Połącz się z nami

Kościół

Życie duchowe jest pielgrzymowaniem

Opublikowano

dnia

Pod koniec swojego życia Ignacy Loyola podyktował krótką opowieść o swojej przeszłości jezuicie Ludwikowi Gonsalvesowi da Cámara. Uczynił to dość niechętnie i z oporami, właściwie tylko dlatego, że ojciec Cámara i inni bliscy współpracownicy błagali go o to.

Ignacy był skromnym człowiekiem. Nie widział żadnego interesu w tym, by głosić wszem i wobec o swoich osiągnięciach. Niemniej jego przyjaciele wiedzieli, że duchowe przemyślenia Ignacego były głęboko zakorzenione w wydarzeniach jego życia i chcieli uzyskać od niego zapis tych doświadczeń w jego własnych słowach. To cenny dokument, który na wiele sposobów pomaga nam lepiej zrozumieć Ignacego oraz jego duchowość.
poster

W całej relacji ze swojego życia Ignacy nazywa siebie Pielgrzymem.

Był nim najpierw dosłownie. Kiedy zdecydował się, że poświęci swoje życie Bogu, wybrał się na pielgrzymkę do Ziemi Świętej. W pewnym sensie należało to do kanonu religijnych praktyk ówczesnych ludzi, głównie tych, których na taką wyprawę było stać.

Jednak Ignacy patrzył na całe swoje życie jak na pielgrzymkę, rozumianą w szerokim sensie. Przez pewien czas jego duchowa podróż wyglądała dość bezładnie. Przez lata dążył do celu, który wydawał mu się niewyraźny. Na własnych nogach przewędrował spore połacie Europy. Zbadał różne podejścia do życia duchowego. W sumie minęło sporo czasu, zanim Ignacy i jego pierwsi towarzysze znaleźli właściwą misję dla swojego nowego zakonu.

Idea wyruszania w drogę, na duchową pielgrzymkę jest popularna także w naszej epoce, którą można nazwać wiekiem duchowości poszukującej. Nie było to jednak powszechne w czasach Ignacego. Na ogół życie duchowe miało pewne ustalone formy i rytuały.

Przeżywało się je w jednym miejscu, w klasztorach i opactwach, w miasteczkach i na wsiach, gdzie rytm wyznaczało wspólne śpiewanie Liturgii Godzin, pobożne praktyki i okresowe religijne obrzędy. Albo było z góry określone przez jakąś wyraźną misję, na przykład ewangeliczne ubóstwo franciszkanów bądź kaznodziejstwo i nauczanie dominikanów.

Ignacy w pewnym sensie zerwał z tymi modelami. Miał jasno sprecyzowany cel. “Chcę i wybieram to, co lepiej prowadzi do pogłębienia życia Bożego we mnie” – jak wyraził to w “Zasadzie i fundamencie” Ćwiczeń duchownych. Zanim jednak dotarł do tego punktu, przebył krętą drogę. Ignacy utożsamiłby się zapewne ze słowami Jezusa: “Lisy mają nory, a ptaki podniebne – gniazda, lecz Syn Człowieczy nie ma miejsca, gdzie by głowę mógł położyć” (Mt 8, 20).

Możemy więc spojrzeć na ignacjańską duchowość jako na zbiór podstawowych wskazówek dotyczących pielgrzymki, którą właśnie odbywamy. Nasza odpowiedź udzielana Bogu nie jest raz na zawsze ustalona. Okoliczności się zmieniają i otwierają się nowe możliwości.

Bóg wyznacza więc nowe kierunki. Musimy stale zachowywać czujność i zauważać szanse, które nadarzają się każdego dnia.

Narzędzia ignacjańskiej duchowości pomagają nam wyostrzyć uważność na poruszenia Ducha Świętego. Szczególnie ważny jest codzienny rachunek sumienia, metoda “wykrywania” Bożej obecności dzięki modlitewnemu przeglądowi dnia.

Duchowość ignacjańska charakteryzuje się też szerokim rozumieniem modlitwy jako ciągłej wzajemnej wymiany i osobistej komunikacji. Jednak Ignacy proponuje również modlitwę opartą na pracy wyobraźni, która pozwala nam niejako dotknąć żywego Chrystusa Ewangelii.

