenia, rozwijaniu specjalistycznych kompetencji oraz uzyskiwaniu certyfikatów niezbędnych do pracy przy projektach jądrowych.
Rząd chce jednocześnie stworzyć szerokie zaplecze kadrowe dla całej branży. W przygotowanie specjalistów mają zostać zaangażowane uczelnie, instytuty badawcze, szkoły techniczne oraz przedsiębiorstwa.

Polska stopniowo odchodzi od dominacji węgla
Rozwój energetyki jądrowej jest częścią szerszej transformacji polskiego systemu energetycznego. Obecnie węgiel odpowiada za około połowę produkcji energii elektrycznej w kraju, co jest zdecydowanie najwyższym udziałem tego paliwa wśród państw Unii Europejskiej.
W ciągu ostatniej dekady sytuacja wyraźnie się jednak zmieniła. Dziesięć lat temu z węgla pochodziło około 87 proc. energii elektrycznej produkowanej w Polsce. W tym samym okresie udział odnawialnych źródeł energii wzrósł z 9 proc. do 29 proc.
W 2040 roku węgiel ma mieć marginalne znaczenie
Zgodnie z krajowym planem energetyczno-klimatycznym zatwierdzonym w czerwcu, do 2040 roku udział węgla w polskim miksie energetycznym ma spaść do zaledwie 0–5 proc. Energetyka jądrowa ma wówczas zapewniać około 15–16 proc. energii, a gaz 7–8 proc.
Największa część pozostałej produkcji ma pochodzić z odnawialnych źródeł. Lądowe elektrownie wiatrowe mają odpowiadać za 22–27 proc., morskie farmy wiatrowe za 18–21 proc., a fotowoltaika za 14–18 proc.

Oznacza to, że w ciągu kilkunastu lat polska energetyka ma przejść fundamentalną zmianę – od systemu zdominowanego przez węgiel do modelu opartego przede wszystkim na odnawialnych źródłach energii oraz elektrowniach jądrowych.
Polska stawia również na małe reaktory modułowe
Oprócz dwóch planowanych dużych elektrowni jądrowych w Polsce rozwijane są również projekty małych reaktorów modułowych SMR. Są one znacznie mniejsze od tradycyjnych reaktorów wykorzystywanych w wielkoskalowych elektrowniach.
Elementy takich instalacji mają być w dużej mierze prefabrykowane w fabrykach, a następnie montowane w miejscu docelowym. Zwolennicy tej technologii wskazują, że może ona pozwolić na szybsze i bardziej opłacalne zwiększanie mocy jądrowych.
Źródło: NFP
Foto: PEJ, YouTube
News USA
Historyczne spotkanie Trumpa, Putina i Xi Jinpinga rozpoczęło się w Chinach
Prezydenci Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin rozpoczęli w czwartek bezprecedensowe trójstronne spotkanie w chińskim Shenzhen. Donald Trump, Władimir Putin i Xi Jinping rozmawiają o najważniejszych konfliktach międzynarodowych, bezpieczeństwie nuklearnym i współpracy gospodarczej. Szczególne emocje budzi przyszłość Ukrainy, której europejscy sojusznicy obawiają się porozumienia zawartego bez udziału Kijowa.
Trzej przywódcy przy jednym stole
Historyczny szczyt rozpoczął się około godziny 8:29 AM GMT w rezydencji Kylin Villa w Shenzhen, na marginesie spotkania Współpracy Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC), zrzeszającej 21 gospodarek regionu. Obradom przewodniczy prezydent Chin Xi Jinping.
Przed rozpoczęciem rozmów przywódcy pozowali do wspólnego zdjęcia na tle flag swoich państw. Nie doszło wówczas do widocznego uścisku dłoni. Wcześniej Donald Trump przeprowadził oddzielne spotkania zarówno z Władimirem Putinem, jak i Xi Jinpingiem.
