Połącz się z nami

Kościół

Zmarł Papież Franciszek, czas rozpoczynania procesów, nowych impulsów i otwartych drzwi

Opublikowano

dnia

Dziś rano zmarł Papież Franciszek. Pontyfikat Ojca Świętego Franciszka był pełen podróży, reform, dokumentów, restrukturyzacji instytucji kościelnych, zaangażowania na rzecz pokoju, ubogich i migrantów. Był osadzony na horyzoncie nowości i braterstwa.

Pontyfikat Jorge Maria Bergolio był pierwszym pod wieloma względami. Był on pierwszym papieżem z zakonu jezuitów; pierwszym Papieżem pochodzącym z Ameryki Łacińskiej; pierwszym, który przyjął imię Franciszek bez liczby porządkowej; pierwszym wybranym, gdy poprzednik wciąż żył; pierwszym, który zamieszkał poza Pałacem Apostolskim; pierwszym, który odwiedził kraje, gdzie jeszcze nie był żaden Papież – od Iraku po Korsykę –; pierwszym, który podpisał Deklarację Braterstwa z jednym z największych autorytetów islamskich.

Był także pierwszym Papieżem, który powołał Radę Kardynałów do rządzenia Kościołem, przyznał role odpowiedzialności kobietom i świeckim w Kurii, zwołał synod, w którym początkowo uczestniczył lud Boży, zniósł sekret papieski w sprawach przestępstw seksualnych oraz usunął karę śmierci z Katechizmu.

Ponadto, był pierwszym, który kierował Kościołem w czasach, gdy na świecie nie toczy się jedna wielka wojna, lecz wiele konfliktów – małych i dużych, rozgrywanych na różnych kontynentach. Wojna, która „zawsze jest porażką”, jak powtarzał w ponad 300 apelach, nawet wtedy, gdy już jego głos milknął, i która zdominowała wszystkie ostatnie publiczne wypowiedzi w związku z wojną na Ukrainie i konfliktami na Bliskim Wschodzie.

Rozpoczęcie procesów

Papież Franciszek prawdopodobnie nie chciałby, aby pojęcie „pierwszości” wiązało się z jego pontyfikatem, który w ciągu tych 12 lat nie miał na celu osiąganie rekordów czy uzyskiwanie „pierwszeństw”, lecz inicjowanie procesów. Procesów będących w toku, zakończonych lub odległych, procesów prawdopodobnie nieodwracalnych, także dla tych, którzy zasiądą na tronie Piotrowym po nim.

Działania te generują „nowe dynamiki” zarówno w społeczeństwie, jak i w Kościele – jak napisał w tzw. „mapie drogowej” swojego pontyfikatu, czyli w adhortacji apostolskiej Evangelii Gaudium. Została ona napisana z myślą o spotkaniach, wymianie i kolegialności.

Z krańców świata

„Rozpocznijmy tę drogę, biskupie i ludu” – takie były pierwsze słowa wypowiedziane przez Papieża z Loggii Błogosławieństw, zaraz po wyborze 13 marca 2013 roku. Do zgromadzonych na Placu św. Piotra 76-letni papież, wybrany z „krańców świata”, zwrócił się z prośbą o błogosławieństwo. Wspólnie z ludźmi chciał odmówić Zdrowaś Maryjo. A mówił w języku włoskim, którego dotąd nie używał na co dzień, zważywszy na to, że rzadko odwiedzał Rzym i był gotów spakować walizki zaraz po konklawe.

Następnie pragnął pozdrowić ludzi. Udał się więc do parafii św. Annyw Watykanie, jak również Bazyliki Santa Maria Maggiore, zawierzając się Matce Bożej czczonej jako ta, która jest ratunkiem ludu rzymskiego – Salus Populi Romani. Maryja stała się opiekunką jego pontyfikatu, której niezmiennie oddawał hołd w najważniejszych momentach. I właśnie w tej bazylice Franciszek chciał mieć swój grób.

Pasterz wśród ludzi

Papież wyrażał na różne sposoby chęć bycia blisko ludzi. Robił to poprzez wizyty u pracowników watykańskich biur, podczas Piątków Miłosierdzia w Jubileuszowym Roku Miłosierdzia 2016 w miejscach marginalizacji i wykluczenia, poprzez celebracje Wielkiego Czwartku w więzieniach, domach opieki i ośrodkach przyjmujących migrantów, a także w trakcie podróży po parafiach rzymskich przedmieść oraz niespodziewane wizyty i telefony.

Ukazywał to także w każdej swojej apostolskiej podróży – począwszy od pierwszej wizyty w Brazylii w 2013 roku, odziedziczonej po Benedykcie XVI, której niezapomnianym momentem był kadr, gdy papamobile utknęło pośród tłumu.

Pierwszy papież w Iraku

Franciszek odbył 47 międzynarodowych pielgrzymek, zorganizowanych w odpowiedzi na wydarzenia, które tam miały miejsce, na zaproszenia władz lub wynikające z pewnego wewnętrznego impulsu – jak sam ujawnił podczas lotu powrotnego z Iraku. Przykładem tego jest właśnie Irak: trzy dni w marcu 2021 roku między Bagdadem, Ur, Erbilem, Mosulą i Qaraqosh.

Papież odwiedził miejscowości nadal noszące widoczne blizny terrorystycznego dziedzictwa, z krwią na murach i namiotach uchodźców rozsianych wzdłuż ulic, w środku pandemii Covid i wśród ogólnych obaw o bezpieczeństwo.