Pielgrzymka to nic innego jak kroczenie śladami Chrystusa. Chociaż Ignacy spełniał wiele pobożnych praktyk, nie zostawił nam jakiegoś ich zestawu. Nie prawi nam również kazań. Nie wydobywa z Ewangelii jakichś moralnych pouczeń.

Zamiast tego stawia Chrystusa w centrum naszego życia i prosi nas, abyśmy szli za Nim.

Początkowo Ignacy sądził, że celem jego pielgrzymki do Jerozolimy jest “ucałowanie miejsca, gdzie łagodny Jezus stał, siedział lub dokonał jednego ze swych cudów”. Chciał, abyśmy poczuli ten sam szacunek wobec Jezusa podczas naszej pielgrzymki. I myślimy o Nim podczas tak zwanej modlitwy przygotowawczej. Patrzymy na Niego i słuchamy Go podczas naszej modlitwy. Być pielgrzymem oznacza pozwolić na to, abyśmy byli prowadzeni przez Pana.

Pielgrzymi są ludźmi w drodze. Dzieje Apostolskie mówią nam, że pierwsi chrześcijanie byli nazywani “ludźmi Drogi”. Żyli na sposób Jezusa. Był to wyróżniający ich styl przeżywania codziennego życia, który inni zauważali.

Ignacy dopracował pojęcie “drogi”, kiedy pisał Konstytucje Towarzystwa Jezusowego opisujące życie jezuitów. Jedną z głównych idei tej drogi było przekonanie o tym, że jezuita powinien być dyspozycyjny do podjęcia pracy apostolskiej. Założyciel wiedział, że pielgrzymie życie jezuitów nie powinno być obarczone całą masą normatywnych zasad.

W zamian opracował “sposób naszego postępowania”. Był to zbiór postaw, zachowań i zwyczajów, które jezuici winni sobie przyswoić w trakcie formacji. Sposób postępowania to wiarygodny przewodnik do podejmowania decyzji dla jezuitów w drodze.

Ignacjańska droga ceni elastyczność i zdolność adaptacji do zmieniających się warunków. Te cechy zasadzają się na przekonaniu, że Bóg jest obecny w tym świecie i gotów jest włączyć nas w grono tych, którzy pomogą Mu uzdrawiać i zbawiać świat.

Bóg komunikuje się z nami na różne sposoby, szczególnie poprzez okoliczności naszego codziennego życia.

Ta droga zawiera w sobie nawyk konsekwentnej refleksji nad naszym doświadczeniem, aby rozeznać obecność Boga pośrodku naszego życia i Jego wskazówki dla nas.

To tylko niektóre cechy składające się na ignacjański sposób postępowania – kluczowe pojęcie w tej duchowości. Jest to podejście do życia duchowego, a nie do duchowego systemu. To jeden z powodów, dla których duchowość ignacjańska jest tak genialna w oczach wielu współczesnych.

Na ignacjańskim sposobie postępowania można polegać jak na Zawiszy, aby przeżywać nasze pielgrzymie życie. Tak wyposażeni możemy być pewni, że będziemy w stanie iść za Jezusem bez względu na okoliczności i liczbę zakrętów, jakie pojawią się na naszej drodze.

David L. Fleming SJ

David L. Fleming SJ (1934-2011), teolog, redaktor naczelny czasopisma “Review for Religious”, autor wielu książek poświęconych duchowości ignacjańskiej i kierownictwu duchowemu.

 

Źródło: deon.pl
Foto: YouTube, Andrzej Baraniak, istock/doidam10/

Kościół

Szósty sezon „The Chosen” już na Prime Video. Pokazuje mękę i ukrzyżowanie Jezusa 

Opublikowano

dnia

Autor:

chosen-roumie

Wyczekiwany szósty sezon popularnego serialu „The Chosen” zadebiutował 15 listopada na platformie Prime Video. Nowe odcinki przedstawiają ostatnie 24 godziny Wielkiego Piątku, prowadzące do ukrzyżowania Jezusa Chrystusa. Jonathan Roumie, odtwórca głównej roli, przyznaje, że realizacja tej części produkcji była dla niego wyjątkowo wymagającym doświadczeniem zarówno aktorskim, jak i duchowym. Jego refleksje przedstawia Ojciec Paweł Kosiński SJ.

