Rodzinne tradycje, sąsiedzka życzliwość i gościnność, która może okazać się zabójcza. Teatr Evergreen przygotowuje nową odsłonę kultowej czarnej komedii „Arszenik i stare koronki”. Akcja przedstawienia zostanie przeniesiona do współczesnego Chicago, w sam środek polonijnego Jackowa. Premiera odbędzie się w piątek, 13 listopada 2026 roku.

Znana sztuka Josepha Kesselringa powraca w zupełnie nowej wersji. Teatr Evergreen postanowił uwspółcześnić historię i nadać jej wyraźnie polonijny charakter, zachowując jednocześnie to, z czego „Arszenik i stare koronki” słynie najbardziej – czarny humor, ekscentryczne postacie i rodzinne sekrety, które szybko wymykają się spod kontroli.

Nowe miejsce akcji nie jest przypadkowe. Jackowo przez dziesięciolecia było jednym z najbardziej rozpoznawalnych ośrodków polskiego życia w Chicago. Właśnie w tej scenerii rozegra się historia, w której pozornie spokojny dom skrywa tajemnice zdecydowanie odbiegające od zwyczajnego obrazu rodzinnej gościnności.

Klasyczna komedia w chicagowskiej odsłonie

Za adaptację i reżyserię odpowiadają Małgorzata Błaszczuk i Ewa Figurski. Autorem oryginalnej sztuki jest Joseph Kesselring. Twórcy nowej wersji sięgają po klasyczny materiał, przenosząc go jednak do realiów bliskich chicagowskiej Polonii.

W spektaklu zobaczymy połączenie rodzinnej tradycji, sąsiedzkiej życzliwości i zabójczej gościnności. Charakterystyczny dla oryginału humor ma zyskać nowe znaczenie dzięki polonijnemu kontekstowi oraz umieszczeniu wydarzeń w jednym z najbardziej symbolicznych miejsc polskiego Chicago.

Premiera w piątek trzynastego

Na premierę wybrano datę wyjątkowo pasującą do charakteru przedstawienia. Pierwszy spektakl odbędzie się w piątek, 13 listopada 2026 roku. Kolejne przedstawienia zaplanowano na 14 i 15 listopada.

„Arszenik i stare koronki” zostanie wystawiony na Scenie PaSO. Teatr Evergreen zapowiada premierę pełną humoru, wyrazistych bohaterów oraz rodzinnych tajemnic, których konsekwencje mogą być znacznie poważniejsze, niż początkowo się wydaje.

Nowa inscenizacja ma być nie tylko spotkaniem z jedną z najbardziej znanych czarnych komedii teatralnych, ale również jej polonijną reinterpretacją. Chicago i Jackowo stają się integralną częścią historii, nadając klasycznej sztuce lokalny charakter.

Źródło: wydawnictwo evergreen
Foto: istock/mel-nik/

Legendarna Route 66, jedna z najbardziej rozpoznawalnych dróg w Stanach Zjednoczonych, otrzymała prestiżowe wyróżnienie w setną rocznicę swojego powstania. W środę, podczas uroczystości na Navy Pier w Chicago Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Budownictwa (ASCE) nadało jej status Narodowego Historycznego Zabytku Inżynierii Lądowej. Wyróżnienie podkreśla znaczenie trasy dla rozwoju amerykańskiej gospodarki, turystyki i transportu oraz jej trwałe miejsce w historii i kulturze Stanów Zjednoczonych.

Uroczystość odbyła się na Navy Pier, które w roku jubileuszu Route 66 zyskało szczególne znaczenie jako symboliczny początek słynnej drogi. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele instytucji odpowiedzialnych za transport, infrastrukturę oraz ochronę historycznego dziedzictwa.

Amerykańskie Stowarzyszenie Inżynierów Budownictwa podkreśliło, że Route 66 odegrała wyjątkową rolę w kształtowaniu współczesnej Ameryki. Droga umożliwiła rozwój handlu, ułatwiła podróżowanie między regionami i przyczyniła się do rozkwitu turystyki samochodowej, stając się jednym z symboli amerykańskiej mobilności.

Podczas ceremonii zwracano uwagę na znaczenie drogi jako przedsięwzięcia infrastrukturalnego, które pomogło połączyć odległe regiony kraju. Jej powstanie wpłynęło nie tylko na rozwój transportu, lecz także na życie mieszkańców miejscowości położonych wzdłuż trasy.

Route 66 dołącza do elitarnego grona zabytków inżynierii w Chicago

Nowe wyróżnienie ma szczególne znaczenie dla Chicago. Do tej pory miasto mogło poszczycić się zaledwie trzema innymi obiektami lub przedsięwzięciami uhonorowanymi statusem Narodowego Historycznego Zabytku Inżynierii Lądowej.

