– Bezpieczeństwo i gospodarka przestały być dziś dwoma osobnymi porządkami polityki. To, gdzie powstaje fabryka, skąd płynie gaz i kto buduje elektrownię, decyduje dziś o bezpieczeństwie państw tak samo jak liczba żołnierzy i czołgów – mówił Prezydent Karol Nawrocki podczas Polish–American Economic Summit w Nowym Jorku.

Otwierając wydarzenie Prezydent RP podkreślił, że dzisiejsze spotkanie, którego celem jest rozmowa o przyszłości współpracy gospodarczej, gromadzi niemal dwustu przedsiębiorców z Polski i Stanów Zjednoczonych, liderów biznesu oraz przedstawicieli administracji obydwu państw.

Zwracał uwagę, że przez trzy dekady Polska konsekwentnie budowała swoją pozycję gospodarczą, która dzisiaj procentuje nie tylko wzrostem produktu krajowego, lecz także partnerstwem gospodarczym ze Stanami Zjednoczonymi.

– Nie chcemy, żeby Polska była postrzegana wyłącznie jako miejsce niższych kosztów. Polska już nie jest wyłącznie miejscem niższych kosztów. Naszą ambicją jest być krajem wysokich technologii i innowacji – przekonywał Karol Nawrocki.

Zaznaczył również, że mocnym fundamentem tego partnerstwa są: zakupy uzbrojenia, kontrakty energetyczne i współpraca technologiczna. Natomiast kolejnym krokiem jest zwiększenie udziału polskich przedsiębiorstw w produkcji, rozwoju i obsłudze tych przedsięwzięć.

– Dziś, gdy po obu stronach Atlantyku kwestie związane z bezpieczeństwem coraz silniej wpływają na decyzje inwestycyjne, Polska może stać się jednym z najważniejszych miejsc łączących amerykański kapitał i technologię z potencjałem gospodarczym całej Europy – zauważył Prezydent RP.

Odnosząc się do relacji gospodarczych wskazał, że wymiana handlowa między Polską a Stanami Zjednoczonymi sięga rocznie około 39 miliardów dolarów i rośnie z roku na rok. – Wśród wszystkich 51 europejskich partnerów handlowych Stanów Zjednoczonych to właśnie Polska ma najmniejszą nierównowagę handlową, niecały jeden procent obrotu – dodał.

Przekazał także, że amerykański kapitał jest mocno obecny w Polsce. Ponad 1600 firm z amerykańskim kapitałem zatrudnia ok. 241 tysięcy osób, z czego niemal 60 procent pracuje w sektorze produkcyjnym, a wartość ich aktywów w Polsce sięga 75,5 miliarda dolarów. – Stany Zjednoczone są drugim co do wielkości zagranicznym inwestorem w naszym kraju – wskazał.

Prezydent RP wyjaśnił, że już dziś, jako odpowiedzialny sojusznik inwestujemy w nasze bezpieczeństwo, przeznaczając na obronność niemal 5 procent swojego PKB. Polska jest też od kilku lat największym na świecie partnerem amerykańskiego rządowego programu sprzedaży uzbrojenia. Podkreślił jednak, że nie chcemy, aby ta współpraca ograniczała się jedynie do kupowania i odbierania gotowego uzbrojenia.

Przypomniał, że linie produkcyjne amerykańskiego sprzętu już działają w Polsce: wyrzutnie systemu Patriot powstają w Hucie Stalowa Wola, a kontenery startowe pocisków PAC–3 i ich silniki produkują Wojskowe Zakłady Lotnicze i Wojskowe Zakłady Elektroniczne we współpracy z Lockheed Martin i L3Harris.

– Faza serwisowa takiego uzbrojenia trwa 20, 30 lat, a więc dłużej niż sama dostawa. To właśnie w serwisie i wspólnej produkcji leży dziś największa, wciąż niewykorzystana wartość tej współpracy – wyjaśnił Karol Nawrocki.