Wielki Piątek w sześciu odcinkach

Szósty sezon „The Chosen” składa się z sześciu odcinków. Pierwsze trzy udostępniono 15 listopada, a kolejne będą pojawiać się co tydzień, aż do 6 grudnia. Finał sezonu zaplanowano jako osobną premierę kinową, która odbędzie się 12 marca 2027 roku.

Twórcy serialu skupili się na wydarzeniach poprzedzających śmierć Jezusa, ukazując nie tylko Jego cierpienie, ale również dramatyczne decyzje i wewnętrzne konflikty osób uczestniczących w ostatnich godzinach Jego ziemskiego życia.

Jonathan Roumie o duchowym wymiarze cierpienia

Jonathan Roumie, katolicki aktor wcielający się w Jezusa, przyznał w rozmowie z EWTN News, że odgrywanie scen męki Chrystusa pozwoliło mu głębiej zrozumieć znaczenie cierpienia odkupieńczego. Doświadczenie to skłoniło go do refleksji nad tym, w jaki sposób człowiek może ofiarować własne cierpienie Bogu i odnajdywać łaskę w najtrudniejszych chwilach.

Aktor zaznaczył, że nie uważa, aby w pełni rozumiał tajemnicę cierpienia i jego duchowego znaczenia. Przyznał jednak, że praca nad szóstym sezonem, naznaczona fizycznym obciążeniem, powtarzaniem trudnych scen i długotrwałym wysiłkiem, zmieniła jego osobiste spojrzenie na krzyż oraz sposób przeżywania wiary katolickiej.

Podkreślił, że jego własne doświadczenia były nieporównywalnie mniejsze od cierpienia Jezusa, ale wystarczyły, aby uświadomić mu wagę przedstawianych wydarzeń.

Poncjusz Piłat jako człowiek rozdarty wewnętrznie

Trudności związane z realizacją sezonu odczuwali również pozostali członkowie obsady. Andrew James Allen, odtwórca roli Poncjusza Piłata, wyjaśnił, że jego bohater przechodzi wyraźną przemianę. Początkowo przedstawiany jako człowiek lekkomyślny i nieco arogancki, stopniowo staje się coraz bardziej świadomy ciężaru podejmowanych decyzji.

Allen zwrócił uwagę, że w wielu wcześniejszych ekranizacjach Piłat pojawiał się jedynie w najważniejszej scenie procesu Jezusa. W „The Chosen” widzowie mają możliwość poznania go jako człowieka zmagającego się z presją otoczenia, odpowiedzialnością polityczną i własnymi wątpliwościami.

Zdaniem aktora Piłat również doświadcza pewnej formy cierpienia, choć nieporównywalnej z męką Chrystusa. Jego historia pokazuje dramat człowieka uwikłanego w konflikt, z którego nie potrafi znaleźć dobrego wyjścia.

Judasz i pytanie o możliwość przebaczenia

Z kolei Luke Dimyan, który wciela się w Judasza, ma nadzieję, że ostatni rozdział historii jego bohatera skłoni widzów do refleksji nie tylko nad zdradą, ale przede wszystkim nad żalem, przebaczeniem i możliwością odkupienia win.

W jego przekonaniu jest to jedno z najważniejszych pytań, jakie widzowie mogą wynieść z finałowych scen tej postaci.

judasz the chosen

Luke Dimyan jako Judasz Iskariota

Sezon pełen trudnych pytań o wiarę

Szósty sezon „The Chosen” ma być nie tylko dramatycznym przedstawieniem wydarzeń Wielkiego Piątku, ale także opowieścią o ludzkiej słabości, odpowiedzialności, cierpieniu i nadziei na przebaczenie.

Dla Jonathana Roumiego i pozostałych aktorów realizacja tych scen stała się okazją do osobistej refleksji nad postaciami, które odgrywają. Widzowie mogą śledzić nowe odcinki na Prime Video, natomiast zakończenie historii przedstawionej w szóstym sezonie trafi do kin 12 marca 2027 roku.

