Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za badania, które doprowadziły do powstania optogenetyki. Metoda łączy światło i genetykę, pozwalając naukowcom niezwykle precyzyjnie kontrolować aktywność neuronów w żywym mózgu i lepiej poznawać mechanizmy odpowiedzialne za zachowanie oraz choroby.

Nagrodzone badania otworzyły zupełnie nową dziedzinę neuronauki. Optogenetyka umożliwia naukowcom włączanie i wyłączanie określonych komórek nerwowych za pomocą światła, dzięki czemu można ustalać, które obwody mózgu odpowiadają za konkretne funkcje, zachowania i objawy chorób.

Eksperci podkreślają, że technologia zasadniczo zmieniła sposób badania mózgu. Neurobiolog Patrick Forcelli z Georgetown University porównał postęp do przejścia od tradycyjnego atlasu drogowego mózgu do obrazu przypominającego Google Earth, pozwalającego znacznie dokładniej analizować jego funkcjonowanie.

Trzech naukowców stoi za przełomowym odkryciem

Karl Deisseroth, 54-letni lekarz i naukowiec, jest badaczem Howard Hughes Medical Institute oraz profesorem Stanford University w Kalifornii. Peter Hegemann, lat 71, pracuje na Humboldt University w Berlinie. Trzecim laureatem jest 73-letni Georg Nagel, który ostatnio pracował na University of Würzburg w Niemczech. Odrębne badania prowadzone przez trzech naukowców doprowadziły ostatecznie do opracowania techniki, która stała się jednym z podstawowych narzędzi współczesnej neuronauki.

Wszystko zaczęło się od zielonych alg

Przełom miał swój początek w badaniach Hegemanna nad jednokomórkowymi zielonymi algami i sposobem, w jaki przemieszczają się one w kierunku światła. Hegemann i Nagel odkryli szczególne białko reagujące na niebieskie światło.

Po oświetleniu białko otwiera kanał, powodując powstanie impulsu elektrycznego. Naukowcy ustalili, że umieszczenie tego białka w innych komórkach może sprawić, że również staną się one wrażliwe na światło.

Komórki mózgowe komunikują się za pomocą sygnałów elektrycznych, ale w normalnych warunkach nie reagują na światło. Deisseroth wykorzystał naturalny mechanizm odkryty u mikroorganizmów i wprowadził gen kontrolujący światłoczułe białko do określonych komórek mózgu żywych myszy.

Światło może sterować neuronami

Oświetlenie zmodyfikowanych komórek pozwalało naukowcom włączać lub wyłączać neurony podczas wykonywania przez zwierzęta określonych zadań. Początkowo światło dostarczano za pomocą niewielkich włókien, natomiast obecnie rozwijane są również metody niewymagające takiej ingerencji.

Deisseroth wyjaśniał, że światło zazwyczaj kojarzy się z narzędziem umożliwiającym obserwowanie świata. W optogenetyce jego rola jest odwrotna – służy do niezwykle precyzyjnego wywoływania określonych zmian i kontrolowania aktywności komórek.

Od poznania mózgu do nowych metod leczenia

Optogenetyka pozostaje przede wszystkim narzędziem badawczym pozwalającym ustalić, jak funkcjonują konkretne neurony i całe obwody nerwowe. Wiedza ta może jednak wskazywać nowe sposoby leczenia zaburzeń wynikających z nieprawidłowej pracy mózgu.

Deisseroth podkreślał, że zidentyfikowanie komórek, które rzeczywiście odpowiadają za określony objaw lub jego ustąpienie, pozwala następnie myśleć o lekach albo innych metodach oddziałujących właśnie na te komórki.

Optogenetyka może pomóc osobom tracącym wzrok

Jednym z najbardziej zaawansowanych zastosowań są badania nad leczeniem dziedzicznej choroby oczu określanej jako retinitis pigmentosa. Firmy prowadzą już badania polegające na wprowadzeniu światłoczułego białka do siatkówki pacjenta. Osoba poddana takiej terapii otrzymuje następnie specjalne okulary emitujące światło. Celem jest przywrócenie części zdolności widzenia osobom cierpiącym na tę genetyczną formę utraty wzroku.

Deisseroth zwrócił również uwagę na naukowców wykorzystujących wiedzę zdobytą dzięki optogenetyce do poszukiwania potencjalnych metod leczenia autyzmu i schizofrenii.

Technologia zmieniła neuronaukę

Optogenetyka zapewnia niezwykle precyzyjny zestaw narzędzi pozwalających prowadzić eksperymenty nad działaniem mózgu, które innymi metodami byłyby bardzo trudne do wykonania. Komórki mózgowe komunikują się w ciągu milisekund, a optogenetyka po raz pierwszy umożliwiła naukowcom kontrolowanie ich w laboratorium z podobną szybkością.