Donald Trump określił szczyt jako wydarzenie historyczne i podkreślił, że trzy państwa dysponują największymi arsenałami nuklearnymi na świecie. Zaznaczył, że rozmowy z politycznymi przeciwnikami są niezbędne do rozwiązywania globalnych kryzysów.
Putin stawia na Ukrainę, Xi apeluje o współpracę
Władimir Putin już na początku spotkania wskazał, że wojna w Ukrainie będzie jednym z głównych tematów jego rozmów. Rosyjski prezydent przekonywał, że Moskwa, Waszyngton i Pekin mają wspólne interesy związane z rozwiązaniem konfliktu.
Xi Jinping nazwał spotkanie przełomowym i podkreślił znaczenie współpracy największych mocarstw dla światowego pokoju. Chiński przywódca wezwał trzy państwa do wspólnego podejmowania globalnych wyzwań.
Wśród tematów szczytu znajdują się również wojna USA i Izraela z Iranem, kontrola zbrojeń nuklearnych, handel oraz sztuczna inteligencja. Wcześniej Xi ostrzegł Trumpa przed działaniami dotyczącymi Tajwanu, które mogłyby doprowadzić do poważnego pogorszenia stosunków amerykańsko-chińskich.
Europa obawia się decyzji dotyczących Ukrainy
Spotkanie w Shenzhen wywołuje niepokój wśród europejskich sojuszników Ukrainy. Obawiają się oni, że przywódcy trzech mocarstw mogą uzgodnić kierunek przyszłych negocjacji pokojowych bez bezpośredniego udziału Kijowa i europejskich stolic.
W tym samym czasie w Berlinie odbywa się spotkanie tzw. Koalicji Chętnych, skupiającej państwa wspierające Ukrainę. Uczestniczy w nim Prezydent Wołodymyr Zełenski.
Amerykańscy wysłannicy Jared Kushner i Steve Witkoff opuścili Shenzhen i udali się do Berlina na rozmowy z Zełenskim oraz europejskimi przywódcami. Trump wcześniej przekonywał Xi Jinpinga, że Stany Zjednoczone i Chiny powinny wspólnie pomóc w zakończeniu rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie.
Różnice interesów mogą utrudnić porozumienie
Pomimo historycznego charakteru spotkania eksperci nie spodziewają się szybkiego przełomu. Samir Puri z King’s College London ocenił, że każde z trzech państw przyjechało do Shenzhen z odmiennymi celami politycznymi.
Rosja chce uzyskać korzyści związane z wojną w Ukrainie, Chiny dążą do stabilizacji relacji z USA i ograniczenia amerykańskiego wsparcia dla Tajwanu, natomiast Trump może próbować pozyskać pomoc obu państw w rozwiązaniu konfliktu z Iranem.
Dodatkowym sygnałem napięć w regionie była informacja tajwańskiego Ministerstwa Obrony o przelocie dwóch rosyjskich bombowców strategicznych Tu-95 w pobliżu wyspy. Samoloty znalazły się w tajwańskiej strefie identyfikacji obrony powietrznej, a następnie odleciały na północny wschód.

Trójstronny szczyt w Shenzhen trwa. Na razie nie ogłoszono konkretnych porozumień, jednak samo spotkanie przywódców USA, Rosji i Chin jest postrzegane jako wydarzenie o wyjątkowym znaczeniu dla przyszłości światowej polityki.
Źródło: Al Jazeera
Foto: The White House, YouTube, APEC
News USA
Nowe zasady oszczędzania na emeryturę: Pracownicy będą automatycznie zapisywani do planów 401(k)
W środę Amerykański Departament Skarbu i Urząd Skarbowy IRS ogłosiły ostateczne przepisy dotyczące automatycznego zapisywania pracowników do zakładowych programów emerytalnych. Nowe regulacje, wynikające z ustawy SECURE 2.0, mają zwiększyć oszczędności emerytalne Amerykanów nawet o 4,2 miliarda dolarów rocznie. Pracownicy zachowają jednak możliwość rezygnacji z uczestnictwa lub zmiany wysokości składek.