 

Źródło: ewtnnews
Foto: YouTube
Czytaj dalej

Kościół

Większość katolików w USA nie wierzy w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii

Opublikowano

dnia

Autor:

Zaledwie 28,8% amerykańskich katolików wierzy, że podczas konsekracji chleb i wino rzeczywiście stają się Ciałem i Krwią Jezusa Chrystusa. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie naukowym Sociological Inquiry pokazuje, że mimo trwającego od ponad czterech lat Narodowego Odrodzenia Eucharystycznego przekonania wiernych niemal się nie zmieniły. Jego wyniki omawia Jezuita, Ojciec Paweł Kosiński.

Ponad połowa katolików uważa Eucharystię za symbol

Badacze zapytali 1049 amerykańskich katolików o rozumienie Eucharystii. Jedynie 28,8% respondentów potwierdziło wiarę w rzeczywistą przemianę chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa. Aż 58,8% uznało je wyłącznie za symbole, natomiast 12,4% przyznało, że nie wie, co dzieje się podczas konsekracji.

Współautor badania Mark Regnerus zauważył, że wyniki praktycznie nie różnią się od wcześniejszych sondaży. W 2019 roku Pew Research Center odnotował 31% katolików wierzących w rzeczywistą obecność Chrystusa w Eucharystii, a w badaniu Gallupa z 1992 roku odsetek ten wynosił 30%.

Znacznie większą wiarę w tę prawdę deklarują osoby regularnie uczestniczące we Mszy Świętej. Wśród katolików uczęszczających do kościoła co tydzień odsetek ten wynosi około 60%, a wśród uczestniczących jeszcze częściej sięga niemal 70%. W grupie osób określających siebie jako bardzo religijne wynosi około 40%.

Cztery lata Narodowego Odrodzenia Eucharystycznego

W czerwcu 2022 roku Konferencja Biskupów Katolickich Stanów Zjednoczonych (USCCB) rozpoczęła inicjatywę National Eucharistic Revival, której celem jest pogłębienie wiary w rzeczywistą obecność Chrystusa w Najświętszym Sakramencie.

W całym kraju organizowano adoracje, procesje eucharystyczne oraz spotkania formacyjne w parafiach. Jednym z najważniejszych wydarzeń był Krajowy Kongres Eucharystyczny w 2024 roku, w którym uczestniczyło około 60 tysięcy osób.

Mark Regnerus ocenił, że kapłani powinni częściej przypominać wiernym nauczanie Kościoła, szczególnie w świecie pełnym konkurencyjnych przekazów. Zwrócił jednak uwagę, że osoby najbardziej potrzebujące takiej katechezy często nie uczestniczą w praktykach religijnych.

Krajowy Kongres Eucharystyczny

Kościół wskazuje na sekularyzację i potrzebę formacji

David Spesia, dyrektor Sekretariatu ds. Ewangelizacji i Katechezy USCCB, przyznał, że problem niewystarczającej znajomości nauki o Eucharystii utrzymuje się od wielu lat i jego rozwiązanie będzie wymagało czasu.

Wskazał na postępującą sekularyzację społeczeństwa, osłabienie rozumienia znaków i symboli religijnych oraz zastępowanie sakramentalnej wizji świata podejściem materialistycznym. Jego zdaniem konieczna jest długofalowa formacja, prowadząca nie tylko do zdobywania wiedzy, ale również do pogłębienia osobistej wiary.

Rzeczywista obecność Chrystusa fundamentem katolickiej wiary

Kościół katolicki naucza, że podczas konsekracji następuje przeistoczenie, czyli przemiana substancji chleba i wina w Ciało i Krew Chrystusa, przy zachowaniu ich zewnętrznych postaci. Nauka ta została uroczyście potwierdzona przez Sobór Trydencki i wywodzi się ze słów Jezusa wypowiedzianych podczas Ostatniej Wieczerzy.

Wiara w rzeczywistą obecność Chrystusa była obecna już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa. Pisał o niej około 110 roku św. Ignacy Antiocheński, sprzeciwiając się poglądom odrzucającym prawdziwe człowieczeństwo Jezusa. W II wieku znaczenie Eucharystii wyjaśniał również św. Justyn Męczennik.

Z kolei Jonathan Ciraulo, profesor teologii na The Catholic University of America, zaznaczył, że wiara w rzeczywistą obecność Chrystusa nie jest drugorzędnym elementem katolicyzmu. Łączy się bowiem z nauką o prawdziwym człowieczeństwie Jezusa, godności ludzkiego ciała, zmartwychwstaniu oraz wewnętrznej przemianie człowieka.