Karl Deisseroth

Badacze tworzą funkcjonalne mapy mózgu

Nowa metoda pozwoliła neuronauce odejść od statycznych map aktywności mózgu i rozpocząć tworzenie funkcjonalnych schematów jego połączeń. Jednocześnie przyczyniła się do rozwoju kolejnych technik służących badaniu złożoności układu nerwowego.

Abdel El Manira, członek Zgromadzenia Noblowskiego, wskazał, że optogenetyka pomogła ujawnić zaburzenia działania konkretnych obwodów mózgowych. Ma to znaczenie między innymi dla badań nad utratą wzroku, depresją, uzależnieniami i demencją.

Mimo ogromnego postępu mózg nadal pozostaje jednym z najbardziej tajemniczych organów człowieka. Zdaniem El Maniry optogenetyka daje naukowcom wyjątkowo skuteczne narzędzie do mierzenia się z kolejnymi pytaniami dotyczącymi jego funkcjonowania.

Peter Hegemann

Nobel z medycyny rozpoczyna tydzień nagród

Nagrodę ogłoszono w Instytucie Karolinska w Sztokholmie, rozpoczynając tegoroczny tydzień noblowski. Wysokość nagrody wynosi w tym roku 12 milionów koron szwedzkich, czyli około 1,2 miliona dolarów.

Po poniedziałkowej Nagrodzie Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny we wtorek zostanie ogłoszony Nobel z fizyki, w środę z chemii, a w czwartek z literatury. Pokojowa Nagroda Nobla zostanie przyznana w piątek, natomiast 12 października poznamy laureata Nagrody Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie nauk ekonomicznych.

 Georg Nagel

Źródło: cbs
Foto: YouTube, The Nobel Prize

Dennis Hastert, polityk z Illinois i najdłużej urzędujący republikański przewodniczący Izby Reprezentantów USA, zmarł w wieku 84 lat. Jego wieloletnia kariera polityczna zakończyła się skandalem po ujawnieniu zarzutów dotyczących wykorzystywania seksualnego nastoletnich zawodników w czasach, gdy pracował jako nauczyciel i trener zapasów.

Dennis Hastert zmarł w sobotę z przyczyn naturalnych w swoim domu, gdzie znajdował się pod opieką hospicyjną. Informację o jego śmierci przekazała w poniedziałek Koroner Powiatu Kendall, Jacquie Purcell.

Republikanin reprezentował Illinois w Kongresie, a w latach 1999–2007 pełnił funkcję przewodniczącego Izby Reprezentantów. Wiele lat później trafił do więzienia w związku ze sprawą dotyczącą wypłacania pieniędzy za milczenie na temat jego wcześniejszego postępowania.

Od nauczyciela i trenera do jednego z najważniejszych polityków USA

Hastert przez lata pracował jako nauczyciel historii i trener zapasów w Yorkville, na zachodnich przedmieściach Chicago. Jego kariera trenerska trwała od 1965 do 1981 roku. Dopiero wiele lat później prokuratorzy ujawnili zarzuty dotyczące tego okresu jego życia.

Jego droga do wielkiej polityki rozpoczęła się w nietypowych okolicznościach. W 1980 roku zajął trzecie miejsce w republikańskich prawyborach do Izby Reprezentantów Illinois. Urzędujący kandydat ciężko jednak zachorował, a przywódcy Partii Republikańskiej wybrali Hasterta na jego miejsce w listopadowych wyborach. Hastert wygrał w okręgu uznawanym za republikański bastion.

W 1986 roku został kandydatem do Kongresu i pokonał demokratycznego rywala, zdobywając 52 procent głosów. Był to najmniejszy margines zwycięstwa w jego późniejszych wyborach do Kongresu.

Przejął stanowisko po Newcie Gingrichu

W Waszyngtonie Dennis Hastert stopniowo awansował w republikańskich strukturach Izby Reprezentantów. Po przejęciu przez Republikanów kontroli nad izbą w 1995 roku blisko współpracował z Newtem Gingrichem oraz Tomem DeLayem.

Dennis Hastert, 2005 rok

Pod koniec lat 90-tych Hastert nadal pozostawał stosunkowo mało znanym politykiem z Illinois, ale cieszył się opinią osoby potrafiącej współpracować z innymi. Kiedy Gingrich stracił poparcie po problemach związanych z naruszeniami zasad etycznych oraz słabym wyniku Republikanów w wyborach, partia wybrała Hasterta na jego następcę.