Automatyczne zapisy do planów 401(k) i 403(b)
Nowe przepisy obejmują określone zakładowe programy emerytalne 401(k) i 403(b). Pracownicy spełniający warunki uczestnictwa będą automatycznie zapisywani do programu, a część ich wynagrodzenia zostanie przeznaczona na oszczędności emerytalne, chyba że zdecydują inaczej.
Zgodnie z regulacjami początkowa wysokość automatycznej składki będzie zasadniczo wynosić 3% wynagrodzenia. Po pierwszym okresie uczestnictwa składka ma wzrastać co roku o co najmniej jeden punkt procentowy, aż osiągnie minimum 10%. Maksymalny poziom automatycznych wpłat wyniesie 15% pensji.
Pracownicy będą mogli samodzielnie ustalić inną wysokość składki lub całkowicie zrezygnować z uczestnictwa w programie. Automatyczny zapis nie oznacza więc obowiązkowego oszczędzania na emeryturę.
Zmiany mają zwiększyć oszczędności o miliardy dolarów
Według szacunków Departamentu Skarbu rozszerzenie automatycznych zapisów pozwoli zwiększyć oszczędności emerytalne Amerykanów średnio o 4,2 miliarda dolarów rocznie w okresie od 2023 do 2032 roku.
Nowe regulacje mają przede wszystkim pomóc osobom, które nie rozpoczęły jeszcze systematycznego odkładania pieniędzy na emeryturę. Automatyczne uczestnictwo w programach zakładowych ma ułatwić budowanie oszczędności bez konieczności samodzielnego podejmowania decyzji o zapisaniu się do planu.
Scott Bessent, Sekretarz Skarbu USA, podkreślił, że bezpieczeństwo finansowe na emeryturze jest jednym z fundamentów amerykańskiego marzenia. Według niego nowe przepisy pomogą większej liczbie rodzin i pracowników gromadzić oszczędności, jednocześnie pozostawiając im kontrolę nad wysokością wpłat.
Kiedy nowe przepisy wejdą w życie?
Ostateczne regulacje będą zasadniczo stosowane do lat rozliczeniowych programów emerytalnych rozpoczynających się po 31 grudnia 2027 roku. Oznacza to, że w przypadku planów działających zgodnie z rokiem kalendarzowym nowe zasady zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2028 roku.

Departament Skarbu wyjaśnił, że późniejszy termin ma zapewnić pracodawcom odpowiednio dużo czasu na przygotowanie systemów kadrowych, płacowych i administracyjnych do automatycznego zapisywania pracowników.
Wyjątki dla małych firm i niektórych pracodawców
Nowe przepisy nie obejmą wszystkich zakładowych programów emerytalnych. Departament Skarbu doprecyzował ustawowe wyjątki dotyczące między innymi kwalifikujących się małych i nowych przedsiębiorstw, programów instytucji rządowych, organizacji kościelnych oraz planów SIMPLE 401(k).
Pracodawcy otrzymają również pewną elastyczność w ustalaniu terminów i wysokości automatycznych podwyżek składek, pod warunkiem przestrzegania limitów określonych w ustawie.
Mniej formalności i nowe obowiązki informacyjne
Regulacje przewidują uproszczenie części obowiązków administracyjnych. Pracodawcy będą mogli łączyć niektóre wymagane zawiadomienia, a w przypadku kwalifikujących się pracowników nieuczestniczących w programie ograniczone zostaną określone obowiązki dotyczące corocznego przekazywania informacji.
Osoby, które zrezygnują z uczestnictwa, nadal będą jednak otrzymywać coroczne przypomnienia oraz dokumenty programu emerytalnego, do których mają prawo.

