GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW
Janosik: polski czy słowacki bohater? Robert Bokuvka twierdzi, że należy do Słowaków
Juraj Janosik urodził się w 1688 we wsi Terchova w północnej Słowacji, ale od czasu gdy stał się legendą, Polacy i Słowacy kłócą się o to, do którego narodu należy. Sławną postać wspominaliśmy w Radiu Deon Chicago ze Słowakiem, Robertem Bokuvką, ponieważ 16 listopada minęła 17 rocznica śmierci Marka Perepeczki, aktora, który w polskich sercach na zawsze pozostanie właśnie Janosikiem.
Juraj Janosik prawdopodobnie brał udział w powstaniu antyhabsburskim Franciszka Rakoczego, które wybuchło w 1703 na ziemiach węgierskich. W 1708 wrócił do rodzinnej wsi, aby zająć się gospodarstwem, ale wkrótce potem wstąpił do armii austriackiej.
Podczas służby został przydzielony do oddziału stacjonującego w zamku w Bytčy, gdzie więziono groźnych przestępców. Tam poznał niejakiego Tomáša Uhorčíka, który był harnasiem zbójników karpackich.
W październiku 1710 r. Jánošík pomógł mu uciec z więzienia, a w następnym miesiącu sam zdezerterował lub został wykupiony przez ojca z wojska i przystał do jego zbójeckiej bandy. Od tego momentu rozpoczęła się zbójecka działalność Jánošíka, która trwała do wiosny 1713.
Legenda o Janosiku jest żywa zarówno wśród Słowaków jak i Polaków, a spór o jego przynależność narodową wynika prawdopodobnie z tego, że działał w Tatrach, na terenie obu państw.
Robert Bokuvka mówi, że tak jak w Polsce, na Słowacji także powstało wiele filmów opowiadających historię dobrego zbójnika, który zabierał bogatym by dawać biednym.
Na Słowacji nie ma jednak przekazów o jego Marynie, więc najwyraźniej tylko w Polsce znalazł sobie żonę.
W jednym i drugim kraju są pomniki upamiętniające barwną postać harnasia. Na Słowacji, we wsi Terchova co roku odbywa się 3-dniowy festiwal poświęcony Janosikowi.
Poza licznymi występami można tu spotkać wielu “Janosików” w pięknych tradycyjnych strojach i z góralskimi ciupagami.
Na Słowacji wprawdzie obowiązującą walutą jest euro, ale Robert Bokuvka przyniósł do Studia Radia Deon prawdziwe słowackie dukaty z wizerunkiem Janosika.
Zimą 1713 r. Jánošík został i osadzony w kasztelu Vranovo we wsi Palúdzka koło Liptowskiego Mikułasza (słow. Liptovský Mikuláš), gdzie 16 i 17 marca tegoż roku odbył się jego proces.
Sąd ostatecznie skazał Jánošíka na karę śmierci przez powieszenie na haku za lewe żebro.
Osią oskarżenia było zabójstwo plebana z Demanicy, do którego Jánošík się nie przyznał, wskazując jako sprawcę swojego kompana.
Marek Perepeczko popularność jako aktor zyskał jako Aldek Piwko w stylizowanych na western Wilczych echach (1968) Aleksandra Ścibora-Rylskiego. W Panu Wołodyjowskim (1969) w reż. Jerzego Hoffmana zagrał postać Adama Nowowiejskiego.
Ale największą sympatię widzów zdobył dzięki roli tytułowego bohatera serialu Janosik (1973) w reżyserii Jerzego Passendorfera, gdzie ze względu na warunki fizyczne obsadzono go w roli harnasia – herszta zbójników.
Marek Perepeczko w latach 80. przebywał poza granicami Polski – wyjechał do Australii, gdzie prowadził amatorskie kluby literacko-teatralne i założył Tymczasowe Towarzystwo Miłośników Teatru im. Witkacego.