W pierwszych tygodniach sprawowania funkcji przewodniczącego w 1999 roku kierował pracami Izby Reprezentantów w czasie, gdy Senat prowadził proces impeachmentu ówczesnego prezydenta Billa Clintona. Po odzyskaniu przez Republikanów Białego Domu pomagał następnie w uchwalaniu programu legislacyjnego Prezydenta George’a W. Busha.

Mógł zostać tymczasowym prezydentem

Podczas przedłużającego się przeliczania głosów po wyborach prezydenckich w 2000 roku współpracownicy Dennisa Hasterta przedstawili mu nawet scenariusz, w którym mógłby zostać pełniącym obowiązki prezydenta w przypadku impasu w Kolegium Elektorów.

Hastert przewodniczący Izbie Reprezentantów podczas 109. kadencji Kongresu.

Hastert później przyznał w swoich wspomnieniach z 2004 roku, że nie chciał zostać prezydentem, nawet tymczasowo. Już na początku swojej kadencji przewodniczącego zwracał też uwagę na zagrożenia związane z ogromną władzą wynikającą z tego stanowiska i znaczenie zachowania kontaktu ze zwykłym życiem poza Waszyngtonem.

Śledztwo ujawniło przeszłość Hasterta

Polityczna spuścizna Hasterta została zburzona w 2015 roku, kiedy oskarżono go o obchodzenie przepisów bankowych. Według śledczych działania te były związane z planem przekazywania pieniędzy za milczenie na temat nieokreślonego początkowo wcześniejszego postępowania byłego polityka.

Niemal rok później prokuratorzy ujawnili, że chodziło o zarzuty dotyczące wykorzystywania seksualnego nastoletnich chłopców należących do drużyny zapaśniczej w Yorkville. Według prokuratury Dennis Hastert wykorzystał seksualnie co najmniej czterech zawodników podczas swojej kariery trenerskiej.

Osoba określana w dokumentach sądowych jako Individual A, której Hastert przekazywał pieniądze, twierdziła, że do wykorzystania doszło w pokoju motelowym, gdy miała 14 lat i wracała z obozu zapaśniczego.

Hastert (na górze po lewej), gdy był trenerem zapasów w szkole średniej w 1976 r

Według przedstawionych w sprawie informacji Hastert miał również dotykać innych zawodników w szatni pod pretekstem wykonywania masażu. Dwóch zapaśników twierdziło, że dopuścił się wobec nich czynności seksualnych.

Fotel ustawiony przy prysznicach

Prokuratorzy opisywali również fotel, na którym Dennis Hastert miał często siedzieć w szatni. Z tego miejsca miał bezpośredni widok na stanowiska prysznicowe, z których korzystali chłopcy.

Hastert ostatecznie przyznał się do obchodzenia przepisów bankowych. Łącznie przekazał Individual A ponad 1,7 miliona dolarów z obiecanych 3,5 miliona dolarów. Niektóre wypłaty były dokonywane jednorazowo w gotówce w kwotach sięgających 100 tysięcy dolarów.

15 miesięcy więzienia

W 2016 roku sąd skazał Hasterta na 15 miesięcy więzienia. Były przewodniczący Izby Reprezentantów stał się tym samym jednym z najwyższych rangą amerykańskich polityków, którzy zostali skazani na pobyt w więzieniu.

Podczas ogłaszania wyroku wyraźnie wzburzony sędzia określił Dennisa Hasterta jako osobę, która seryjnie molestowała dzieci. Sam były polityk przyznał później, że głęboko wstydzi się swojego postępowania i źle traktował część swoich zawodników, jednak nie odniósł się bezpośrednio do wykorzystywania seksualnego.

Kontrowersje wokół majątku

Hastert stał się zamożnym człowiekiem między innymi dzięki skomplikowanym transakcjom dotyczącym nieruchomości. Transakcje te zbiegły się w czasie z przeznaczeniem środków na projekt drogowy, który wspierał jako kongresmen i który zwiększył wartość gruntów kupionych przez niego w jego okręgu.

W 2007 roku stracił stanowisko przewodniczącego Izby Reprezentantów po przejęciu kontroli nad izbą przez Demokratów. Jeszcze w tym samym roku zrezygnował również z mandatu w Kongresie.

Uczelnie i instytucje usunęły jego nazwisko

Dennis Hastert urodził się w Aurorze w Illinois. W młodości pomagał ojcu w rodzinnym biznesie paszowym. W 1964 roku uzyskał tytuł licencjata z ekonomii w Wheaton College, a trzy lata później zdobył tytuł magistra edukacji na Northern Illinois University.