Nowe przepisy określają także sposób stosowania wymogu automatycznych zapisów w przypadku łączenia zakładowych programów emerytalnych. Ma to zapewnić pracodawcom większą przejrzystość zasad i ułatwić dostosowanie planów do nowych wymagań.
Wprowadzenie automatycznych zapisów jest jednym z elementów reformy SECURE 2.0, której celem jest zwiększenie liczby Amerykanów regularnie odkładających pieniądze na przyszłą emeryturę.
Źródło: fox 32
Foto: istock/BrianAJackson/adrian825/Sinenkiy/
News USA
Jeffries zdobył nominację Demokratów na stanowisko spikera Izby Reprezentantów. Historyczny wybór coraz bliżej
Hakeem Jeffries zdecydowanie wygrał środowe głosowanie wśród Demokratów, uzyskując nominację na kolejnego przewodniczącego Izby Reprezentantów USA. Polityk z Nowego Jorku zdobył poparcie 251 członków partii, a przeciwko niemu zagłosowało 11 osób. Jeśli zostanie wybrany przez całą Izbę w styczniu, będzie pierwszym czarnoskórym przewodniczącym w historii amerykańskiego Kongresu.
Demokraci przygotowują się do przejęcia władzy
Głosowanie odbyło się w środę, podczas zamkniętego posiedzenia obecnych i nowo wybranych demokratycznych członków Izby Reprezentantów. Partia przygotowuje się do objęcia większości w izbie niższej Kongresu po listopadowych wyborach.
Demokraci są na drodze do zdobycia ponad 250 mandatów, co daje Jeffriesowi bardzo duże szanse na uzyskanie wymaganych 218 głosów podczas oficjalnego wyboru przewodniczącego na początku nowej kadencji Kongresu w styczniu 2027 roku.
Hakeem Jeffries nie miał bezpośredniego konkurenta w wewnętrznych wyborach partyjnych. Mimo sprzeciwu części progresywnych Demokratów jego zwycięstwo było zdecydowane, a szeroka większość partii ogranicza możliwości pojedynczych kongresmenów w negocjowaniu ustępstw.
Progresywne skrzydło domaga się zmian
Przed głosowaniem część nowo wybranych przedstawicieli progresywnego skrzydła Demokratów wyrażała zastrzeżenia wobec kandydatury Jeffriesa. Sześcioro polityków, którzy zagłosowali przeciwko niemu, domagało się konkretnych zobowiązań dotyczących najważniejszych postulatów ich wyborców.
Byli to Darializa Avila Chevalier z Nowego Jorku, Adam Hamawy z New Jersey, Melat Kiros z Kolorado, Donavan McKinney z Michigan, Chris Rabb z Pensylwanii oraz Claire Valdez z Nowego Jorku.
Politycy oczekują większego zaangażowania kierownictwa partii w realizację programu powszechnej opieki zdrowotnej Medicare for All, ograniczenie działań federalnych służb imigracyjnych ICE, reformę finansowania kampanii wyborczych oraz zmianę polityki Stanów Zjednoczonych wobec wojny w Strefie Gazy.
Spór o finansowanie kampanii i pomoc dla Izraela
Poparcia Jeffriesowi odmówił także nowo wybrany Kongresmen Don Leonard z Ohio. Polityk uznał, że kandydat nie przedstawił wystarczająco zdecydowanego stanowiska w sprawie ograniczenia wpływu wielkich pieniędzy na amerykańskie wybory.
Leonard domaga się działań zmierzających do odwrócenia skutków orzeczenia Sądu Najwyższego w sprawie Citizens United, które umożliwiło korporacjom i innym niezależnym organizacjom wydawanie nieograniczonych kwot na działalność wyborczą.
Drugim warunkiem jego poparcia jest zobowiązanie do przeprowadzenia głosowania nad zakończeniem amerykańskiej pomocy wojskowej dla Izraela. Leonard zadeklarował, że spełnienie obu postulatów skłoniłoby go do poparcia Jeffriesa.