Wspomniał również, że Polska zabiega o ulokowanie na swoim terytorium europejskiego centrum serwisowego PAC–3. Prezydent wyjaśnił, że przykład wojny na Ukrainie oraz na Bliskim Wschodzie pokazują, że dostęp do amerykańskiego uzbrojenia zależy nie tylko od zawartych kontraktów, lecz także priorytetów strategicznych Stanów Zjednoczonych. Dlatego rozwój zdolności produkcyjnych i serwisowych w Polsce jest nie tylko korzyścią gospodarczą, ale przede wszystkim elementem bezpieczeństwa Polski i całej wschodniej flanki NATO.

W czasie przemówienia Prezydent RP zwracał uwagę także na kwestie energetyki, czyli drugi ważny filar naszej współpracy. Podkreślił, że Polska odcięła się od zakupu rosyjskiego gazu i buduje swoją suwerenność energetyczną, dywersyfikując źródła dostaw. Wspomniał, że amerykański gaz to dziś prawie jedna trzecia całego polskiego importu tego surowca, a umowy na jego dostawę obowiązują do 2042 roku.

Karol Nawrocki wskazał również na rozpoczęcie budowy pierwszej elektrowni jądrowej, jako najważniejszą decyzję energetyczną ostatnich lat. Na początku sierpnia teren inwestycji został przekazany firmie Bechtel, wykonawcy projektu.

– Rozbudowujemy równolegle nasze zdolności importowe LNG. Dzięki tej infrastrukturze Polska już dziś odsprzedaje amerykański gaz na Ukrainę i chcemy, żeby rola Polski w tym zakresie sięgała dalej, obejmując cały nasz region – mówił.

Prezydent Karol Nawrocki podczas Polish–American Economic Summit wręczył odznaczenia państwowe osobom zasłużonym w budowaniu pozytywnego wizerunku Polski w Stanach Zjednoczonych Ameryki oraz za wspieranie polskiej przedsiębiorczości. Karol Nawrocki powołał także Ambasadora – Specjalnego Przedstawiciela Prezydenta RP do spraw innowacji i nowych technologii oraz nowych członków Rady Biznesu.

Odznaczeni zostali:

za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie nowych technologii,
za wspieranie polskiej przedsiębiorczości,
oraz budowanie pozytywnego wizerunku Polski w Stanach Zjednoczonych Ameryki

KRZYŻEM KAWALERSKIM ORDERU ZASŁUGI RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Tomasz Czajka

Teresa Przytycka

za osiągnięcia naukowe i działalność na rzecz rozwoju polskiej przedsiębiorczości
oraz za promocję Polski w Stanach Zjednoczonych Ameryki

ZŁOTYM KRZYŻEM ZASŁUGI

Rafał Modrzewski

Mateusz Staniszewski

Prezydent Karol Nawrocki powołał Justynę Orłowską na stanowisko Ambasadora – Specjalnego Przedstawiciela Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej do spraw innowacji i nowych technologii.

Do Rady Biznesu przy Prezydencie Rzeczypospolitej Polskiej powołani zostali: Aleksander Hass i Przemysław Sęczkowski.

W swoim przemówieniu Prezydent RP podkreślił szczególną rolę gremium doradczego, do którego powołano dziś dwóch nowych członków. Jak zaznaczył Karol Nawrocki, Rada Biznesu przy Prezydencie RP stanowi „głos polskich przedsiębiorców” i odgrywa istotną rolę w opiniowaniu nowych rozwiązań prawnych i inicjatyw ustawodawczych.

Zwracając się do osób odznaczonych Prezydent RP podziękował za ciężką pracę na rzecz rozwoju polskiej przedsiębiorczości i promowania Polski w Stanach Zjednoczonych. W swoim wystąpieniu nawiązał do historyczny relacji wybitnego polskiego pianisty Ignacego Jana Paderewskiego z ówczesnym Prezydentem USA Thomasem Woodrowem Wilsonem.