Podróż, odradzana przez wielu ze względu na zagrożenia zdrowotne oraz ryzyko ataków, odbyta została za wszelką cenę. „Najpiękniejszą podróż” – jak zawsze podkreślał Franciszek – był on pierwszym papieżem, który postawił stopę na ziemi Abrahama, tam, gdzie Jan Paweł II nie dotarł, oraz który odbył rozmowę z szyickim liderem, Al-Sistani.

Święte Drzwi w Bangui i najdłuższa podróż po Azji Południowo-Wschodniej oraz Oceanii

Determinacja popchnęła Franciszka do Iraku, podobnie jak w 2015 roku do Bangui – stolicy Republiki Środkowoafrykańskiej, rozdartej wojną domową. W czasie tej wizyty leżały na ulicach ciała ofiar. W afrykańskim kraju Franciszek otworzył Święte Drzwi Jubileuszu Miłosierdzia.

Była to ceremonia pełna wzruszeń. Jednocześnie był to symboliczny moment, bowiem Rok Święty został otwarty nie w Rzymie, jak zazwyczaj, lecz w jednym z najbiedniejszych regionów świata.

Podobną determinację wykazał Papież, decydując się w wieku 87 lat na najdłuższą podróż swojego pontyfikatu. We wrześniu 2024 roku odwiedził Indonezję, Papuę-Nową Gwineę, Timor Wschodni i Singapur. Piętnaście dni, dwa kontynenty, cztery strefy czasowe, 32 814 km przebyte samolotem – cztery odrębne światy, z których każdy reprezentował kluczowe tematy swego nauczania: braterstwo i dialog międzyreligijny, peryferie i kryzys klimatyczny, pojednanie i wiarę, a także bogactwo i rozwój służący walce z ubóstwem.

Od Lampedusy do Juby

Nie sposób pominąć pierwszej wyprawy poza Rzym – na małą wyspę Lampedusa, miejsce wielkich tragedii migracyjnych. Podobne przesłanie niósł w podwójnej wizycie na wyspie Lesbos (w 2016 oraz 2021 roku), gdzie odwiedzał kontenery i namioty uchodźców.

W historii pontyfikatu znalazły się także wizyty w Ziemi Świętej (2014); w Szwecji, w Lund (2016) z okazji obchodów 500. rocznicy reformacji luterańskiej; w Kanadzie (2022), gdzie prosił o przebaczenie ludności tubylczej za winy przedstawicieli Kościoła katolickiego.

Następnie, w 2023 roku, odbył wizyty w Demokratycznej Republice Konga oraz w Sudanie Południowym – ostatni etap wspólnie z arcybiskupem Canterbury Justinem Welby i moderatorem Zgromadzenia Ogólnego Kościoła Szkockiego Ianem Greenshields, mające podkreślić ekumeniczną wolę leczenia ran. Te same rany, o których apelował do liderów Sudanu Południowego, zgromadzonych na dwudniowych rekolekcjach w Domu Św. Marty, zakończył dramatycznym gestem – pocałowaniem ich stóp.

Kuba i Stany Zjednoczone – nowe rozdziały dyplomacji

W 2015 roku Franciszek odbył podróż do Kuby i Stanów Zjednoczonych, która symbolicznie opieczętowała nawiązanie stosunków dyplomatycznych między tymi dwoma krajami. Historyczne wydarzenie, nad którym Papież pracował przez miesiące, obejmowało wysyłanie listów do Baracka Obamy i Raúla Castro, zachęcając ich do „rozpoczęcia nowego rozdziału”. To sam Obama publicznie podziękował Papieżowi.

W Hawanie odbyło się również spotkanie z patriarchą Cyrylem oraz podpisanie wspólnego oświadczenia, które miało wprowadzić w życie „ekumenizm miłości” – zobowiązanie chrześcijan do budowania bardziej braterskiej ludzkości. Zaangażowanie to, kilka lat później, stało się tragicznie aktualne, gdy wybuchła wojna w sercu Europy.

Podpisanie Dokumentu o Braterstwie Ludzkim w Abu Dhabi

Nie mniej istotnym wydarzeniem była wizyta w Abu Dhabi w 2019 roku, podczas której Papież, wspólnie z wielkim imamem Al-Tayebem, podpisał dokument „o braterstwie i przyjaźni społecznej”. Akt ten był kulminacją „odmrożenia” relacji z sunnickim uniwersytetem Al-Azhar. Uroczystość rozpoczęła się uściskiem w Domu Świętej Marty i zakończyła podpisaniem tekstu, który od razu stał się fundamentem dialogu islamsko-chrześcijańskiego.

Encykliki

Doświadczenia, dialog i gesty związane z podróżami znalazły wyraz w dokumentach pontyfikatu. Cztery encykliki: pierwsza, „Lumen Fidei”, poświęcona zagadnieniu wiary, opracowana wspólnie z Benedyktem XVI; następnie „Laudato si’” – apel o „zmianę kursu” dla „naszego wspólnego domu”, zdeptanego przez zmiany klimatyczne i eksploatację, mający pobudzić działania na rzecz wyeliminowania nędzy oraz sprawiedliwego dostępu do zasobów planety.