Jeffries zapowiada współpracę mimo różnic
Podczas konferencji prasowej po głosowaniu Hakeem Jeffries podkreślił, że wynik wyborów potwierdza silne poparcie dla jego przywództwa. Zapowiedział jednocześnie współpracę ze wszystkimi środowiskami wewnątrz Partii Demokratycznej.
Polityk zaznaczył, że różnorodność poglądów jest naturalną cechą demokratycznego klubu parlamentarnego. Jego zdaniem najważniejszym zadaniem nowego kierownictwa będzie wypracowanie wspólnych rozwiązań poprawiających sytuację Amerykanów.
Jeffries wyjaśnił również, że sam opowiedział się za przeprowadzeniem głosowania z imiennym zliczeniem głosów zamiast zatwierdzenia kandydatury przez aklamację. Podobną procedurę Demokraci zastosowali w 2018 roku, kiedy również przygotowywali się do przejęcia większości w Izbie Reprezentantów.

Katherine Clark
Katherine Clark pierwszą kobietą na stanowisku lidera większości
Podczas środowego posiedzenia Demokraci wybrali także pozostałych członków kierownictwa na nową kadencję Kongresu. Katherine Clark z Massachusetts została wskazana na stanowisko lidera większości, stając się pierwszą kobietą wybraną do pełnienia tej funkcji.
Pete Aguilar z Kalifornii został wybrany na stanowisko partyjnego whipa, odpowiedzialnego za dyscyplinę głosowań i mobilizowanie członków klubu. Joe Neguse z Kolorado otrzymał funkcję zastępcy lidera, natomiast Ted Lieu z Kalifornii został przewodniczącym demokratycznego klubu parlamentarnego.
Większe napięcia wśród Demokratów w Senacie
Wybory kierownictwa Demokratów w Izbie Reprezentantów przebiegły znacznie spokojniej niż przygotowania do analogicznego głosowania w Senacie. Tam wieloletni lider partii Chuck Schumer mierzy się z konkurencją ze strony senatora Chrisa Van Hollena.

Pete Aguilar
Schumer wyraził przekonanie, że dysponuje wystarczającym poparciem, aby zostać wybranym liderem większości podczas partyjnych wyborów zaplanowanych na początek grudnia.
Ostateczny wybór Hakeema Jeffriesa na przewodniczącego Izby Reprezentantów nastąpi w styczniu, podczas inauguracyjnego posiedzenia nowego Kongresu. Jego zwycięstwo oznaczałoby nie tylko zmianę politycznego kierownictwa izby, ale również historyczny przełom w amerykańskiej polityce.
Źródło: cbs
Foto: Peglet00, US House, YouTube
-
News Chicago4 tygodnie temuPolski neurochirurg dr Maciej Leśniak przyjęty do prestiżowej National Academy of Medicine
-
News USA6 dni temuSzef Nvidii odchodzi po skandalu szpiegowskim. Kontakty z Chinką pod lupą amerykańskich służb
-
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW3 tygodnie temuŚmierć to nie koniec. O. Jarosław Mikuczewski o nadziei i sztuce dobrego umierania
-
Polonia Amerykańska1 tydzień temuBeata Siemionkowicz z Round Lake IL odzyska wolność po ponad roku w areszcie ICE. Może być jednak deportowana
-
News USA2 dni temuOgólnokrajowy test alarmowy w USA już 17 listopada. Radio i telewizja przerwą nadawanie programów
-
News USA3 tygodnie temuMelania Trump pomogła wynegocjować lokalne zawieszenie broni na Ukrainie
-
News USA2 tygodnie temuDemokraci faworytami wyborów do Kongresu USA. Czy sondaże znów się mylą?
-
Kościół4 tygodnie temuNie żyje o. Kazimierz Garbacz SVD. Wieloletni misjonarz w Ghanie i duszpasterz Polonii w Chicago miał 81 lat











