Kościół

Ruszył największy w historii proces odszkodowawczy przeciwko Kościołowi katolickiemu w Polsce

Opublikowano

3 miesiące temu

dnia

23 czerwca 2026

Autor:

bwyderka

W poniedziałek przed sądem w Krakowie rozpoczęło się postępowanie dotyczące najwyższego w historii Polski roszczenia odszkodowawczego wniesionego przez ofiarę wykorzystywania seksualnego przez duchownego. Janusz Szymik domaga się od Archidiecezji Krakowskiej 20 milionów złotych zadośćuczynienia za krzywdy, których miał doświadczyć jako dziecko w latach 80-tych.

Mężczyzna, który zrezygnował z prawa do zachowania anonimowości, twierdzi, że był wielokrotnie gwałcony przez proboszcza oznaczanego jako Jan W. Do nadużyć miało dochodzić w latach 1984–1989 w Międzybrodziu Bialskim, gdy Szymik był ministrantem i miał zaledwie 12 lat.

Przestępstwa miały miejsce na terenie Archidiecezji Krakowskiej

W czasie, gdy dochodziło do wykorzystywania, parafia w Międzybrodziu Bialskim należała do Archidiecezji Krakowskiej. Dopiero w 1992 roku miejscowość została włączona do nowo utworzonej diecezji bielsko-żywieckiej.

Janusz Szymik twierdzi, że już jako dorosły dwukrotnie informował o swojej krzywdzie ówczesnego biskupa bielsko-żywieckiego Tadeusza Rakoczego. Miało to miejsce w 1993 oraz 2007 roku. Zwracał uwagę nie tylko na własne doświadczenia, ale także na możliwość skrzywdzenia innych dzieci przez tego samego księdza.

Watykan ukarał biskupa za zaniedbania

Według ustaleń przedstawionych w sprawie Tadeusz Rakoczy nie podjął żadnych działań po otrzymaniu zgłoszeń. Dopiero wiele lat później, w 2021 roku, Watykan ukarał go za zaniedbania związane z reakcją na informacje o wykorzystywaniu seksualnym.

Sytuacja zmieniła się dopiero po przejściu Rakoczego na emeryturę w 2013 roku. Jego następca, biskup Roman Pindel, potraktował zgłoszenia poważnie i doprowadził do wszczęcia postępowania kanonicznego przeciwko Janowi W.

Ksiądz przyznał się do kontaktów seksualnych

W trakcie postępowania kościelnego Jan W. przyznał się do kontaktów seksualnych z ofiarą. W rezultacie otrzymał pięcioletni zakaz wykonywania posługi kapłańskiej oraz nakaz życia w odosobnieniu.

W 2024 roku Watykan podjął decyzję o całkowitym usunięciu go ze stanu kapłańskiego. Ze względu na upływ czasu niemożliwe było jednak wszczęcie postępowania karnego, ponieważ nastąpiło przedawnienie przestępstw.

Pierwszy proces zakończył się rekordowym odszkodowaniem

W 2021 roku Janusz Szymik skierował przeciwko diecezji bielsko-żywieckiej pozew cywilny. Domagał się miliona złotych za doznaną krzywdę oraz dwóch milionów złotych za cierpienia wynikające z zaniedbań biskupa Rakoczego.

Postępowanie wzbudziło kontrowersje po działaniach kurii, która zwróciła się do sądu o ustalenie, czy ofiara miała czerpać przyjemność z relacji ze swoim oprawcą lub odnosić z niej korzyści. Wnioskowano również o analizę preferencji seksualnych powoda, w tym jego orientacji seksualnej.

W styczniu 2025 roku sąd przyznał Januszowi Szymikowi 400 tysięcy złotych odszkodowania. Była to najwyższa kwota zasądzona dotąd w Polsce na rzecz ofiary wykorzystywania seksualnego przez duchownego.