Zdaniem teologów wyniki badań pokazują zatem problem wykraczający poza samo rozumienie Eucharystii. Dotyczy on również znajomości podstawowych prawd wiary i wskazuje na potrzebę dalszej katechizacji amerykańskich katolików.

 

Źródło: ewtnnews
Foto: sedmak, Krajowy Kongres Eucharystyczny, istock
Czytaj dalej

News USA

Islam może wyprzedzić chrześcijaństwo już w 2035 roku. Nowe prognozy zmian religijnych na świecie

Opublikowano

dnia

Autor:

muzułmamin modli sie w domu, islam

Islam może stać się największą religią świata już w 2035 roku, wyprzedzając chrześcijaństwo pod względem liczby wyznawców. Tak wynika z najnowszych prognoz Pew Research Center, opublikowanych w środę. Badacze przewidują również, że w ciągu najbliższych czterech dekad chrześcijanie przestaną stanowić większość mieszkańców Stanów Zjednoczonych.

Islam rozwija się znacznie szybciej niż chrześcijaństwo

Według Pew Research Center, które od 25 lat analizuje światowe trendy religijne, liczba wyznawców zarówno islamu, jak i chrześcijaństwa nadal rośnie. Tempo wzrostu społeczności muzułmańskiej jest jednak zdecydowanie wyższe, przede wszystkim ze względu na większą liczbę dzieci rodzących się w rodzinach muzułmańskich.

W 2020 roku na świecie żyło około 2,27 miliarda chrześcijan i 2,02 miliarda muzułmanów. Prognozy wskazują, że już w 2035 roku liczba muzułmanów osiągnie 2,57 miliarda, podczas gdy chrześcijan będzie około 2,52 miliarda.

Jeżeli obecne tendencje się utrzymają, do 2070 roku społeczność muzułmańska przekroczy 3,6 miliarda osób, natomiast liczba chrześcijan wyniesie niespełna 3 miliardy.

Stany Zjednoczone stracą chrześcijańską większość

Jednym z najważniejszych ustaleń raportu jest prognozowany spadek udziału chrześcijan w społeczeństwie amerykańskim. Obecnie stanowią oni około 62% dorosłych mieszkańców USA, jednak według Pew Research Center ich odsetek spadnie poniżej 50% do 2065 roku.

Zmniejszy się również bezwzględna liczba chrześcijan w Stanach Zjednoczonych – z około 217 milionów w 2020 roku do 174 milionów w 2070 roku. W sąsiedniej Kanadzie chrześcijanie mają przestać stanowić większość społeczeństwa jeszcze wcześniej, bo do 2030 roku.

Główną przyczyną tych zmian jest rosnąca liczba osób niezwiązanych z żadną religią. Według prognoz do 2070 roku będą one stanowić 41% mieszkańców Stanów Zjednoczonych, a w Kanadzie ich liczba przewyższy liczbę chrześcijan.

Demografia decyduje o przyszłości religii

Conrad Hackett, starszy demograf Pew Research Center, wyjaśnił, że najważniejszym czynnikiem wpływającym na zmiany religijne jest liczba urodzeń. Konwersje religijne oraz zmiany indywidualnej tożsamości wyznaniowej mają znacznie mniejsze znaczenie.

W latach 2020–2025 współczynnik dzietności wśród muzułmanek wynosił średnio 3,1 dziecka na kobietę, wśród chrześcijanek 2,5, natomiast wśród kobiet należących do pozostałych grup religijnych lub niezwiązanych z religią – 1,6. Dla porównania poziom zapewniający prostą zastępowalność pokoleń wynosi około 2,1 dziecka.

W analizowanym pięcioleciu muzułmanki urodziły około 252 milionów dzieci, podczas gdy chrześcijanki około 208 milionów. Islam jest jedyną dużą religią, dla której przewiduje się dalszy wzrost liczby urodzeń w kolejnych dekadach.

Afryka stanie się centrum światowego chrześcijaństwa

Badacze przewidują, że światowa populacja wzrośnie o 29% między 2020 a 2070 rokiem. W tym samym okresie liczba chrześcijan zwiększy się o 30%, a muzułmanów aż o 80%. Pozostałe wielkie religie będą rozwijały się wolniej niż światowa populacja.