Oficjalny portret Hasterta jako spikera, namalowany przez Laurel Stern Boeck. W tle widoczna jest laska ceremonialna Izby Reprezentantów Stanów Zjednoczonych, a na pierwszym planie – zabytkowy srebrny kałamarz Izby. Portret odsłonięto w 2009 roku.

W 2007 roku Wheaton College nadał jego imię nowemu centrum zajmującemu się ekonomią, administracją i polityką publiczną. Po postawieniu Hasterta w stan oskarżenia uczelnia w 2015 roku usunęła jego nazwisko z nazwy placówki.

Także inne organizacje zerwały związki z byłym przewodniczącym Izby Reprezentantów. Jego portret został usunięty z korytarza znajdującego się przed salą obrad Izby Reprezentantów.

Całe życie związany z przedmieściami Chicago

Dennis Hastert przez całe życie mieszkał na przedmieściach Chicago, przede wszystkim w rejonie Yorkville. To właśnie tam rozpoczął karierę jako nauczyciel i trener, zanim wszedł do polityki stanowej, a później znalazł się na jednym z najważniejszych stanowisk w amerykańskim Kongresie.

Dennis Hastert zmarł w wieku 84 lat. Pozostawił żonę Jean oraz dwóch dorosłych synów.

Źródło: AP
Foto: United States Congress, Office of Congressman Dennis Hastert, Laurel Boeck, YouTube

Osoby, które miały ubezpieczenie samochodowe w State Farm, mogą otrzymać zwrot części zapłaconych składek. Firma rozpoczęła wypłatę 5 miliardów dolarów w formie dywidend dla uprawnionych klientów. Pieniądze są przekazywane etapami, a cały proces obejmujący ponad 49 milionów ubezpieczonych pojazdów potrwa kilka miesięcy.

State Farm rozpoczęło wypłaty w lipcu. Wysokość zwrotu dla każdego klienta jest obliczana na podstawie określonego procentu składki zapłaconej za każdą kwalifikującą się polisę samochodową w 2025 roku.

Procent zwracanej składki różni się w zależności od stanu i wynosi od 4 do 10 procent. Program obejmuje ponad 49 milionów pojazdów ubezpieczonych w ramach State Farm Mutual, dlatego pieniądze nie trafiają do wszystkich klientów jednocześnie.

Nie dostałeś e-maila ani listu? Nadal warto sprawdzić

Klienci zakwalifikowani do wypłaty są informowani o dywidendzie za pośrednictwem wiadomości e-mail wysłanej z adresu [email protected] albo tradycyjnego listu przesłanego pocztą. Brak wiadomości nie musi jednak oznaczać, że klientowi nie przysługują pieniądze. Osoby, które miały polisę samochodową State Farm, mogą samodzielnie sprawdzić oficjalny portal State Farm Dividend Payment Portal, aby ustalić, czy oczekuje na nie wypłata.

Wypłaty mogą potrwać kilka miesięcy

Ze względu na skalę programu State Farm zaznacza, że realizacja wszystkich płatności w całych Stanach Zjednoczonych zajmie kilka miesięcy. Klienci, którzy mają pytania dotyczące wypłaty lub terminów obowiązujących w poszczególnych stanach, mogą skorzystać z portalu sfdividend.com.

Informacje można również uzyskać telefonicznie w Dividend Customer Contact Center pod numerem 1-888-808-9532. Podczas sprawdzania uprawnień do wypłaty klient może zostać poproszony o podanie numeru swojej polisy.

State Farm ostrzega przed próbami oszustwa

Firma podkreśla, że nie pobiera żadnej opłaty za otrzymanie dywidendy. Klienci nie powinni również przekazywać nikomu hasła do swojej poczty elektronicznej, bankowości internetowej, cyfrowego portfela ani żadnego innego prywatnego hasła.

State Farm może natomiast poprosić o numer polisy. Zwrócenie uwagi na te zasady ma szczególne znaczenie w przypadku wiadomości dotyczących wypłat, ponieważ oszuści mogą próbować wykorzystać informacje o programie do wyłudzania danych.

Niższe stawki i 5 miliardów dolarów dla klientów

Prezes i dyrektor generalny State Farm Jon Farney podkreślił, że sytuacja finansowa State Farm Mutual pozwala firmie przekazać część wartości bezpośrednio klientom, a jednocześnie zachować siłę finansową potrzebną do realizowania przyszłych zobowiązań.

Według Farneya w tym roku przełożyło się to zarówno na niższe stawki ubezpieczeń samochodowych, jak i zwrot gotówki klientom w postaci dywidendy dla posiadaczy polis o łącznej wartości 5 miliardów dolarów.

Źródło: nbc
Foto: State Farm, istock/Atstock Productions/