Pierwszym z nich jest historyczne odwrócenie biegu rzeki Chicago w 1900 roku. To jedno z najbardziej niezwykłych osiągnięć inżynieryjnych w historii miasta, które odegrało zasadniczą rolę w rozwoju systemu sanitarnego i ochronie zasobów wody pitnej.

Drugie wyróżnienie dotyczy systemu zaopatrzenia Chicago w wodę z jeziora Michigan, zaprojektowanego przez inżyniera Ellisa Chesbrougha. Przedsięwzięcie to było kluczowe dla rozwoju miasta i zapewnienia mieszkańcom dostępu do wody.

Trzecim obiektem jest most zwodzony przy Cortland Street, uznawany za pierwszą konstrukcję swojego rodzaju wykorzystującą mechanizm trunnion-bascule. Most jest obecnie zamknięty z powodu skomplikowanych prac renowacyjnych.

Dołączenie Route 66 do tego grona podkreśla jej znaczenie nie tylko jako atrakcji turystycznej, ale również jako jednego z ważnych osiągnięć amerykańskiej inżynierii drogowej.

Sto lat historii jednej z najsłynniejszych dróg świata

Route 66 została oficjalnie ustanowiona w 1926 roku jako U.S. Highway 66. Trasa liczyła ponad 2000 mil i połączyła Środkowy Zachód ze zachodnim wybrzeżem Stanów Zjednoczonych, tworząc jeden z najważniejszych korytarzy komunikacyjnych w kraju.

Droga szybko stała się symbolem podróży przez Amerykę. Przebiegała przez miasta, miasteczka, obszary rolnicze i pustynne krajobrazy, umożliwiając kierowcom przemieszczanie się między odległymi częściami kraju.

Odcinek Route 66 w Illinois ma długość 301 mil i prowadzi od Chicago do rzeki Missisipi. Illinois był pierwszym stanem, który ukończył budowę swojego fragmentu słynnej trasy.

Historyczny początek drogi znajdował się przy Jackson Boulevard w centrum Chicago. To właśnie stamtąd kierowcy wyruszali w podróż prowadzącą przez osiem stanów aż do południowej Kalifornii. W 1955 roku, kiedy Jackson Boulevard stała się ulicą jednokierunkową prowadzącą na wschód, przebieg Route 66 w centrum Chicago został zmodyfikowany.

Route 66

W rezultacie oznaczenia początku i końca historycznej trasy znalazły się w rejonie Michigan Avenue, niedaleko Art Institute of Chicago. To miejsce przez dziesięciolecia pozostawało jednym z najważniejszych punktów dla turystów podróżujących śladami Route 66.

Navy Pier nowym symbolicznym początkiem Route 66

Z okazji setnej rocznicy powstania drogi jej symboliczny punkt początkowy został przedłużony na północ i wschód, aż do Navy Pier. Dzięki temu Chicago zyskało nowe miejsce związane z historią Route 66, położone bezpośrednio nad jeziorem Michigan.

Pomysł nawiązuje do koncepcji połączenia dwóch słynnych amerykańskich pomostów: Navy Pier w Chicago oraz Santa Monica Pier w Kalifornii, niedaleko Los Angeles. Ten drugi znajduje się przy zachodnim krańcu historycznej trasy.

Nowe symboliczne oznaczenie ma podkreślać wyjątkowy charakter Route 66 jako drogi łączącej dwa odległe regiony Stanów Zjednoczonych. Dla turystów oznacza również możliwość rozpoczęcia podróży w jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Chicago.

Przez Illinois i siedem kolejnych stanów aż do Kalifornii

Po opuszczeniu centrum Chicago historyczna Route 66 prowadzi przez zachodnią część miasta, między innymi wzdłuż Ogden Avenue, a następnie przez pobliskie zachodnie przedmieścia. Dalej trasa kieruje się na południowy zachód przez Illinois, docierając do rzeki Missisipi. Po przekroczeniu granicy stanu biegnie przez Missouri, Kansas, Oklahomę, Teksas, Nowy Meksyk i Arizonę, kończąc się w południowej Kalifornii.

Na przestrzeni lat droga stała się ważnym szlakiem turystycznym, przy którym rozwijały się motele, restauracje, stacje benzynowe i liczne lokalne przedsiębiorstwa. Wiele z tych miejsc do dziś przypomina o czasach największej popularności samochodowych podróży przez Amerykę.

Route 66 przestała być federalną autostradą w 1985 roku

Wraz z rozwojem nowoczesnej sieci autostrad międzystanowych znaczenie Route 66 jako głównego szlaku komunikacyjnego stopniowo malało. Nowe drogi pozwalały szybciej pokonywać duże odległości, omijając centra mniejszych miejscowości.