Sędzina potwierdziła jednocześnie, że mężczyzna był wielokrotnie wykorzystywany seksualnie przez Jana W.

Parafia św. Marii Magdaleny w Międzybrodziu Bialskim

Kościół w parafii św. Marii Magdaleny w Międzybrodziu Bialskim

Nowy pozew przeciwko Archidiecezji Krakowskiej

W tym samym wyroku sąd uznał jednak, że odpowiedzialność za działania księdza powinna spoczywać przede wszystkim na Archidiecezji Krakowskiej, ponieważ to ona sprawowała nad nim nadzór w czasie popełniania przestępstw. Jednocześnie stwierdzono, że diecezja bielsko-żywiecka odpowiada za brak reakcji na zgłoszenia składane w 1993 i 2007 roku.

Choć tamto orzeczenie jest obecnie przedmiotem apelacji obu stron, Janusz Szymik zdecydował się na wniesienie kolejnego pozwu. Tym razem domaga się od Archidiecezji Krakowskiej 20 milionów złotych odszkodowania.

Roszczenie oparto na liczbie domniemanych przestępstw

Pełnomocnik Janusza Szymika wyjaśnił, że wysokość żądanej kwoty została obliczona na podstawie praktyki sądowej stosowanej w sprawach dotyczących wykorzystywania seksualnego dzieci. Według tej argumentacji sądy często przyznają około 50 tysięcy złotych za każdy potwierdzony akt przemocy seksualnej.

Szymik twierdzi, że ksiądz Jan W. dopuścił się wobec niego co najmniej 400 gwałtów. Właśnie na tej podstawie wyliczono wysokość obecnego roszczenia.

Kardynał Stanisław Dziwisz

Kardynał Dziwisz wezwany jako świadek

Jednym ze świadków wezwanych do złożenia zeznań jest kardynał Stanisław Dziwisz, który kierował Archidiecezją Krakowską w latach 2005–2016. Wcześniej przez wiele lat był osobistym sekretarzem papieża Jana Pawła II, także w okresie, gdy przyszły papież pełnił funkcję arcybiskupa krakowskiego.

Prawnicy Janusza Szymika utrzymują, że kardynał miał otrzymywać prośby od innego duchownego o interwencję w sprawie Jana W. W 2020 roku telewizyjne śledztwo sugerowało, że kard. Dziwisz ignorował część zgłoszeń dotyczących nadużyć seksualnych, w tym także tych związanych z Janem W.

W 2022 roku Watykan oczyścił jednak kardynała z zarzutów. W przeprowadzonym postępowaniu uznano, że podczas kierowania Archidiecezją Krakowską działał prawidłowo.

Proces trwa, a świadkowie składają zeznania

W poniedziałek 87-letni kardynał nie stawił się w sądzie. Archidiecezja poinformowała, że przyczyną była choroba. Sąd zobowiązał go do przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego stan zdrowia.

Kardynał Grzegorz Ryś

Tego samego dnia przesłuchiwani byli między innymi psychologowie oraz lekarze, którzy przez lata leczyli Janusza Szymika. Pełnomocnicy ofiary chcą również doprowadzić do przesłuchania Jana W., jednak do tej pory nie udało się ustalić miejsca jego pobytu. Sąd zwrócił się w tej sprawie o informacje do diecezji bielsko-żywieckiej.

Walka o sprawiedliwość po latach

Przed rozpoczęciem rozprawy Janusz Szymik podkreślał, że jego celem jest przede wszystkim uzyskanie sprawiedliwości oraz odpowiedniego zadośćuczynienia za traumę, która wpłynęła na całe jego życie. Wskazywał, że skutki doznanej przemocy odcisnęły piętno na jego zdrowiu psychicznym i duchowym.

Ujawnił również, że przed rozpoczęciem procesu spotkał się z nowym metropolitą krakowskim, kardynałem Grzegorzem Rysiem.