Przez ponad 15 lat nie występował na polskich scenach teatralnych, ani przed kamerami. Powrócił do kraju po zmianach politycznych w Polsce w 1989 roku.
W latach 1997–2003 był aktorem i dyrektorem Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie.
Pod koniec lat 90. powrócił do serialu – zagrał postać komendanta posterunku nadkomisarza Władysława Słoika w popularnym sitcomie pt. 13 posterunek w reżyserii Macieja Ślesickiego (1997–1998), a także w drugiej jego części z 2000 roku.
Zmarł nagle na zawał serca w swoim mieszkaniu w Częstochowie. Urna z prochami aktora została złożona 28 listopada 2005 roku na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
Źródło; informacja własna, wikipedia
Foto: YouTube
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW
XII Polonijny Orszak Trzech Króli przejdzie ulicami Chicago w tą niedzielę
W najbliższą niedzielę po raz kolejny uczcimy Święto Objawienia Pańskiego, biorąc udział w Orszaku Trzech Króli – wydarzeniu, które gromadzi całe rodziny, łącząc religię, kulturę i polską tradycję poza granicami kraju. Jak podkreśla w studiu Radia Deon Norbert Garczyński, jeden z koordynatorów wydarzenia, tegoroczny przemarsz będzie już 12. oficjalnym Orszakiem Trzech Króli w Chicago. Roczną przerwę wymusiła pandemia.
Znaczenie Święta Objawienia Pańskiego
Święto Trzech Króli należy do najstarszych świąt chrześcijańskich i nawiązuje do biblijnej sceny przybycia tajemniczych Mędrców ze Wschodu do Betlejem. Złoto, kadzidło i mirra – dary złożone nowonarodzonemu Dzieciątku – stały się fundamentem symboliki tego dnia. Imiona Kacper, Melchior i Baltazar pojawiły się dopiero w średniowiecznej tradycji, jednak na stałe zakorzeniły się w chrześcijańskiej kulturze.
Ważnym elementem święta jest także zwyczaj oznaczania drzwi domów znakami K+M+B lub C+M+B, rozumianymi nie tylko jako inicjały królów, lecz przede wszystkim jako skrót łacińskiej formuły oznaczającej prośbę o do Chrystusa o błogosławieństwo dla domu (Christus Mansionem Benedicat).
Chicago wśród miast orszakowych
Idea Orszaków Trzech Króli rozwija się w Polsce od 17 lat i obejmuje dziś ponad 900 miejscowości, gromadząc ponad 3 miliony uczestników. Chicago było jednym z pierwszych miast poza Polską, które włączyło się w tę inicjatywę, czyniąc ją trwałym elementem życia polonijnej społeczności. W tym roku oficjalne wydarzenie odbędzie się już po raz 12-ty zaznacza Norbert Garczyński.
Przebieg uroczystości
Obchody rozpoczną się w niedzielę, 4 stycznia, mszą świętą o 10:00 a.m. w Parafii św. Ferdynanda. Po liturgii, około 11:00 a.m., uczestnicy wyruszą w orszaku ulicami miasta w kierunku Parafii św. Władysława.
Do udziału zaproszeni są zarówno wierni uczestniczący w mszy, jak i osoby, które dołączą wyłącznie do przemarszu. Organizatorzy podkreślają, że wydarzenie ma charakter otwarty dla wszystkich i rodzinny. Mile widziane będą przebrania za anioły, pasterzy lub króli.
Rodziny, kolędy i żywa tradycja
Orszak Trzech Króli w Chicago od lat przyciąga całe rodziny – dzieci, rodziców i dziadków. Wspólne kolędowanie na ulicach miasta jest dla wielu okazją do przekazywania tradycji młodszym pokoleniom.