Trzecia encyklika, „Fratelli Tutti”, stanowi trzon magisterium i owoc Dokumentu z Abu Dhabi. Głosi – jeszcze przed wybuchem kolejnych wojen – że braterstwo jest jedyną drogą ku przyszłości ludzkości. Na koniec „Dilexit Nos”, która ma na celu przypomnienie tradycji i aktualności myśli o „miłości ludzkiej i boskiej, płynącej z serca Jezusa”, wysyłając przesłanie do świata zdającego się tracić serce.

Adhortacje apostolskie i Motu Proprio

Siedem adhortacji apostolskich – od już wspomnianej „Evangelii Gaudium” aż po „C’est la confiance”, wydanej z okazji 150. rocznicy urodzin św. Teresy od Dzieciątka Jezus.

Pośród nich znajdują się również adhortacje posynodalne: „Amoris Laetitia” (Synod o rodzinie); „Christus Vivit” (Synod o młodzieży); „Querida Amazonia” (Synod Amazonii); „Gaudete et Exsultate” adhortacja dotycząca wezwania do świętości we współczesnym świecie oraz „Laudate Deum”, naturalne przedłużenie encykliki „Laudato si’”, uzupełniające apel o konieczność reakcji na rzecz Matki Ziemi, zanim nastąpi „punkt krytyczny”.

Natomiast prawie sześćdziesiąt dokumentów typu „Motu Proprio” miało na celu reformę struktur Kurii Rzymskiej i terytorium diecezji rzymskiej, modyfikację Prawa Kanonicznego oraz porządku sądowniczego Watykanu, wprowadzając bardziej rygorystyczne normy i procedury w walce z przestępstwami seksualnymi.

Przykładem jest „Vos estis lux mundi” – dokument, który zawiera wnioski, wskazówki i zalecenia szczytu dotyczącego ochrony nieletnich w Watykanie, który się odbył się w lutym 2019 roku. To spotkanie stanowiło ważny punkt działań przeciwko pedofilii wśród duchowieństwa i przestępstwom nie tylko o charakterze seksualnym, będąc jednocześnie wyrazem woli Kościoła, by działać zgodnie z prawdą i przejrzystością w duchu pokuty.

Dzięki „Vos estis lux mundi” Franciszek ustanowił nowe procedury zgłaszania molestowania i przemocy oraz wprowadził koncepcję odpowiedzialności (accountability), zapewniając, że biskupi i przełożeni będą musieli rozliczać się ze swoich działań.

 

Reforma Kurii

Papież Franciszek nie zignorował rekomendacji kardynałów wyrażonych podczas kongregacji przed konklawe, domagających się restrukturyzacji Kurii Rzymskiej, a szczególnie watykańskich finansów, przez lata uwikłanych w skandale. To był stały punkt jego troski podczas całego pontyfikatu.

Już na początku swej posługi Papież utworzył Radę Kardynałów, C9 (która z biegiem lat przekształciła się w C6 i C8 w wyniku zmian jej członków) – mały „senat”, który miał wspierać go w zarządzaniu Kościołem uniwersalnym oraz pracować nad reformą Kurii Rzymskiej. Konsolidacja Dykasteriów oraz inne zmiany struktur organizacyjnych były wyraźnym sygnałem trwającego procesu.

Kulminacyjnym krokiem była apostolska konstytucja „Praedicate evangelium”, długo oczekiwana, ogłoszona w 2022 roku bez wcześniejszych zapowiedzi, wprowadzająca znaczące nowości. Wśród nich znalazło się utworzenie nowego Dycasterium ds. Ewangelizacji, bezpośrednio kierowanego przez Papieża, oraz zaangażowanie świeckich „w rolach zarządczych i odpowiedzialnych”.

Na tej fali zmian warto wymienić mianowanie pierwszego świeckiego prefekta, Paolo Ruffini w Dykasterii ds. Komunikacji, pierwszej kobiety będącej w randze prefekta – siostry Simony Brambilla w Dykasterii do spraw Instytutów Życia Konsekrowanego i Stowarzyszeń Życia Apostolskiego, oraz pierwszej kobiety będącej Przewodniczącą Gubernatoratu Państwa Watykańskiego – siostry Raffaelli Petrini.

Kobiety

Kobiety stanowiły kolejny istotny wątek pontyfikatu Jorge Maria Bergoglio na tronie Piotrowym. Papież, bardziej niż ktokolwiek inny, powierzał kobietom role o wysokim stopniu odpowiedzialności, powołał dwie komisje zajmujące się badaniem roli diakonis, a także nie przestawał podkreślać „geniuszu” kobiecego oraz macierzyńskiego wymiaru Kościoła (przypominając, że „Kościół jest kobiecy”, bo jest wspólnotą, a nie jedynie instytucją).

Ustawiał kobiety ramię w ramię z kardynałami i biskupami przy stołach ostatniego Synodu o Synodalności – siostry zakonne, misjonarki, profesorki, ekspertki, teolożki – którym dał po raz pierwszy prawo do głosowania.

„Wszyscy, wszyscy, wszyscy”

Jest kolejny przykład otwarcia, charakterystycznego dla Franciszka. Nie chodzi tu o gwałtowne zerwanie z przeszłością czy skoki, ani o tempo zbyt szybkie dla niektórych czy zbyt wolne dla innych. Chodzi o procesy.

Procesy takie jak kwestia sakramentów rozwiedzionym, ponownie żonatym, w kontekście postrzegania Eucharystii jako „leku” dla grzeszników, a nie „pokarmu dla doskonałych”; przyjmowanie osób LGBTQ+ z zachętą do bliskości duszpasterskiej, gdyż w Kościele jest miejsce dla „wszystkich, wszystkich, wszystkich”; ciągły dialog z przedstawicielami innych wyznań chrześcijańskich i religii, po wiekach uprzedzeń i podejrzeń, w duchu „ekumenizmu krwi”.