– Ten wysiłek narodowy, poświęcenie narodu polskiego, pragnienie wolności zostało wsparte przez prezydenta Stanów Zjednoczonych i w końcu nadszedł 1918 rok, odzyskanie przez Polskę niepodległości – mówił.

Przypomniał także, że gdy Polacy przez kolejne dekady walczyli o pełną suwerenność, relacje papieża Jana Pawła II z prezydentem USA Ronaldem Reganem pomogły polskiej opozycji antykomunistycznej w dążeniu do odzyskania wolności. Natomiast po 1989 roku nasz kraj rozwijał się dzięki wysiłkom polskich przedsiębiorców i naukowców różnych dziedzin oraz kontaktom z kolejnymi amerykańskimi administracjami.

– Wszystko to prowadzi nas do wielkiego sukcesu, jakim jest [udział w szczycie] G20, na którym będziemy po raz pierwszy, jako Rzeczpospolita Polska, w grudniu tego roku – mówił.

Prezydent pogratulował również Justynie Orłowskiej nominacji, podkreślając, że jako Ambasador – Specjalny Przedstawiciel będzie odpowiadać za sektor nowych technologii oraz rozwój relacji biznesowych ze Stanami Zjednoczonymi.

KPRP

Meritage Hospitality Group, jeden z największych franczyzobiorców Wendy’s w Stanach Zjednoczonych, złożył wniosek o ochronę przed wierzycielami na podstawie Chapter 11. Firma z Michigan prowadzi 314 restauracji Wendy’s w 15 stanach i zatrudnia około 9 tysięcy osób. Pomimo postępowania restrukturyzacyjnego lokale mają pozostać otwarte i działać normalnie.

Wniosek został złożony w czwartek w federalnym sądzie upadłościowym dla Zachodniego Dystryktu Michigan. Meritage Hospitality Group znalazła się pod silną presją finansową związaną między innymi ze wzrostem cen wołowiny, mniejszą liczbą klientów oraz spadającą rentownością restauracji.

Firma wskazuje również na wpływ intensywnych promocji cenowych na marże. Problemy finansowe doprowadziły do gwałtownego pogorszenia wyników i rozpoczęcia zamykania części nierentownych restauracji Wendy’s.

Spór z Wendy’s tuż przed złożeniem wniosku

Postępowanie upadłościowe rozpoczyna się w czasie poważnego sporu pomiędzy Meritage a jednostką franczyzową Wendy’s. Z dokumentów sądowych wynika, że 16 września Meritage otrzymało zawiadomienie o zamiarze natychmiastowego zakończenia jego praw franczyzowych oraz praw do zajmowania wynajmowanych lokali.

Dzień później Meritage złożyło wniosek o ochronę na podstawie Chapter 11. W efekcie działania zmierzające do zakończenia umów zostały wstrzymane na czas prowadzenia sprawy. Meritage kwestionuje stanowisko Wendy’s i utrzymuje, że jego prawa franczyzowe nadal obowiązują.

31,5 miliona dolarów straty w ciągu roku

Dyrektor generalny Meritage Bob Schermer Jr. poinformował wcześniej inwestorów, że w 2025 roku zyski na poziomie restauracji spadły o 48 procent. Dokumenty sądowe pokazują również, jak mocno pogorszyła się ogólna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa.

W 2025 roku Meritage odnotowało 31,5 miliona dolarów straty netto. Rok wcześniej firma wykazała 8 milionów dolarów zysku netto. Przychody spadły natomiast o 7,6 procent, do 617,7 miliona dolarów.

Około 60 restauracji przeznaczonych do zamknięcia

Próbując ograniczyć straty, Meritage rozpoczęło pod koniec 2025 roku proces zamykania około 60 nierentownych restauracji Wendy’s. W wielu innych lokalach firma zrezygnowała ze śniadań lub zmodyfikowała sposób oferowania porannego menu.