Niezmiennym elementem wydarzenia są także Trzej Królowie na koniach, którzy nadają orszakowi wyjątkowo widowiskowy charakter, a najmłodszych na pewno ucieszy obecność Św. Mikołaja.
Po dotarciu do Parafii św. Władysława zaplanowano wspólne kolędowanie, jasełka w wykonaniu zespołu Juhasi oraz ciepły poczęstunek.
Wspólnota i świadectwo wiary
Frekwencja często zależy od pogody, jednak tegoroczne prognozy nie zapowiadają mrozu, co sprzyja liczniejszemu udziałowi uczestników. Niezależnie od warunków atmosferycznych Orszak Trzech Króli pozostaje ważnym publicznym świadectwem wiary oraz symbolem jedności polskiej wspólnoty w Chicago.

Dla wielu uczestników jest to nie tylko religijne wydarzenie, lecz także wyraz przywiązania do polskiej tożsamości i tradycji, które – mimo emigracyjnej codzienności – wciąż pozostają żywe i przekazywane kolejnym pokoleniom.
Załóżcie korony i dołączcie do XII Polonijnego Orszaku Trzech Króli!

Źródło: informacja własna
Foto: Andrzej Brach
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW
Regina Jurkowska i Oskar Grądziel o tradycji, podróżach i świątecznych wspomnieniach
Choć Święta Bożego Narodzenia mają swoje zakorzenione w kulturze polskiej rytuały, każdy z nas doświadcza ich nieco inaczej – zwłaszcza ci, którzy ze względu na służbę dyplomatyczną spędzają je w różnych zakątkach globu. O tym, jak wyglądają polskie święta poza granicami kraju, o tęsknocie, tradycji i roli konsula w życiu Polonii opowiedzieli w świątecznej rozmowie Konsul Generalna Regina Jurkowska oraz nowy wicekonsul ds. Polonii w Chicago, Oskar Grądziel.
Święta nie zawsze wyglądają tak samo
Jak podkreśla Regina Jurkowska, świąteczne doświadczenia zmieniają się wraz z miejscem pełnienia służby. “Wszędzie jest trochę inaczej, może być różna pogoda, towarzysząca świętom, może być pełne słońce i upał, a może być mróz i śnieg” mówi Konsul Generalna w Chicago.
Z tą opinią zgadza się Oskar Grądziel dodając, że właśnie najbardziej uderzająca bywa pogoda. „W Peru podczas świąt jest 30 stopni na plusie. Kiedy przyjechałem do Chicago i zobaczyłem 30 stopni przy autostradzie, myślałem, że to Celsjusze. Okazało się, że Fahrenheit” mówi nowy wicekonsul.
Chicago jak Polska – tradycja, klimat i Polonia
Dla Reginy Jurkowskiej to pierwsze święta w Chicago, po wielu latach pracy w innych regionach świata. Jak mówi Konsul Generalna – nigdzie indziej nie czuła się w święta tak blisko domu – “i strefa klimatyczna i wszechobecna tradycja związana ze świętami jest bardzo podobna do tej, którą pielęgnujemy w Polsce.”
Oskar Grądziel, który także spędza w Chicago pierwsze święta, nie kryje entuzjazmu. “Jestem bardzo mile zaskoczony odbiorem lokalnej Polonii, naszej chicagowskiej, mojego przyjazdu, naszych pierwszych prezentacji”.
Przez ostatnie 6 lat Boże Narodzenie wicekonsul spędzał w Peru, gdzie mieszkańcy bawią się w upale na plaży. W Chicago czuje klimat bardziej zbliżony do Krakowa, z którego pochodzi.
Święta daleko od domu – wspomnienia z Australii, Kolumbii i Peru
Konsul Regina Jurkowska pracowała do tej pory w wielu krajach świata i każde z tych doświadczeń, jak podkreśla, było wartościowe. Szczególnym wspomnieniem są dla niej słońce i kolory świąt w Sydney. Ale największe wrażenie zrobiła na niej kolumbijska tradycja świąteczna.