Spojrzenie skierowane na Chiny, wyrażone poprzez Umowę tymczasową dotyczącą mianowania biskupów, podpisaną w 2019 roku i trzykrotnie odnawianą, stanowi iskierkę dialogu, mimo potknięć i wznowień w jej realizacji, ze „szlachetnym narodem”, który Papież pragnął odwiedzić przez wszystkie te lata, co było jego pragnieniem sięgającym misyjnych aspiracji młodości.

Misyjność i synodalność

Misyjność to kolejny kluczowy temat pontyfikatu Franciszka. W rzeczywistości „misyjność” stanowi powtarzane wezwanie, obecne zarówno w tekstach, jak i homiliach, obok „synodalności” – pojęcia, które wielokrotnie rozbrzmiewało przez te dwanaście lat.

Papież poświęcił synodalności aż dwie sesje Synodu (w 2023 i 2024 roku), odnawiając strukturę i funkcjonowanie zgromadzenia, zdając sobie sprawę z konieczności rozpoczęcia drogi synodalnej „od dołu”, oraz powołując dziesięć grup roboczych, by po zakończeniu prac pogłębić zagadnienia doktrynalne, teologiczne i duszpasterskie.

Biedni i migranci

Z tego pontyfikatu zapadną w pamięć również wyrażenia, które ukształtowały rzeczywistości kościelne, polityczne i społeczne: „kultura odrzucenia”, „globalizacja obojętności”, „Kościół ubogi dla ubogich”, „Kościół w ruchu”, „duszpasterze pachnący owcami” oraz „globalna etyka solidarności”.

Pamięć o ubogich utrwaliła się m.in. dzięki ustanowieniu w 2017 roku Dnia, który jest im poświęcony. Podczas tych dni Papieża spotykał się na obiedzie z ubogimi w Auli Pawła VI, gdzie siedział ramię w ramię z bezdomnymi.

Nauczanie o migrantach, wyrażone w czterech czasownikach: „przyjmować, chronić, promować i integrować”, pozostało programowym wskazaniem do stawienia czoła „jednej z największych tragedii tego wieku”. Nie zabrakło również wezwania do opracowania „godnych kompromisów” jako rozwiązań konfliktów rozdzierających Europę, Bliski Wschód i Afrykę.

Zaangażowanie na rzecz pokoju

Konflikty, dręczące świat w ostatnich latach, o których mówił apelach i listach do nuncjuszy oraz narodów będących ofiarami przemocy, były łagodzone poprzez wideorozmowy – przede wszystkim codzienną z parafią w Gazie – a także poprzez misje kardynałów i wysyłkę niezbędnych artykułów pierwszej potrzeby. „Nie przypuszczałem, że będę Papieżem w czasach wojny” – wyznał w pierwszym i jedynym podcaście dla watykańskich mediów z okazji dziesięciolecia swojego wyboru.

Pokój stanowił stały cel pontyfikatu. Na jego rzecz Franciszek nieustannie wzywał do modlitwy, inicjował Dni Postu i Modlitwy – dla Syrii, Libanu, Afganistanu, Ziemi Świętej – angażujących wiernych z każdego zakątka świata; poświęcił Rosję i Ukrainę Niepokalanym Sercu Maryi w 2022 roku; organizował historyczne momenty, jak zasadzenie drzewa oliwkowego w Ogrodach Watykańskich 8 czerwca 2014 roku, wspólnie z prezydentami Izraela – Szimonem Peresem, oraz Palestyny – Mahmoudem Abbasem.

W trosce o pokój Papież podejmował również gesty wykraczające poza przyjęte obyczaje – na przykład, dzień po zrzuceniu pierwszej bomby na Kijów, wsiadł do samochodu i udał się do biura ambasadora rosyjskiego przy Stolicy Apostolskiej, Alexandra Avdeeva, podejmując próbę nawiązania kontaktu z prezydentem Putinem oraz zapewnienia gotowości do mediacji.

Wielokrotnie Franciszek upominał głowy państw i rządów, ostrzegał walczących, że przed Bogiem będą musieli rozliczyć się z łez rozlanych między narodami, oraz potępiał kwitnący rynek broni, proponując przeznaczenie wydatków na zbrojenia na stworzenie Światowego Funduszu walczącego z głodem.

Wzywał do budowania mostów, a nie murów oraz do stawiania dobra wspólnego ponad militarnymi strategiami. Często spotykał się z niezrozumieniem i krytyką.

Innowacje

Papież z Argentyny był krytykowany, ale zawsze odpowiadał na fale sprzeciwu i przeciwstawne głosy humorem, który – jak podkreślał – „najbardziej przybliża do łaski Bożej”. Franciszek zadawał pytania, zadziwiał, a niekiedy wywoływał zaskoczenie przez łamanie tabu, obalanie starych protokołów i przyzwyczajeń, czy też przez przekształcenie samej instytucji papieskiej – poprzez swój ubiór, zmianę miejsca rezydowania, gesty i styl bycia oraz oryginalny styl duszpasterzowania.

Pojawiał się także na żywo w transmisjach internetowych i programach telewizyjnych, korzystał z konta X @Pontifex, dostępnego w dziewięciu językach, jako kanału przekazującego pilne i szeroko dostępne komunikaty.