Według przedsiębiorstwa działania te mają przynieść około 11,2 miliona dolarów rocznych korzyści na poziomie EBITDA. Restrukturyzacja działalności operacyjnej rozpoczęła się więc jeszcze przed skierowaniem sprawy do sądu upadłościowego.

Ponad 651 milionów dolarów zobowiązań

Według dokumentów sądowych latem 2026 roku Meritage miało około 725,9 miliona dolarów aktywów oraz 651,2 miliona dolarów zobowiązań. Skala sporu finansowego z jednostką franczyzową Wendy’s jest również znacząca. Wendy’s zgłasza wobec firmy roszczenia na łączną kwotę 146,9 miliona dolarów.

Restauracje Wendy’s mają pozostać otwarte

Zarząd Meritage uznał restrukturyzację prowadzoną pod nadzorem sądu za sposób na wzmocnienie finansów przedsiębiorstwa, uporanie się z obecnymi problemami oraz ochronę długoterminowych interesów pracowników, klientów, społeczności i pozostałych zainteresowanych stron.

Firma zapewnia, że pomimo postępowania upadłościowego zamierza utrzymać otwarte sale restauracyjne i kontynuować normalną działalność. Meritage wystąpiło również do sądu o zgodę na dalsze wypłacanie wynagrodzeń pracownikom bez zakłóceń.

Przedsiębiorstwo mówi o około 9 tysiącach pracowników, natomiast dokumenty złożone w związku z postępowaniem wskazują dokładniej na około 8 850 zatrudnionych w chwili rozpoczęcia sprawy.

Źródło: foxbusiness
Foto: Wendy’s, istock/JHVEPhoto/M. Suhail/

Język internetu, sztucznej inteligencji, mediów społecznościowych i współczesnej popkultury oficjalnie trafia do słownika. Merriam-Webster dodał do swojej internetowej bazy 1400 nowych słów, znaczeń i określeń. Wśród nich znalazły się między innymi „vibe coding”, „looksmaxxing”, „parasocial”, „Rickroll”, „trash panda” oraz terminy związane ze sztuczną inteligencją.

Merriam-Webster podkreśla, że aktualizacja jest odzwierciedleniem zmian zachodzących we współczesnym języku. Nowe hasła nie trafiają jednak do słownika wyłącznie dlatego, że w danym momencie stają się popularne w internecie.

Redaktorzy obserwują sposób używania poszczególnych słów i zwrotów, zwracając uwagę na to, czy są stosowane powszechnie i przez odpowiednio długi czas. Dopiero utrwalone określenia mogą zostać uznane za część współczesnego języka i otrzymać własne miejsce w słowniku.

Internet i media społecznościowe zmieniają język

Duża część nowych haseł wywodzi się z kultury mediów społecznościowych. Jednym z nich jest „looksmaxxing”, określenie związane z działaniami podejmowanymi w celu maksymalnego poprawienia własnego wyglądu fizycznego.

Do słownika trafiło również słowo „parasocial”, używane do opisania jednostronnej więzi, jaką ktoś odczuwa wobec osoby publicznej lub osobowości medialnej. Takie relacje stały się szczególnie widoczne wraz z rozwojem mediów społecznościowych i internetowych twórców.

Oficjalnego miejsca doczekał się także „Rickroll”. To znany internetowy żart polegający na przekierowaniu niczego niepodejrzewającego użytkownika do teledysku Ricka Astleya z 1987 roku do piosenki „Never Gonna Give You Up”.

Wśród kolejnych nowych haseł znalazły się „meme coin” oraz „promposal”, czyli efektowne, często starannie przygotowane zaproszenie drugiej osoby na szkolny bal maturalny.

Sztuczna inteligencja mocno zaznaczyła swoją obecność

Jedną z najważniejszych grup nowych terminów tworzą słowa związane ze sztuczną inteligencją i technologią. Merriam-Webster dodał między innymi „vibe coding”, określenie odnoszące się do tworzenia oprogramowania z wykorzystaniem sztucznej inteligencji.