Noc Świeczek w Kolumbii
“Obchody przygotowujące do świąt Bożego Narodzenia rozpoczynają się 7 grudnia. To jest przeddzień Dnia Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny i to jest Noc Świeczek” opowiada Konsul Generalna.
Kolejny etap kolumbijskiej tradycji to nowenna Bożego Narodzenia odmawiana przez 9 dni od 16 grudnia wieczorami, w gronie rodziny i sąsiadów. Każdemu dniu nowennie towarzyszą inne modlitwy oraz specjalnie przyrządzone potrawy. Ten cały czas jest poświęcony duchowemu przygotowaniu do świąt.
“Trzeba pamiętać, że większość krajów latynoamerykańskich jest bardzo katolickich. Te zwyczaje są głęboko zakorzenione w ich tradycji chrześcijańskiej, katolickiej i to jest nieoderwalny element w wielu krajach właśnie takiego świętowania” zaznacza Regina Jurkowska.

Wicekonsul Oskar Grądziel
W Peru, gdzie ostatnio mieszkał Oskar Grądziel, świętowanie wygląda nieco inaczej. “Różnicą między polskimi świętami a peruwiańskimi jest to, że u nich nie ma postu, więc w święta się je pieczonego prosiaka bądź indyka” mówi wicekonsul.
“Nie świętują w taki sposób jak my w Polsce, natomiast są to dalej święta rodzinne, święta gdzie rodziny się otwierają również na przyjaciół i te domy się wypełniają tak naprawdę większą ilością osób niż tylko rodzina” opowiada Oskar Grądziel,
Mimo to, wicekonsul podkreśla, że dla niego najpiękniejsze Boże Narodzenie było zawsze w Polsce.

Kulig w Tatrach
Tradycje, smaki i quiz świąteczny
Podczas rozmowy nie zabrakło małego quizu, który pokazał, jak różnorodne są upodobania naszych Gości jeśli chodzi o tradycje i zwyczaje bożonarodzeniowe.
Konsul Generalna Regina Jurkowska najbardziej lubi łamanie się opłatkiem a z potraw rybę w occie. Wigilię zaczyna zupą rybną a z deserów najbardziej smakuje jej makowiec.
Z kolei wicekonsul Oskar Grądziel z polskich tradycji najbardziej ceni dodatkowe nakrycie dla potrzebującego, a zdań smażoną rybę. Wigilię zaczyna od barszczu z uszkami a ulubionym ciastem jest sernik. Jak zdradził w naszej rozmowie, w tym roku po raz pierwszy sam przygotuje kutię.

Oboje nasi Goście przedkładają żywą choinkę nad sztuczną a klasyczne kolędy ponad nowoczesne ich aranżacje. Ulubioną kolędą Reginy Jurkowskiej jest “Wśród nocnej ciszy” a Oskara Grądziela “Przybieżeli do Betlejem”
Konsulat otwarty dla Polonii
Mieszkając poza Ojczyzną, potrzebujemy pomocy i opieki pracowników konsulatu. Począwszy od wydania paszportu poprzez małżeństwa, czy inne, także skomplikowane sprawy urzędowe. A jak Polonia postrzega konsulat w Chicago?
“Miło by nam było, jakby wiele osób, które postrzegają konsulat jako twierdzę zabarykadowaną, żeby przekonały się do tego, że tak nie jest” mówi Konsul Generalna Regina Jurkowska o swoich świątecznych życzeniach.

Konsulat Generalny RP w Chicago
Wicekonsul Oskar Grądziel chciałby z kolei “pożyczyć wszystkim słuchaczom takiej wyrozumiałości dla nas, dla naszej pracy, dla tego, że dokładamy wszelkich starań za każdym razem, żeby wszystkich godnie i rzetelnie obsłużyć”
Naszym Gościom życzymy wspaniałego pobytu w Chicago i jak najlepszej współpracy z Polonią!
Źródło: informacja własna
Foto: CarUno, chocholowska.pl
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW
Niech Chrystus narodzi się wśród nas – życzą słuchaczom Goście Radia Deon
Niech Boże Narodzenie będzie czasem, w którym naprawdę usłyszymy cichy głos Jezusa rodzącego się dla nas. A nasze polskie zwyczaje otulą nas pokojem, tradycją i głębokim, rodzinnym ciepłem. Goście i przyjaciele Radia Deon Chicago składają naszym słuchaczom wyjątkowe życzenia na Święta Narodzenia Pańskiego. Ciepłe słowa kierują: Łucja Mirowska-Kopeć, Regina Jurkowska, Marian Nowacki, Edyta Duda, Dariusz Godlewski, Ewa Jeneralczuk i Tomasz Wybranowski.