Trudne chwile i problemy zdrowotne

W tych bardzo intensywnych latach, z wyjątkowo rzadkimi momentami odpoczynku (oraz rezygnacją z tradycyjnej papieskiej rezydencji na wakacje w Castel Gandolfo), nie zabrakło trudnych momentów. Były to zarówno procesy sądowe (na czele z długotrwałym i skomplikowanym postępowaniem dotyczącym zarządzania funduszami Stolicy Apostolskiej), jak i przypadku Vatileaks 2, skandale związane z nadużyciami i korupcją, czy publikacja książek pozbawionych „szlachetności i humanizmu”.

Były także trudności zdrowotne: operacje w szpitalu Gemelli w 2021 oraz 2023 roku, ponowne hospitalizacje w tym samym szpitalu w 2023 roku z powodu komplikacji oddechowych, a także przeziębienia, grypy i bóle kolan, które zmusiły go do korzystania z wózka inwalidzkiego przez ostatnie trzy lata.

Dane statystyczne

Wszystkie te trudności nigdy nie przeszkodziły w intensywnej działalności i obecności na licznych wydarzeniach.

Oto kilka danych statystycznych: ponad 500 audiencji generalnych, dziesięć konsystorzy powołujących 163 nowych kardynałów, którzy przywrócili Kościołowi charakter uniwersalności; ponad 900 kanonizacji (w tym trzech poprzedników: Jana XXIII, Jana Pawła II oraz Pawła VI); ogłoszenie roku życia konsekrowanego (2015–2016), roku św. Józefa (2020–2021) oraz roku rodziny (2021–2022); cztery Światowe Dni Młodzieży – w Rio de Janeiro, Krakowie, Panamie i Lizbonie. Dwa Jubileusze: nadzwyczajny Jubileusz Miłosierdzia z 2016 roku oraz zwyczajny Jubileusz 2025, trwający pod hasłem „Pielgrzymi nadziei”.

Statio Orbis podczas pandemii Covid

Papież Franciszek szukał bliskości z szeroką publicznością także poprzez wywiady, książki, przedmowy i autobiografie. Papież, którego obraz zapadnie w pamięć nie tyle przez słowa i liczne pisma, ile przez szczególną scenę: samotny, klęczący, gdy padał deszcz, w ciszy panującej podczas lockdownu, z jedynym podkładem dźwiękowym ambulansów, przemierzający Plac Świętego Piotra w czasie pandemii.

To „Statio Orbis” z 27 marca 2020 roku, gdy świat, zamknięty w domach, oglądał na żywo starszego mężczyznę, który zdawał się nosić na swoich barkach ciężar tragedii, obróconej do góry nogami codzienności i przyzwyczajeń. Ludzkość była przytłoczona, lecz Papież mówił o nadziei. I o braterstwie:

„Zrozumieliśmy, że wszyscy jesteśmy na tej samej łodzi – wszyscy, choć kruszący się i zagubieni, jesteśmy jednocześnie powołani, by wiosłować razem”.

Salvatore Cernuzio – Watykan

 

Foto: The White House, YouTube, Vatizan Media, istock/shakzu/

Kościół

Większość katolików w USA nie wierzy w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii

Opublikowano

dnia

Autor:

Zaledwie 28,8% amerykańskich katolików wierzy, że podczas konsekracji chleb i wino rzeczywiście stają się Ciałem i Krwią Jezusa Chrystusa. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym Sociological Inquiry pokazuje, że mimo trwającego od ponad czterech lat Narodowego Odrodzenia Eucharystycznego przekonania wiernych niemal się nie zmieniły. Jego wyniki omawia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński.

Ponad połowa katolików uważa Eucharystię za symbol

Badacze zapytali 1049 amerykańskich katolików o rozumienie Eucharystii. Jedynie 28,8% respondentów potwierdziło wiarę w rzeczywistą przemianę chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa. Aż 58,8% uznało je wyłącznie za symbole, natomiast 12,4% przyznało, że nie wie, co dzieje się podczas konsekracji.

Współautor badania Mark Regnerus zauważył, że wyniki praktycznie nie różnią się od wcześniejszych sondaży. W 2019 roku Pew Research Center odnotował 31% katolików wierzących w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii, a w badaniu Gallupa z 1992 roku odsetek ten wynosił 30%.

Znacznie większą wiarę w tę prawdę deklarują osoby regularnie uczestniczące we Mszy Świętej. Wśród katolików uczęszczających do kościoła co tydzień odsetek ten wynosi około 60%, a wśród uczestniczących jeszcze częściej sięga niemal 70%. W grupie osób określających siebie jako bardzo religijne wynosi około 40%.

Cztery lata Narodowego Odrodzenia Eucharystycznego

W czerwcu 2022 roku Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych (USCCB) rozpoczęła inicjatywę National Eucharistic Revival, której celem jest pogłębienie wiary w rzeczywistą obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie.

W całym kraju organizowano adoracje, procesje eucharystyczne oraz spotkania formacyjne w parafiach. Jednym z najważniejszych wydarzeń był Krajowy Kongres Eucharystyczny w 2024 roku, w którym uczestniczyło około 60 tysięcy osób.

Mark Regnerus ocenił, że kapłani powinni częściej przypominać wiernym nauczanie Kościoła, szczególnie w świecie pełnym konkurencyjnych przekazów. Zwrócił jednak uwagę, że osoby najbardziej potrzebujące takiej katechezy często nie uczestniczą w praktykach religijnych.