Jak podkreślił, po raz pierwszy usłyszał od przedstawiciela Archidiecezji Krakowskiej słowa przeprosin za doznane krzywdy.

Biskup łowicki Andrzej Dziuba

Kościół w Polsce mierzy się z kolejnymi sprawami

W ostatnich latach Kościół katolicki w Polsce zmaga się z rosnącą liczbą zgłoszeń dotyczących wykorzystywania seksualnego przez duchownych oraz zaniedbań biskupów w reagowaniu na takie przypadki. Watykan podejmował działania wobec kolejnych hierarchów oskarżanych o brak odpowiedniej reakcji.

Najnowszym przykładem była ogłoszona w 2024 roku rezygnacja biskupa łowickiego Andrzeja Dziuby, która miała związek z zaniedbaniami w sprawach dotyczących wykorzystywania nieletnich.

Jednocześnie Kościół w Polsce wprowadził nowe procedury mające chronić dzieci i osoby szczególnie narażone na nadużycia, a także podejmował działania mające na celu spotkania z ofiarami oraz naprawę wcześniejszych zaniedbań.

Źródło: NFP
Foto: Petrus Silesius, YouTube, Adam Walanus, Joanna Adamik

Nastepne

Wdowy w Kościele. Od biblijnych czasów po współczesne wspólnoty modlitewne

Nie przegap

Leon XIV zwrócił się do uczestników jubileuszowej Konferencji Młodzieżowej w Steubenville

News USA

Krajowy Tydzień Migracji: Kościół katolicki zwraca uwagę na los dzieci migrantów i uchodźców

Opublikowano

1 dzień temu

dnia

21 września 2026

Autor:

bwyderka

Sytuacja dzieci migrantów i uchodźców będzie głównym tematem Krajowego Tygodnia Migracji 2026 w Kościele katolickim w Stanach Zjednoczonych. Tegoroczne obchody rozpoczynają się w poniedziałek, 21 września, i potrwają do niedzieli, 27 września, kiedy Kościół obchodzi 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy. Apel o działania na rzecz ochrony najmłodszych przedstawia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński.

Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych przyjęła w tym roku temat „Even One of These Little Ones”, czyli „Choćby jedno z tych małych”. Jest on zgodny z hasłem wybranym przez papieża Leona XIV na tegoroczne światowe obchody poświęcone migrantom i uchodźcom.

Papież Leon XIV w swoim przesłaniu zwraca szczególną uwagę na niepełnoletnich, którzy bezpośrednio doświadczają migracji i przymusowej ucieczki. Podkreśla potrzebę zapewnienia im opieki i przypomina ewangeliczne wezwanie do przyjmowania dzieci z miłością i troską.

Kościół przypomina historię pomocy dzieciom migrantów

Przewodniczący Komitetu ds. Migracji Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych, biskup Brendan Cahill, przypomina, że Kościół katolicki zarówno w USA, jak i poza ich granicami ma długą tradycję opieki nad dziećmi migrantów i uchodźców. Jednym z najważniejszych przykładów tej działalności jest historia św. Franciszki Ksawery Cabrini, która przybyła do Nowego Jorku w 1889 roku.

Biskup Cahill wskazuje, że ta tradycja jest kontynuowana obecnie przez katolickie organizacje diecezjalne, które zapewniają dzieciom migrantów i ich rodzinom niezbędną pomoc.

Podziękowania dla osób opiekujących się dziećmi

Biskup Brendan Cahill wyraził wdzięczność funkcjonariuszom służb, pracownikom socjalnym, pracownikom duszpasterskim oraz opiekunom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo i dobro niepełnoletnich migrantów i uchodźców.

Jednocześnie zwrócił uwagę na problemy, z którymi mierzą się dzieci. Wymienił między innymi przedłużający się pobyt w ośrodkach detencyjnych oraz ograniczony dostęp do pomocy prawnej. Zaapelował do władz i społeczności o zapewnienie nieletnim wysokiego poziomu opieki z poszanowaniem ich ludzkiej godności.