Dr Łucja Mirowska-Kopeć, Przewodnicząca Komitetu Organizacyjnego Parady 3 Maja i prezes Związku Klubów Polskich, która działa także w Komitecie Ligi Katolickiej. Za swoje zasługi dla edukacji została nagrodzona, jako jedyna Polka w USA, w ramach Miesiąca Historii Kobiet.

Regina Jurkowska – Konsul Generalna w Chicago. Za zasługi w służbie zagranicznej i działalności dyplomatycznej uhonorowana została: Srebrnym Krzyżem Zasługi RP (2012), Złotym Krzyżem Zasługi Republiki Węgierskiej (2018), Złotym Krzyżem Zasługi RP (2022), Medalem Generalnego Przełożonego Towarzystwa Chrystusowego w Poznaniu (2017) oraz honorowym obywatelstwem dzielnicy Blacktown w Sydney.

Marian Nowacki, były piłkarz, zdobywcę trofeów z Legią Warszawa, a obecnie założyciel i dyrektor generalny firmy Generał Pułaski, producenta marki Two Flag One Spirit – organicznej wódki najwyższej jakości.

Edyta Duda – projektantka kuchni ze Studia 41. Salony sieci Studio 41 znajdują się w Chicago, Naperville, Schaumburgu, Palatine, Highland Park, oraz Lincolnwood. Oferują meble na zamówienie oraz gotowe, a także łazienki, okna i drzwi.

Dariusz Godlewski z firmy Kaizen Wealth Advisors, od ponad 17 lat zajmującej się planowaniem inwestycyjnym i emerytalnym, działającej w oparciu o fiduciary duty czyli zawsze dbającej o najlepszy interes naszych klientów.

Ewa Jeneralczuk – Radio Deon Floryda, współprowadząca poranek “Budzik Morning Show”.

Tomasz Wybranowski – dziennikarz radiowy i prasowy, krytyk muzyczno-literacki, publicysta, poeta, a także dyrektor muzyczny Radia Wnet FM. Jego wiersze były tłumaczone w wielu językach. Wiersz “Królestwo Bezprzestrzenne” otrzymał Nagrodę Wiersz Roku 2023.
-
News USA4 tygodnie temuRząd wstrzymuje rozpatrywanie wszystkich wniosków imigracyjnych z 19 państw
-
GOŚCIE BUDZIK MORNING SHOW4 tygodnie temuTomasz Potaczek z Chicago ponownie na podium Mistrzostw Świata w Kettlebell
-
News USA3 tygodnie temuHistoryczne wystąpienie prezydenta: Trump o uroczystości Niepokalanego Poczęcia
-
Polonia Amerykańska4 dni temuCoraz więcej Polaków opuszcza USA na skutek zaostrzonej polityki imigracyjnej
-
News USA4 tygodnie temuUniwersytet Kolorado zapłaci 10,3 mln USD za przymus szczepień przeciw COVID-19
-
Polonia Amerykańska4 tygodnie temuMsza Św. w intencji ofiar stanu wojennego zostanie odprawiona 14 grudnia w Kościele Św. Trójcy
-
News Chicago1 tydzień temuKevin Niemiec wśród absolwentów St. Viator High School oskarżonych o gwałt na koleżance z klasy
-
News USA7 dni temuAmFest 2025: JD Vance przedstawia wizję „chrześcijańskiej polityki” w USA