Krajowy Kongres Eucharystyczny

Kościół wskazuje na sekularyzację i potrzebę formacji

David Spesia, dyrektor Sekretariatu ds. Ewangelizacji i Katechezy USCCB, przyznał, że problem niewystarczającej znajomości nauki o Eucharystii utrzymuje się od wielu lat i jego rozwiązanie będzie wymagało czasu.

Wskazał na postępującą sekularyzację społeczeństwa, osłabienie rozumienia znaków i symboli religijnych oraz zastępowanie sakramentalnej wizji świata podejściem materialistycznym. Jego zdaniem konieczna jest długofalowa formacja, prowadząca nie tylko do zdobywania wiedzy, ale również do pogłębienia osobistej wiary.

Rzeczywista obecność Chrystusa fundamentem katolickiej wiary

Kościół katolicki naucza, że podczas konsekracji następuje przeistoczenie, czyli przemiana substancji chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa, przy zachowaniu ich zewnętrznych postaci. Nauka ta została uroczyście potwierdzona przez Sobór Trydencki i wywodzi się ze słów Jezusa wypowiedzianych podczas Ostatniej Wieczerzy.

Wiara w rzeczywistą obecność Chrystusa była obecna już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Pisał o niej około 110 roku św. Ignacy Antiocheński, sprzeciwiając się poglądom odrzucającym prawdziwe człowieczeństwo Jezusa. W II wieku znaczenie Eucharystii wyjaśniał również św. Justyn Męczennik.

Z kolei Jonathan Ciraulo, profesor teologii na The Catholic University of America, zaznaczył, że wiara w rzeczywistą obecność Chrystusa nie jest drugorzędnym elementem katolicyzmu. Łączy się bowiem z nauką o prawdziwym człowieczeństwie Jezusa, godności ludzkiego ciała, zmartwychwstaniu oraz wewnętrznej przemianie człowieka.

Zdaniem teologów wyniki badań pokazują zatem problem wykraczający poza samo rozumienie Eucharystii. Dotyczy on również znajomości podstawowych prawd wiary i wskazuje na potrzebę dalszej katechizacji amerykańskich katolików.

 

Źródło: ewtnnews
Foto: sedmak, Krajowy Kongres Eucharystyczny, istock
Czytaj dalej

News USA

Islam może wyprzedzić chrześcijaństwo już w 2035 roku. Nowe prognozy zmian religijnych na świecie

Opublikowano

dnia

Autor:

muzułmamin modli sie w domu, islam

Islam może stać się największą religią świata już w 2035 roku, wyprzedzając chrześcijaństwo pod względem liczby wyznawców. Tak wynika z najnowszych prognoz Pew Research Center, opublikowanych w środę. Badacze przewidują również, że w ciągu najbliższych czterech dekad chrześcijanie przestaną stanowić większość mieszkańców Stanów Zjednoczonych.

Islam rozwija się znacznie szybciej niż chrześcijaństwo

Według Pew Research Center, które od 25 lat analizuje światowe trendy religijne, liczba wyznawców zarówno islamu, jak i chrześcijaństwa nadal rośnie. Tempo wzrostu społeczności muzułmańskiej jest jednak zdecydowanie wyższe, przede wszystkim ze względu na większą liczbę dzieci rodzących się w rodzinach muzułmańskich.

W 2020 roku na świecie żyło około 2,27 miliarda chrześcijan i 2,02 miliarda muzułmanów. Prognozy wskazują, że już w 2035 roku liczba muzułmanów osiągnie 2,57 miliarda, podczas gdy chrześcijan będzie około 2,52 miliarda.

Jeżeli obecne tendencje się utrzymają, do 2070 roku społeczność muzułmańska przekroczy 3,6 miliarda osób, natomiast liczba chrześcijan wyniesie niespełna 3 miliardy.

Stany Zjednoczone stracą chrześcijańską większość

Jednym z najważniejszych ustaleń raportu jest prognozowany spadek udziału chrześcijan w społeczeństwie amerykańskim. Obecnie stanowią oni około 62% dorosłych mieszkańców USA, jednak według Pew Research Center ich odsetek spadnie poniżej 50% do 2065 roku.

Zmniejszy się również bezwzględna liczba chrześcijan w Stanach Zjednoczonych – z około 217 milionów w 2020 roku do 174 milionów w 2070 roku. W sąsiedniej Kanadzie chrześcijanie mają przestać stanowić większość społeczeństwa jeszcze wcześniej, bo do 2030 roku.

Główną przyczyną tych zmian jest rosnąca liczba osób niezwiązanych z żadną religią. Według prognoz do 2070 roku będą one stanowić 41% mieszkańców Stanów Zjednoczonych, a w Kanadzie ich liczba przewyższy liczbę chrześcijan.

Demografia decyduje o przyszłości religii

Conrad Hackett, starszy demograf Pew Research Center, wyjaśnił, że najważniejszym czynnikiem wpływającym na zmiany religijne jest liczba urodzeń. Konwersje religijne oraz zmiany indywidualnej tożsamości wyznaniowej mają znacznie mniejsze znaczenie.

W latach 2020–2025 współczynnik dzietności wśród muzułmanek wynosił średnio 3,1 dziecka na kobietę, wśród chrześcijanek 2,5, natomiast wśród kobiet należących do pozostałych grup religijnych lub niezwiązanych z religią – 1,6. Dla porównania poziom zapewniający prostą zastępowalność pokoleń wynosi około 2,1 dziecka.