W ocenie biskupa jednym z najważniejszych elementów takiego podejścia powinno być wspieranie jedności rodzin oraz ich ponownego łączenia wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.

Biskup Brendan Cahill

Apel do katolików w całych Stanach Zjednoczonych

W związku z nasilonymi napięciami społecznymi dotyczącymi imigracji Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych zachęca wiernych do refleksji nad tym, w jaki sposób wiara powinna kształtować odpowiedź na potrzeby dzieci migrantów i uchodźców.

Diecezje, parafie, szkoły oraz organizacje katolickie w całym kraju są zachęcane do włączenia się w Krajowy Tydzień Migracji poprzez modlitwę, programy edukacyjne, działania duszpasterskie oraz wspieranie inicjatyw związanych z pomocą migrantom.

Webinar poświęcony dzieciom w procesie migracji

Sekretariat ds. Migracji Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych organizuje również specjalny webinar, który odbędzie się 23 września o 2:00 PM ET. W spotkaniu weźmie udział kilku ekspertów zajmujących się problematyką migracji, omawiając najważniejsze kwestie związane z tegorocznym hasłem obchodów a także międzynarodowe oraz krajowe uwarunkowania wpływające na sytuację dzieci doświadczających migracji.

Rejestracja na webinar prowadzona jest pod adresem: usccb.zoom.us/webinar/register/WN_wZ7Woy4KR2CbrMJ0tlPsQg#/registration.

Obchody potrwają do 27 września

Krajowy Tydzień Migracji potrwa od 21 do 27 września. Jego zakończenie przypada na 112. Światowy Dzień Migranta i Uchodźcy, podczas którego szczególna uwaga zostanie skierowana na najmłodszych migrantów i uchodźców.

Źródło: ewtnnews
Foto: YouTube, Diecezja Joliet

Czytaj dalej

News USA

Naturalne planowanie rodziny. Mało par kończy pełny kurs w swojej diecezji

Opublikowano

4 dni temu

dnia

18 września 2026

Autor:

bwyderka

Programy naturalnego planowania rodziny prowadzone w katolickich diecezjach w Stanach Zjednoczonych nadal mierzą się z dużą różnicą między liczbą osób zainteresowanych podstawowymi informacjami a tymi, które przechodzą pełne szkolenie. Raport Konferencji Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych za 2025 rok wskazuje również na niewielkie budżety, ograniczoną liczbę etatowych pracowników i dużą zależność od wolontariuszy. Jego wyniki przedstawia Ojciec Paweł Kosiński SJ.

W styczniu 2025 roku do udziału w corocznym badaniu dotyczącym diecezjalnej posługi naturalnego planowania rodziny, określanego skrótem NFP, zaproszono 196 diecezji. Kwestionariusz wypełniło 61 z nich.

Podobnie jak w poprzednich latach wyniki pokazują dużą różnicę pomiędzy liczbą par rozpoczynających edukację w zakresie NFP a liczbą tych, które później uczestniczą w pełnym kursie. Autorzy raportu wskazują, że problem wymaga dalszych badań na poziomie poszczególnych diecezji.

Ponad 18 tysięcy osób otrzymało informacje, pełny kurs ukończyło znacznie mniej

W 2025 roku łącznie 18 211 osób w badanych diecezjach otrzymało informacje lub instruktaż dotyczący naturalnego planowania rodziny. Pełny kurs NFP odbyło natomiast 7 518 osób.

Raport wskazuje na potrzebę dokładniejszego zbadania przyczyn tej różnicy. Poznanie powodów, dla których część uczestników nie kontynuuje edukacji, ma pomóc diecezjom w odpowiednim dostosowaniu programów i skuteczniejszym docieraniu do par.