Największy przyrost ludności nastąpi w Afryce Subsaharyjskiej, gdzie dominują chrześcijaństwo i islam. Wysoka dzietność oraz wydłużająca się średnia długość życia sprawią, że region ten będzie odgrywał coraz większą rolę w światowej demografii religijnej.

Do 2070 roku ponad połowa wszystkich chrześcijan będzie mieszkać w Afryce Subsaharyjskiej. Demokratyczna Republika Konga wyprzedzi Stany Zjednoczone jako kraj z największą liczbą chrześcijan. Ich populacja w Kongu ma wzrosnąć ponad trzykrotnie, do około 299 milionów.

W przypadku islamu największą społeczność muzułmańską będzie miał Pakistan, a kolejne miejsca zajmą Indie, Nigeria i Indonezja, która obecnie jest światowym liderem pod tym względem.

Europa będzie mniej liczna i mniej chrześcijańska

Zmiany demograficzne szczególnie mocno dotkną Europę. Według Pew Research Center do 2070 roku liczba jej mieszkańców zmniejszy się o 17%, a populacja chrześcijan spadnie o około jedną trzecią – z 505 milionów do 324 milionów.

Jednocześnie udział muzułmanów w europejskiej populacji ma wzrosnąć z obecnych 6% do 13% w 2070 roku. Oznacza to istotną zmianę struktury religijnej kontynentu, choć chrześcijaństwo nadal pozostanie jedną z jego najważniejszych tradycji religijnych.

W skali globalnej liczba hinduistów i wyznawców judaizmu będzie nadal rosła, ale ich udział w światowej populacji zmniejszy się. W przypadku buddyzmu przewidywany jest zarówno spadek liczby wyznawców, jak i ich procentowego udziału, między innymi wskutek kurczenia się populacji Chin, Korei Południowej i Japonii.

Coraz więcej osób bez przynależności religijnej

Istotnym zjawiskiem pozostaje wzrost liczby ateistów, agnostyków i osób, które nie identyfikują się z żadną religią. Badacze określają tę grupę mianem nones.

Już obecnie osoby bez przynależności religijnej stanowią większość mieszkańców dziesięciu państw, w tym Czech, Japonii, Holandii, Nowej Zelandii, Urugwaju i Wietnamu. Do 2070 roku do tej grupy mają dołączyć między innymi Korea Południowa, Francja i Wielka Brytania.

żydzi judaizm

Po wyłączeniu Chin, gdzie odsetek osób niereligijnych jest wysoki, ale populacja ma znacząco się zmniejszyć, liczba osób bez przynależności religijnej w pozostałych krajach wzrośnie do 2070 roku o ponad 180 milionów.

Eksperci apelują o dialog między religiami

Gina Zurlo, badaczka demografii religijnej z Harvard Divinity School, podkreśliła, że zmiany liczebności największych wspólnot wyznaniowych zwiększają znaczenie dialogu chrześcijańsko-muzułmańskiego. Zwróciła uwagę na utrzymujące się nieporozumienia i uprzedzenia po obu stronach oraz obawy części chrześcijan związane z perspektywą utraty pozycji największej religii świata.

Jej zdaniem szczególnie ważne są edukacja międzyreligijna i osobiste kontakty między wyznawcami różnych religii, które pomagają ograniczać stereotypy i wzajemną nieufność.

Alan Cooperman, dyrektor badań nad religią w Pew Research Center, zaznaczył natomiast, że wzrost liczby muzułmanów i chrześcijan następuje przede wszystkim w państwach, w których dana religia już dominuje. Nie jest więc przede wszystkim wynikiem przechodzenia wyznawców jednej religii do drugiej.

Cooperman przestrzegł przed przedstawianiem prognoz jako rywalizacji, w której jedna religia zwycięża kosztem drugiej. Podkreślił, że badanie opisuje przede wszystkim długoterminowe procesy demograficzne, a nie konflikt między chrześcijaństwem a islamem.

 

Źródło: baynews9
Foto: istock/Drazen Zigic/Jacob Wackerhausen/, Vatican Media,
Czytaj dalej

Popularne

Kalendarz

lipiec 2024
P W Ś C P S N
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  

Popularne w tym miesiącu