W analizowanym pięcioleciu muzułmanki urodziły około 252 milionów dzieci, podczas gdy chrześcijanki około 208 milionów. Islam jest jedyną dużą religią, dla której przewiduje się dalszy wzrost liczby urodzeń w kolejnych dekadach.

Afryka stanie się centrum światowego chrześcijaństwa

Badacze przewidują, że światowa populacja wzrośnie o 29% między 2020 a 2070 rokiem. W tym samym okresie liczba chrześcijan zwiększy się o 30%, a muzułmanów aż o 80%. Pozostałe wielkie religie będą rozwijały się wolniej niż światowa populacja.

Największy przyrost ludności nastąpi w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie dominują chrześcijaństwo i islam. Wysoka dzietność oraz wydłużająca się średnia długość życia sprawią, że region ten będzie odgrywał coraz większą rolę w światowej demografii religijnej.

Do 2070 roku ponad połowa wszystkich chrześcijan będzie mieszkać w Afryce Subsaharyjskiej. Demokratyczna Republika Konga wyprzedzi Stany Zjednoczone jako kraj z największą liczbą chrześcijan. Ich populacja w Kongu ma wzrosnąć ponad trzykrotnie, do około 299 milionów.

W przypadku islamu największą społeczność muzułmańską będzie miał Pakistan, a kolejne miejsca zajmą Indie, Nigeria i Indonezja, która obecnie jest światowym liderem pod tym względem.

Europa będzie mniej liczna i mniej chrześcijańska

Zmiany demograficzne szczególnie mocno dotkną Europę. Według Pew Research Center do 2070 roku liczba jej mieszkańców zmniejszy się o 17%, a populacja chrześcijan spadnie o około jedną trzecią – z 505 milionów do 324 milionów.

Jednocześnie udział muzułmanów w europejskiej populacji ma wzrosnąć z obecnych 6% do 13% w 2070 roku. Oznacza to istotną zmianę struktury religijnej kontynentu, choć chrześcijaństwo nadal pozostanie jedną z jego najważniejszych tradycji religijnych.

W skali globalnej liczba hinduistów i wyznawców judaizmu będzie nadal rosła, ale ich udział w światowej populacji zmniejszy się. W przypadku buddyzmu przewidywany jest zarówno spadek liczby wyznawców, jak i ich procentowego udziału, między innymi wskutek kurczenia się populacji Chin, Korei Południowej i Japonii.

Coraz więcej osób bez przynależności religijnej

Istotnym zjawiskiem pozostaje wzrost liczby ateistów, agnostyków i osób, które nie identyfikują się z żadną religią. Badacze określają tę grupę mianem nones.

Już obecnie osoby bez przynależności religijnej stanowią większość mieszkańców dziesięciu państw, w tym Czech, Japonii, Holandii, Nowej Zelandii, Urugwaju i Wietnamu. Do 2070 roku do tej grupy mają dołączyć między innymi Korea Południowa, Francja i Wielka Brytania.

żydzi judaizm

Po wyłączeniu Chin, gdzie odsetek osób niereligijnych jest wysoki, ale populacja ma znacząco się zmniejszyć, liczba osób bez przynależności religijnej w pozostałych krajach wzrośnie do 2070 roku o ponad 180 milionów.

Eksperci apelują o dialog między religiami

Gina Zurlo, badaczka demografii religijnej z Harvard Divinity School, podkreśliła, że zmiany liczebności największych wspólnot wyznaniowych zwiększają znaczenie dialogu chrześcijańsko-muzułmańskiego. Zwróciła uwagę na utrzymujące się nieporozumienia i uprzedzenia po obu stronach oraz obawy części chrześcijan związane z perspektywą utraty pozycji największej religii świata.

Jej zdaniem szczególnie ważne są edukacja międzyreligijna i osobiste kontakty między wyznawcami różnych religii, które pomagają ograniczać stereotypy i wzajemną nieufność.

Alan Cooperman, dyrektor badań nad religią w Pew Research Center, zaznaczył natomiast, że wzrost liczby muzułmanów i chrześcijan następuje przede wszystkim w państwach, w których dana religia już dominuje. Nie jest więc przede wszystkim wynikiem przechodzenia wyznawców jednej religii do drugiej.

Cooperman przestrzegł przed przedstawianiem prognoz jako rywalizacji, w której jedna religia zwycięża kosztem drugiej. Podkreślił, że badanie opisuje przede wszystkim długoterminowe procesy demograficzne, a nie konflikt między chrześcijaństwem a islamem.

 

Źródło: baynews9
Foto: istock/Drazen Zigic/Jacob Wackerhausen/, Vatican Media,
Czytaj dalej

Kościół

Amerykańscy biskupi obradują w Baltimore. Imigracja, AI i przyszłość Kościoła w USA

Opublikowano

dnia

Autor:

Przyszłość Kościoła katolickiego w Stanach Zjednoczonych, rosnące zainteresowanie religią wśród młodych ludzi, sytuacja imigrantów oraz wyzwania związane ze sztuczną inteligencją to główne tematy jesiennego zebrania Konferencji Biskupów Katolickich USA (USCCB). Hierarchowie spotykają się w Baltimore w dniach 17–18 listopada, aby wyznaczyć najważniejsze kierunki działalności duszpasterskiej i organizacyjnej. O wydarzeniu mówi Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński.