Do słownika weszło także „AGI”, czyli skrót odnoszący się do sztucznej inteligencji ogólnej, oraz nowe rzeczownikowe znaczenie słowa „compute”. Aktualizacja pokazuje, jak szybko terminologia technologiczna przenika do codziennego języka.

Dodano również „uncanny valley”, czyli określenie niepokojącego odczucia wywoływanego przez sztuczną postać lub obiekt, który wygląda niemal jak człowiek, ale nie jest wystarczająco realistyczny, by odbiorca uznał go za naturalnego.

Od „superfood” po „chili crisp”

Nowe słowa nie ograniczają się do internetu i technologii. Spora grupa pochodzi ze świata kulinariów. Do słownika trafiły między innymi „superfood”, „cake pop”, „shishito”, „bao” oraz „chili crisp”.

Merriam-Webster uwzględnił również „cuffing season”. Określenie opisuje okres, w którym osoby samotne poszukują krótkoterminowych partnerów romantycznych na chłodniejsze miesiące roku.

„Sunday scaries”, „copium” i „California sober”

Wśród nowych haseł znalazły się także określenia opisujące współczesne zachowania i nastroje. „Sunday scaries” odnosi się do niepokoju pojawiającego się pod koniec weekendu w związku z perspektywą powrotu do pracy lub innych obowiązków.

Do słownika weszły również „crashout”, „copium”, „California sober” oraz „yacht rock”. Listę uzupełniają między innymi „shapewear” i „neckbeard”, natomiast słowo „letterboxing” otrzymało dodatkowe znaczenie związane ze światem cyfrowym.

„Trash panda” oficjalnie w słowniku

Jednym z bardziej humorystycznych nowych określeń jest „trash panda”, czyli żartobliwa nazwa szopa pracza. Do słownika trafił również „Mandela Effect”, termin opisujący sytuację, w której wiele osób podziela to samo błędne wspomnienie dotyczące określonego wydarzenia lub faktu.

Szop pracz

Przedstawiciele Merriam-Webster zaznaczają, że nawet bardzo popularne internetowe określenie nie zostaje automatycznie uznane za słownikowe hasło. Kluczowe znaczenie ma jego trwałość oraz szerokie zastosowanie, a nie jednorazowa fala zainteresowania.

1400 nowych słów i znaczeń

Najnowsza aktualizacja obejmuje łącznie 1400 nowych słów i definicji. Merriam-Webster traktuje takie zmiany jako zapis tego, czym żyje współczesne społeczeństwo i w jaki sposób nowe technologie, internet, jedzenie, relacje oraz popkultura wpływają na język.

Aktualizacja pojawia się kilka miesięcy przed spodziewanym ogłoszeniem przez Merriam-Webster Słowa Roku 2026. W 2025 roku wydawnictwo wybrało słowo „slop”, odnoszące się do niskiej jakości treści cyfrowych produkowanych zazwyczaj masowo przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji.

Wydawnictwo wskazywało wówczas, że internet został zalany między innymi absurdalnymi filmami, nietrafionymi obrazami reklamowymi, propagandą, fałszywymi wiadomościami wyglądającymi na prawdziwe, słabej jakości książkami tworzonymi przez AI oraz raportami generowanymi przez sztuczną inteligencję, które zabierają czas współpracownikom.

Wśród innych określeń wyróżnionych przez Merriam-Webster w 2025 roku znalazły się także „gerrymander”, „touch grass”, „performative”, „tariff”, „six seven” oraz „conclave”. Najnowsza aktualizacja pokazuje natomiast, że coraz większą część języka kształtują obecnie internet, media społecznościowe i rozwój sztucznej inteligencji.

Źródło: foxbusiness
Foto: Noah1806 , istock/Devonyu/Rhododendrites /Atitaya Pimpa/