W 1985 roku Route 66 została oficjalnie wycofana z federalnego systemu dróg. Nie oznaczało to jednak końca jej historii. Poszczególne odcinki zachowały znaczenie lokalne i turystyczne, a sama trasa stała się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli amerykańskiej kultury samochodowej.

Dziś podróż historyczną Route 66 jest dla wielu turystów okazją do poznania mniej znanych części Stanów Zjednoczonych, odwiedzenia dawnych przydrożnych restauracji i moteli oraz odkrywania miejsc związanych z historią kraju.

Sto lat po powstaniu Route 66 pozostaje symbolem wolności podróżowania, odkrywania nowych miejsc i amerykańskiej przedsiębiorczości. Uroczystość na Navy Pier potwierdza, że choć droga od dawna nie funkcjonuje już jako federalna autostrada, jej miejsce w historii Stanów Zjednoczonych pozostaje niezachwiane.

Źródło: cbs
Foto: pixabay, istock, wikipedia, Dough4872, route66-centennial.com

Jak już zapowiadaliśmy, Muzeum Polskie w Ameryce w Chicago zaprezentuje obszerną wystawę monograficzną poświęconą Stanisławowi Szukalskiemu, jednemu z najbardziej oryginalnych i kontrowersyjnych polskich artystów XX wieku. Ekspozycja „Szukalski. The Mythshaper / Szukalski. Rzeźbiarz mitu” zostanie otwarta 16 października 2026 roku i będzie dostępna dla publiczności przez rok, do 17 października 2027 roku.

Wystawę organizują wspólnie Muzeum Polskie w Ameryce oraz Narodowy Instytut Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za Granicą POLONIKA. Partnerem projektu jest Szukalski Archives. Ekspozycja będzie prezentowana w siedzibie muzeum przy 984 N. Milwaukee Ave. w Chicago.

Stanisław Szukalski, żyjący w latach 1893–1987, stworzył niezwykle charakterystyczny świat artystyczny, czerpiąc inspiracje z różnych mitologii i tradycji, w tym kultur prekolumbijskich oraz słowiańskich. Na ich podstawie próbował zbudować własną, nowoczesną mitologię.

Rzeźby, rysunki, grafiki i fotografie

Twórczość Szukalskiego zostanie pokazana poprzez rzeźby, rysunki, grafiki oraz fotografie, ale wystawa przybliży również stworzoną przez niego alternatywną teorię historii ludzkości, języka i związanych z nimi narracji. Jego dorobek znajduje się na pograniczu sztuki i ideologii, nauki i mitu, modernizmu i archaizmu.

Organizatorzy proponują nowe spojrzenie na spuściznę artysty z perspektywy współczesnych badań nad modernizmem, migracją, tożsamością kulturową, sztuką transnarodową, pseudonauką i outsider art. Ekspozycja stawia również pytania o znaczenie mitu we współczesnym świecie oraz granice pomiędzy sztuką, nauką i ideologią.

Międzynarodowy zespół przygotował katalog

Wystawie towarzyszyć będzie katalog przygotowany przez międzynarodowy zespół badaczy, historyków sztuki, pisarzy i artystów. Publikacja dokumentuje dorobek Szukalskiego i przedstawia jego twórczość w świetle najnowszych badań oraz współczesnego spojrzenia na modernizm, mitologię i pseudonaukę.

Zespół kuratorski tworzą Julita Siegel z Muzeum Polskiego w Ameryce oraz Maria Muszkowska, dr Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk i dr Magdalena Gutowska z Instytutu POLONIKA.

Otwarcie wystawy 16 października

Uroczyste otwarcie wystawy odbędzie się 16 października o 7:00 PM w Muzeum Polskim w Ameryce. Wstęp na wydarzenie kosztuje 25 dolarów.

Dzień później, 17 października o 1:00 PM, zaplanowano dyskusję „Szukalski. Too Dynamic to Be Ignored?”. Uczestnicy rozmowy zastanowią się między innymi nad tym, w jaki sposób artysta budował własne mity i alternatywną wizję historii, dlaczego jego twórczość nadal wywołuje dyskusje oraz jak prezentować dorobek artystów, których spuścizna jest skomplikowana i budzi kontrowersje.

Wstęp na dyskusję kosztuje 20 dolarów. Łączny bilet obejmujący wydarzenia 16 i 17 października kosztuje 40 dolarów. Sama wystawa „Szukalski. The Mythshaper / Szukalski. Rzeźbiarz mitu” pozostanie w Muzeum Polskim w Ameryce aż do 17 października 2027 roku.

Źródło: Muzeum Polskie w Ameryce
Foto: Muzeum Polskie w Ameryce