Coraz więcej młodych Amerykanów interesuje się katolicyzmem

Jednym z najważniejszych punktów obrad jest obserwowany w ostatnim czasie wzrost zainteresowania Kościołem katolickim, szczególnie wśród młodych dorosłych. Biskupi przeanalizują doniesienia o zwiększającej się liczbie osób przystępujących do Kościoła oraz o odnowionym zainteresowaniu religią.

Niektóre badania wskazują na wyraźne ożywienie religijne wśród młodego pokolenia, inne przedstawiają bardziej zróżnicowany obraz. Hierarchowie chcą ustalić, czy jest to początek trwałej zmiany pokoleniowej, czy jedynie przejściowa tendencja.

Istotną kwestią pozostaje również to, czy rosnące zainteresowanie katolicyzmem przekłada się na regularne uczestnictwo w życiu parafialnym, korzystanie z sakramentów oraz długofalowe zaangażowanie we wspólnoty kościelne.

Imigracja i ochrona rodzin migrantów

Kolejnym ważnym tematem jest sytuacja imigrantów w Stanach Zjednoczonych. Komisja ds. Migracji przedstawi biskupom informacje o działaniach podjętych od listopada 2025 roku, kiedy USCCB opublikowała specjalne przesłanie dotyczące polityki migracyjnej.

W ostatnich miesiącach amerykańskie diecezje i instytucje katolickie opracowywały konkretne formy pomocy osobom dotkniętym zaostrzeniem przepisów imigracyjnych. Szczególną uwagę zwracano na rozdzielanie rodzin oraz sposób traktowania migrantów mieszkających w USA od wielu lat.

Wybory władz i nowe kierunki działalności episkopatu

Podczas zgromadzenia biskupi wybiorą sekretarza konferencji oraz przewodniczących sześciu stałych komisji. Nowi przedstawiciele będą mieli istotny wpływ na kształtowanie priorytetów duszpasterskich i publicznego stanowiska amerykańskiego episkopatu.

Publiczną część obrad otworzyło wystąpienie przewodniczącego USCCB, arcybiskupa Paula Coakleya. Do zgromadzonych hierarchów zwrócił się również nuncjusz apostolski w Stanach Zjednoczonych, arcybiskup Gabriele Caccia.

Ochrona życia, liturgia i sprawiedliwość rasowa

Biskupi rozpatrują propozycję aktualizacji ogólnokrajowego planu duszpasterskiego dotyczącego ochrony życia. Dokument został przyjęty po raz pierwszy w 1975 roku, a jego ostatnia większa rewizja miała miejsce w 2001 roku.

Pod głosowanie trafią także nowe wydania Lekcjonarza mszalnego oraz Księgi Ewangelii. Hierarchowie rozważą ponadto ustanowienie corocznego Dnia Modlitwy o Sprawiedliwość Rasową, który miałby zwracać uwagę na godność każdego człowieka i potrzebę przezwyciężania podziałów społecznych.

W programie znalazło się również zatwierdzenie budżetu USCCB na 2027 rok oraz aktualizacja wytycznych dotyczących sprawozdawczości finansowej diecezji i zasad społecznie odpowiedzialnego inwestowania.

Możliwy postęp w dwóch procesach beatyfikacyjnych

Podczas spotkania mogą zostać podjęte decyzje dotyczące dalszego prowadzenia spraw kanonizacyjnych Marii Middleton oraz Thomasa Stevena Vander Woude’a. Szczególną uwagę zwraca historia Vander Woude’a, mieszkańca Wirginii, który niemal dwie dekady temu zginął, ratując życie swojego syna. Jego historię opisywaliśmy 15 września. Diecezja Arlington prowadzi obecnie postępowanie badające życie i okoliczności śmierci Vander Woude’a w związku z możliwością wyniesienia go na ołtarze.

Sztuczna inteligencja a godność człowieka

Jednym z nowych wyzwań, którym zajmują się amerykańscy biskupi, jest szybki rozwój sztucznej inteligencji. Podczas obrad przedstawione zostały działania niedawno utworzonego Zespołu ds. Ochrony Godności Człowieka w Erze Sztucznej Inteligencji.

Tom Vander Woude

Tom Vander Woude

Pracami zespołu kieruje biskup Oscar Cantù z diecezji San José w Kalifornii. Jego zadaniem jest opracowanie bardziej konkretnych zaleceń dotyczących etycznego wykorzystywania nowych technologii, wykraczających poza ogólne zasady moralne. Punktem odniesienia pozostaje nauczanie papieża Leona XIV, w tym encyklika Magnifica Humanitas.

Obrady dostępne również w internecie

Jesienne zgromadzenie USCCB w Baltimore ma znaczenie nie tylko organizacyjne. Podejmowane decyzje mogą wpłynąć na kierunki duszpasterstwa, stanowisko Kościoła wobec najważniejszych problemów społecznych oraz jego rolę w debacie publicznej w Stanach Zjednoczonych.

Publiczne sesje zebrania biskupów są transmitowane na żywo za pośrednictwem oficjalnej strony konferencji pod adresem www.usccb.org/meetings.

 

Źródło: ewtnnews
Foto: YouTube, Tom Vander Woude Guild, USCCB
Czytaj dalej

Popularne

Kalendarz

kwiecień 2025
P W Ś C P S N
 123456
78910111213
14151617181920
21222324252627
282930  

Popularne w tym miesiącu