Dr Annevay Conlee, wiceprezes ds. usług zdrowotnych dla kobiet w OSF HealthCare, uważa, że rozwijanie programów NFP jest ważne między innymi z punktu widzenia zdrowia kobiet. OSF HealthCare jest zintegrowanym systemem opieki zdrowotnej założonym przez Siostry Trzeciego Zakonu św. Franciszka.

NFP nie tylko w kontekście planowania ciąży

Według dr Annevay Conlee metody oparte na świadomości płodności, określane jako FABM, pozwalają nie tylko planować lub odkładać ciążę, ale także obserwować zdrowie kobiety i rozpoznawać nieprawidłowości. Jej zdaniem daje to możliwość podejmowania działań służących przywracaniu i wspieraniu zdrowia.

Conlee wskazuje również, że metody te nie powodują skutków ubocznych i potencjalnych długoterminowych konsekwencji, które wiąże ona ze stosowaniem sztucznej antykoncepcji. Podkreśla przy tym znaczenie patrzenia zarówno na zdrowie całej pary, jak i szczególnie na zdrowie kobiety.

Programy opierają się głównie na wolontariuszach

Raport za 2025 rok pokazuje znaczne różnice w sposobie zatrudniania osób odpowiedzialnych za programy NFP w poszczególnych diecezjach. Spośród uczestniczących w badaniu 30 procent wskazało, że korzysta z płatnych pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze oraz z wolontariuszy.

Tylko 16 procent diecezji ma opłacanego koordynatora NFP zatrudnionego na pełny etat. Większość instruktorów, 58 procent, pracuje jako wolontariusze bez jakiegokolwiek wynagrodzenia, natomiast kolejne 16 procent otrzymuje niewielkie świadczenia przeznaczone na pokrycie ponoszonych wydatków.

68 procent diecezji przeznacza na NFP mniej niż 5 tysięcy dolarów

Drugim poważnym problemem pozostaje finansowanie. Spośród diecezji uczestniczących w badaniu aż 68 procent przeznaczyło na programy naturalnego planowania rodziny mniej niż 5 tysięcy dolarów.

Większość diecezjalnych programów NFP korzysta więc z dodatkowych źródeł finansowania. Są to między innymi darowizny przekazywane przez parafie, dotacje od lokalnych rad Rycerzy Kolumba, opłaty pobierane za prowadzenie kursów oraz opłaty związane z późniejszymi konsultacjami.

Coraz mniej par zgłasza się po katolicki ślub

Z informacji docierających ze środowiska opieki zdrowotnej wynika, że mniej par zgłasza się obecnie do Kościoła katolickiego z zamiarem zawarcia małżeństwa. Wraz ze wzrostem liczby osób mieszkających razem przed ślubem oraz wybierających zawarcie małżeństwa poza Kościołem pojawia się pytanie, jakie elementy powinny obowiązkowo znaleźć się na drodze przygotowania do katolickiego małżeństwa.

Jednym z rozważanych rozwiązań jest wymaganie od par odbycia wybranego kursu spośród kilku dostępnych metod NFP. Diecezja mogłaby jednocześnie zapewniać kupon lub inne wsparcie finansowe umożliwiające skorzystanie z takiego szkolenia.

Edukacja o płodności powinna zaczynać się wcześniej

Siostra M. Mikela Meidl, FSGM, prezes OSF HealthCare, zwraca uwagę, że rozmowa o naturalnym planowaniu rodziny najczęściej rozpoczyna się dopiero w kontekście ciąży lub przygotowania do małżeństwa. Jej zdaniem kształtowanie wiedzy i postaw powinno zaczynać się jednak znacznie wcześniej, przede wszystkim w rodzinie.

Siostra podkreśla również znaczenie wspierania rodziców, aby potrafili prowadzić takie rozmowy bez skrępowania, z pewnością siebie i uważnością na dzieci. Jej zdaniem może to w przyszłości ułatwić młodym ludziom świadome podejście do płodności, małżeństwa i życia rodzinnego.